The Role of Non-Governmental Organizations in the Survival of Cultural Heritage: The Case of the to Rescue, Preserve, and Sustain the Historic City of Antandros Organization

Yıl 2026, Sayı: 46, 161 - 188, 26.01.2026

Müslüm Yıldız , Halil Peçe

https://doi.org/10.64985/tybakademi.1631524

Öz

Cultural heritage not only transfers past cultural values to future generations but also brings with it many positive externalities in terms of trade and tourism. Especially through non-governmental organizations, it becomes easier for the people of the region to adopt, protect and transfer the relevant cultural heritage to future generations. The scope of this study includes the Antandros Ancient City, which was established on the mountainside of Mount Ida, which is known as ‘Kaz Dağı’ today and is the subject of many mythological stories, and whose origins date back to the 13th century BC, and the to Rescue, Preserve, and Sustain the Historic City of Antandros Organization, which was established in 1999 specifically for this Ancient City. In this study, which aimed to examine the importance of non-governmental organizations in protecting cultural heritage, the activities of the Association in question and the governance process between the Association and central and local government institutions are examined using qualitative research methods. Thus, the role of non-governmental organizations in preserving cultural heritage is discussed in the context of the To Rescue, Preserve, and Sustain the Historic City of Antandros Organization. In this context, it is emphasized that non-governmental organizations have a vital importance in the protection of cultural heritage, and it has been concluded that these organizations can make significant contributions to the protection and sustainability of cultural heritage through sponsorship of excavations, promotional activities, volunteer guidance, and establishing economic relations with the local people.

Anahtar Kelimeler

Cultural Heritage , Non-Govermental Organizations , Antandros Ancient City

Kültürel Mirasın Yaşatılmasında Sivil Toplum Kuruluşlarının Rolü: Altınoluk Tarihi Antandros Şehrini Kurtarma, Koruma ve Yaşatma Derneği Örneği

Öz

Kültürel miras, geçmiş kültürel değerleri gelecek kuşaklara aktarmakla birlikte ticari ve turistik açıdan pek çok olumlu dışsallığı da beraberinde getirmektedir. Sivil toplum kuruluşları vasıtasıyla ilgili kültürel mirasın bölge halkı tarafından benimsenmesi, korunması ve gelecek kuşaklara aktarılması kolaylaşabilmektedir. Bu çalışmanın kapsamını bugün Kaz Dağı olarak bilinen ve pek çok mitolojik hikâyeye konu olan İda Dağı’nın eteklerinde kurulmuş; kökenleri M.Ö. 13. yüzyıla dayanan Antandros Antik Kenti ve bu Antik Kent özelinde 1999 yılında kurulmuş olan Altınoluk Tarihi Antandros Şehrini Kurtarma, Koruma ve Yaşatma Derneği oluşturmaktadır. Kültürel mirasın korunmasında sivil toplum kuruluşlarının ne derece önemli olduğunun irdelenmesi amacıyla planlanan bu çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılarak söz konusu Dernek faaliyetleri ve Dernek ile merkezî yönetim ve yerel yönetim kuruluşları arasındaki yönetişim süreci incelenmektedir. Böylece sivil toplum kuruluşlarının kültürel mirasın yaşatılmasındaki rolü Altınoluk Tarihi Antandros Şehrini Kurtarma, Koruma ve Yaşatma Derneği bağlamında tartışılmaktadır. Bu bağlamda sivil toplum kuruluşlarının kültürel mirasın korunmasında hayati öneme sahip olduğu vurgulanmakta ve bu kuruluşların kazı çalışmalarına sponsorluk, tanıtım faaliyetleri, gönüllü rehberlik ve yerel halkla ekonomik ilişkiler kurma yoluyla kültürel mirasın korunmasına ve sürdürülebilirliğine önemli katkılar sağlayabileceği sonucuna ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kültürel Miras , Sivil Toplum Kuruluşları , Antandros Antik Kenti

