Siirt İli Bazı Arazi ve Toprak Özelliklerinin Coğrafi Bilgi Sistem Analizleriyle Değerlendirilmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı Siirt ili bazı arazi ve toprak özelliklerinin Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS) kullanılarak belirlenmesi ve veritabanının oluşturulmasıdır. Çalışma alanı 562619.5 hektardır. Araştırmada öncelikle Siirt iline ait topoğrafya haritası kullanılarak arazinin sayısal yükselti modeli oluşturulmuş ve eğim, bakı, yükselti ve kabartı haritaları üretilmiştir. Ayrıca çalışmada, Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından hazırlanan verilerin yanı sıra, İl'e ait iklim verilerinden de yararlanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen bilgilere göre, Siirt ilinin batı kesimi daha düz ve düze yakın ovalık arazilerden oluşurken, kuzeyi ve doğusunda rakım yüksektir. Bu yüzden eğim değerleri kuzey ve doğu bölgelerinde yüksek, batıda ise düşüktür. Siirt ilinin yarısından çoğunda yaklaşık % 65'inde kahverengi orman toprağı bulunur. Arazi kullanım haritasına baktığımızda ilin % 44'lük kısmının fundalık, % 31'lik kısmının ise meralık arazilerden oluştuğu görülmektedir. Erozyon haritasının incelenmesi sonucu ise Siirt ilinin yaklaşık % 90'ında orta, şiddetli ve çok şiddetli erozyon olduğu görülmüştür. İşlemeli tarıma uygun araziler ilde oldukça sınırlıdır. Siirt ili toplam alanının sadece % 9'luk kısmı I., II. ve III. sınıf kabiliyete sahip alanlardan oluşmaktadır. Toprak derinlik haritası incelendiğinde ise % 85 oranıyla sahanın büyük kısmının çok sığ ve sığ topraklardan oluştuğu görülmektedir. Derin ve çok derin toprakların ise batıda ovalık arazilerde ve vadilerde küçük alanlarda yer alır.

Anahtar Kelimeler

• Arazi-toprak kaynakları,coğrafi bilgi sistemi,Siirt

Öz

The main aim of this research was to determine some land and soil characteristics of Siirt province and to make database using Geographic Information System (GIS). The study area covers about 562619.5 ha. Firstly, digital elevation model was formed using topographic map of the Siirt province and after this process slope, aspect, elevation and hill shade maps were also produced. In addition to that, some data produced General Directory of Rural Services and climate data were used in this study. According to study results, west part of the Siirt province has almost flat area whereas, hilly and mountain area locate in north and east part of it. Therefore, slope degree increase from west to north and east ways. More than half of the study area’s soil types (65%) is Brown forest soils. Besides, according to land use and land cover map about 44% and 31% of the study area covers by shrubbery-brush and pastures, respectively. According to erosion maps, approximately %90 of the Siirt province lands has medium, severe and very severe erosion problem. Lands that are suitable for agricultural activities are very limited in Siirt Province. Only about 9% of the total land was classified as I, II and III land capability classes. Moreover, investigated depth map of the study area about 85% of the study area has very shallow and shallow soil depth. Deep soils found on plain and valley located at west part of the study area

Anahtar Kelimeler

• Land-soil resource,geographic information system,Siirt

Kaynakça

1. Akgül, M., Başayiğit, L., 2005. Süleyman Demirel Üniversitesi çiftlik arazisinin detaylı toprak etüdü ve haritalanması. Süleyman Demirel Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 9(3): 1-10.
2. Anonim, 1984. Siirt İli Verimlilik Envanteri ve Gübre İhtiyaç Raporu. T.C. Tarım Orman ve Köyişleri Bakanlığı Topraksu Genel Müdürlüğü Yayınları, Genel Yayın No: 770, TOVEP Yayın No: 31, Ankara.
3. Anonim, 1997. Siirt İli Arazi Varlığı. T.C. Başbakanlık Köy Hizmetleri Genel Müdürlüğü Yayınları, Ankara.
4. Anonim, 2005. Siirt Tarım Master Planı. Tarım ve Köyişleri Bakanlığı, Siirt İl Müdürlüğü, Siirt.
5. Anonim, 2014. İllerimize Ait İstatistiki Veriler. T.C. Orman ve Su İşleri Bakanlığı Meteoroloji Genel Müdürlüğü. http://www.mgm.gov.tr/veridegerlendirme/il-ve- ilceler-istatistik.aspx?m= SIIRT#sfB (Erişim tarihi: 25.03.2014).
6. Canpolat, O., 1981. Türkiye topraklarının tarımsal kullanıma uygunluk bakımından incelenmesi. DSİ, Toprak ve Su Kaynaklarının Geliştirilmesi Konferansı Bildirileri, 1: 60-87.
7. Dengiz, O., Sağlam, M., Özaytekin, H.H., Baskan, O., 2013. Weathering rates and some physico-chemical characteristics of soils developed on a calcic toposequences. Carpathian Journal of Earth and Environmental Sciences, 8(2): 13-24.
8. Dengiz, O., Sarıoğlu, F.E., 2011a. Samsun ili bazı arazi özellikleri ve arazi kullanım durumlarının topoğrafik özellikleri ile birlikte CBS analizleri. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 48(1): 55-60.

9. Dengiz, O., Sarıoğlu, F.E., 2011b. Samsun ilinin potansiyel tarım alanlarının genel dağılımları ve toprak etüd ve haritalama çalışmalarının önemi. Anadolu Tarım Bilimleri Dergisi, 26(3): 241-253.
10. Harmon, J.E., Anderson, S.J., 2003. The design and implementation of geographic information systems. John Wiley & Sons. Inc.. Hoboken, New Jersey, Published.