Gökhöyük Tarım İşletmesi Arazilerinin İdaresinde Jeoistatistik ve Coğrafi Bilgi Sistemleri Tekniklerinin Kullanımı
Öz
Arazi kullanımı, ana materyal ve topoğrafyaya bağlı olarak büyük
değişkenlik gösteren toprak özelliklerinin mesafeye bağlı değişkenlikleri;
toprağın verimliliği, kalitesi ve genel olarak sürdürülebilirliğini önemli
düzeyde etkilemektedir. Bu çalışma; yaklaşık 1900 hektar genişliğindeki
Gökhöyük Tarım İşletmesi arazilerinin bir kısım toprak özelliklerinin mesafeye
bağlı değişkenliklerini belirlemek, haritalamak ve işletme arazilerinin
sürdürülebilir kullanımlarını etkileyecek sorunların tespit edilerek çözüm
önerilerini ortaya koymak amacı ile gerçekleştirilmiştir. Bu amaçla, çalışma
alanını temsil edecek şekilde 63 noktadan ve 4 farklı derinlikten (0-30, 30-60,
60-90 ve 90-120 cm) toprak ve 19 noktadan da taban suyu örnekleri alınmıştır.
Toprak örneklerinde elektriksel iletkenlik (EC), pH, kil, kum ve silt
içerikleri ile hidrolik iletkenlik değerleri; taban suyu örneklerinde ise pH ve
EC değerleri belirlenmiştir. Klasik istatistik ve jeoistatistik yöntemler ile
çalışılan özelliklerin, arazideki genel durumu ve mesafeye bağlı
değişkenlikleri karakterize edilmiştir. Araştırma sonucuna göre, yüksek kil
içeriğine sahip olan hem yüzey hem de yüzey altı topraklarında hidrolik
iletkenlik değerleri (<20 mm h-1) oldukça düşük bulunmuştur. Bitki
besin elementi alımı üzerine önemli bir etkisi olan pH değerlerinin tüm
derinliklerde ve arazinin önemli bir kısmında 8.5’in üzerinde; çalışma alanının
orta kısmında bir hatta yer alan toprakların 60-120 cm derinliğinde EC
değerleri (>4 dS m-1) sorun oluşturabilecek düzeylerde olduğu
tespit edilmiştir. Bu bölgedeki su örneklerinin de EC değerleri 20 dS m-1’nin
üzerinde olduğu görülmüştür. Kurak ve sıcak dönemlerde tuz içeriği yüksek taban
suyunun kapilarite ile yüzeye taşınması, toprağın üretkenlik fonksiyonuna zarar
verebilir. Toprak özelliklerinin mesafeye bağlı değişimini gösteren haritaların
kullanımı ile çiftlik arazisinde bitkisel üretimin geliştirilmesine ve toprak
kalitesinin iyileştirilmesine katkı sağlayacak kararların doğru bir şekilde
alınması mümkün olabilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Anonymous, 1999. Soil Survey Staff. Soil Taxonomy, a Basic System of Soil Classification for Making and Interpreting Soil Surveys, 2nd Ed.: United States Department of Agriculture, Natural Resources Conservation Service, Agriculture Handbook Number 436, Washington, pp. 870.
- Blaylock, A.D., 1994. Soil Salinity, Salt Tolerance, and Growth Potential of Horticultural and Landscape Plants. University of Wyoming, Cooperative Extension Service, Department of Plant, Soil, and Insect Sciences, College of Agriculture. B 988: 1-4.
- Bloem, E., Van Der Zee, S.E.A.T.M., Toth, T., Hagyó, A., 2007. Risk Assessment Methods of Salinity. JCR-IES. Sixth Framework Programme, Scientific Support to Policies Project Report 2.4, pp. 6-13.
- Budak, M., Günal, H., 2015. Tuzlu-alkali topraklarda bor konsantrasyonunun uzaysal değişkenliğinin jeoistatistiksel analizi ve haritalanması. Ege Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 52(2): 191-200.
- Cambardella, C.A., Moorman, T.B., Parkin, T.B., Karlen, D.L., Novak, J.M., Turco, R.F., Konopka, A.E., 1994. Field-scale variability of soil properties in central Iowa soils. Soil Science Society of America Journal, 58(5): 1501-1511.
- Candemir, F., Gülser, C., 2012. Influencing factors and prediction of hydraulic conductivity in fine-textured alkaline soils. Arid Land Research and Management, 26(1): 15-31.
- Corwin, D.L., Rhoades, J.D., Šimůnek, J., 2007. Leaching requirement for soil salinity control: Steady-state versus transient models. Agricultural Water Management, 90(3): 165-180.
- Dengiz, O., Özyazıcı, M.A., Sağlam, M., 2015. Multi-criteria assessment and geostatistical approach for determination of rice growing suitability sites in Gokirmak catchment. Paddy and Water Environment, 13(1): 1-10.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
28 Şubat 2019
Gönderilme Tarihi
24 Ocak 2019
Kabul Tarihi
26 Şubat 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 6 Sayı: 1