Kaynakça

• Alvarez, M., Go, F., & Yuksel, A. (2016). Heritage Tourism Destinations: Preservation, Communication and Development, CAB International.
• Antandros Derneği. (t.y. [a]). Altınoluk Tarihi Antandros Şehrini Kurtarma, Koruma ve Yaşatma Derneği. https://antandros.org/hakkimizda/ (Erişim Tarihi: 24.06.2024).
• Antandros Derneği. (t.y. [b]). Çocuklarla arkeopark. https://antandros.org/project/cocuklarlaarkeopark/ (Erişim Tarihi: 29.06.2024).
• Antandros Derneği. (t.y. [c]). Avrupa gençleri Antandros’ta buluşuyor. https://antandros.org/project/ erasmus/ (Erişim Tarihi: 29.06.2024).
• ArkeoMedya (21 Ağustos 2020). Antandros Derneği. https://www.youtube.com/watch?v=IdxZLuJIJHo (Erişim Tarihi: 20.06.2024).
• Avrupa Birliği Başkanlığı (t.y.). Türkiye ve AB Sivil Toplum Diyaloğu-II Kültür & Sanat Bileşeni. https:// www.ab.gov.tr/files/CSD/csd_ii_dosyalar/ca_48_altinoluk_tarihi_antandros/ca_48.pdf (Erişim Tarihi: 07.07.2024).
• Aygün, H. M. (2011). Kültürel mirası korumada katılımcılık. Vakıflar Dergisi, 3, 191-213.
• Aykan, B. (2018) Kültürel Miras Hakkı: Kültürel mirasa insan hakları temelli güncel yaklaşımlar, Alternatif Politika, Cilt: 10, Sayı:2, ss. 231-252.
• Ballesteros, E. & Ramirez, M. (2007) Identity and community – Reflections on the development of mining heritage tourism in Southern Spain. Tourism Management, 28, 677–687.
• Başkale, H. (2016). Nitel araştırmalarda geçerlik, güvenirlik ve örneklem büyüklüğünün belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi, 9(1), 23-28.
• Blake, J. (2000). On defining the cultural heritage. The International and Comparative Law Quarterly, 49(1), 61–85.
• Bostancı, E. (2011). Kültürel miras için zenginleştirilmiş gerçeklik uygulamaları. Pamukkale Üniversitesi Mühendislik Bilimleri Dergisi, 17 (3), 133-142.
• Costoya, M. M. (2007). Toward a Typology of Civil Society Actors: The Case of the Movement to Change International Trade Rules and Barriers, United Nations Research Institute for Social Development.
• Creswell, J. W. (2020). Nitel Araştırma Yöntemleri: Beş Yaklaşıma Göre Nitel Araştırma ve Araştırma Deseni. Ankara: Siyasal Kitapevi.
• Edremit Belediyesi. (25 Mayıs 2021). Türkiye’nin ilk kültür rotası Edremit’ten. https://www. edremit.bel.tr/Guncel/HaberDetay/22273#:~:text=Edremit%20Belediyesi%20tarafından%20 hazırlanan%2C%20Tükriye,kültür%20rotası%20olarak%20ilan%20edildi. (11.07.2024).
• Eren, S., & Dinç, T. E. (2021). Kültürel miras turizminde somut varlıklara yönelik koruma stratejileri: Eskişehir Yazılıkaya Anıtı örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(4), 2274–2299.
• Firik, H. (21 Mayıs 2022). Antandros Antik Kenti’nin mutfak kültürü 30 çeşit yemekle tanıtıldı. https:// www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/antandros-antik-kentinin-mutfak-kulturu-30-cesit-yemekletanitildi/ 2593866 (Erişim Tarihi: 27.06.2024).
• Frumkin, P. (2005). On Being Nonprofit: A Conceptual and Policy Primer, Harvard University Press.
• Glesne, C. (2015). Nitel Araştırmaya Giriş. Ankara: Anı Yayıncılık.
• Grazulevicute, I. (2006). Cultural heritage in the context of sustainable development. Environmental Research, engineering and Management, 3 (37), 74-79.
• Habertürk. (23 Nisan 2018). Antandros’un küçük arkeologları iş başında. https://www.haberturk.com/yerel-haberler/60314272-antandrosun-kucuk-arkeologlari-is-basinda (Erişim Tarihi: 27.06.2024).
• Kaminski, J., Benson, A.M., Arnold, D. (2014). Contemporary Issues in Cultural Heritage Tourism, Routledge.
• Kiper, A. U. T., & Kiper, T. (2006). Turizmin kültürel miras üzerine etkileri: Beypazarı/Ankara örneğinde yerel halkın farkındalığı. Tekirdağ Ziraat Fakültesi Dergisi, 3(3), 305-314.
• Logothetis, S., Delinasiou, A., Stylianidis, E. (2015). Building information modelling for cultural heritage: A review, ISPRS Annals of the Photogrammetry, Remote Sensing and Spatial Information Sciences, 2 (5), 177-183.
• Mihalache, I. D. (2014). Taste-full museums: Educating the senses one plate at a time, N. Levent & A. Pascual-Leone (Ed.) The Multisensory Museum: Cross-Disciplinary Perspectives on Touch, Sound, Smell, Memory and Space içinde (197-212. ss.), Rowman & Littlefield.
• Moscardo, G. & Pearce, P.L. (1986) Historic theme parks: An Australian experience in authenticity. Annals of Tourism Research 13, 467–479.
• Muşkara, Ü. (2018). Yeni medyanın kültürel miras konulu uygulamaları. Erdem, 73, 89-110.
• Noonan, D. S. & Rizzo, I. (2017). Economics of cultural tourism: issues and perspectives. Journal of Cultural Economy, 41, 95-107.
• Orbaşlı, A. (2013). Archaeological site management and local development. Conservation and Management of Archaeological Sites, 15, 237–253.
• Öksüz Kuşçuoğlu, G., & Taş, M. (2017). Sürdürülebilir kültürel miras yönetimi. Yalvaç Akademi Dergisi, 2(1), 58-67.
• Özdemir, N. (2009). Kültür ekonomisi ve endüstrileri ile kültürel miras yönetimi ilişkisi. Milli Folklor, 11 (84), 73-86.
• Patton, M. Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri, Pegem Akademi.
• Polat, G. (28 Mayıs 2021). Antandros Antik Kenti. https://aktuelarkeoloji.com.tr/kategori/arkeoloji/ antandros-antik-kenti (Erişim Tarihi: 23.06.2024).
• Polat, Y. (t.y.). Aeneas destanı. https://antandros.org/aeneas-destani/ (Erişim Tarihi: 28.06.2024).
• Polat, Y. & Polat, G. (2021). Antandros Antik Kenti. İzmir Araştırmaları Dergisi, 15, 27-47.
• Prott, L. V., & O’Keefe, P. J. (1992). ‘Cultural heritage’ or ‘cultural property’? International Journal of Cultural Property, 1 (2), 307-320.
• Ricci, A., & Yılmaz, A. (2016). Urban archaeology and community engagement: The Küçükyalı Arkeopark in Istanbul. M.D. Alvarez, F. M. Go & A. Yuksel (Ed.) Heritage Tourism Destinations: Preservation, Communication and Development içinde (41-62. ss.), CAB International.
• Seccombe, P., & Lehnes, P. (2015). Heritage Interpretation for Senior Audiences. A Handbook for Heritage Interpreters and Interpretation Managers. Interpret Europe–European Association for Heritage Interpretation.
• Sivil Toplumla İlişkiler Genel Müdürlüğü. (2024). Dernek sayıları. https://www.siviltoplum.gov.tr/ kamu-yararina-calisan-dernekler (Erişim Tarihi: 24.09.2024).
• Stevenson, R. J. (2014). The forgotten sense: Using olfaction in a museum context: A neuroscience perspective, N. Levent & A. Pascual-Leone (Ed.) The Multisensory Museum: Cross-Disciplinary Perspectives on Touch, Sound, Smell, Memory and Space içinde (151–166. ss.), Rowman & Littlefield.
• Süer, S. (2021). Kültürel mirasın turizm amaçlı kullanımı: Bergama ilçesi örneği. Journal of Humanities and Tourism Research, 11 (3): 479-502.
• Tezcan Akmehmet, K. (2017). Yaşayan müze kavramı üzerine bir inceleme. Yaratıcı Drama Dergisi, 12(2), 1-16.
• Timothy, D.J. & Boyd, S.W. (2006) Heritage tourism in the 21st century: valued traditions and new perspectives. Journal of Heritage Tourism 1(1), 1–16.
• TÜRSAB (23 Kasım 2021). Kültür keşifleri bölüm 33. https://www.youtube.com/watch?v=4bRDBTfkAM (Erişim Tarihi: 25.06.2024).
• Yalman, B. (1992). Antandros nekropolisi kurtarma kazısı. III. Müze Kurtarma Kazıları Semineri, 449- 487.
• Yıldırım, A. (1999). Nitel araştırma yöntemlerinin temel özellikleri ve eğitim araştırmalarındaki yeri ve önemi. Eğitim ve Bilim Dergisi, 23 (112), 7-17.
• Yin, R. K. (2014). Case Study Research: Design and Methods, Sage.