Malatya Dialect Phonetics Distance

Yıl 2026, Sayı: 46, 189 - 211, 26.01.2026

Cemile Uzun

https://doi.org/10.64985/tybakademi.1654367

Öz

Computational linguistics analyses pave the way for a more comprehensive explanation of the factors underlying language diversity. In order to reveal how the vowel and consonant system of Malatya dialect differs, the phonological distance of Malatya dialects to each other was measured with Gabmap, one of the computational linguistics tools. Since it statistically compares the phonological diversity of Malatya, it differs from other studies on Malatya dialect. In this respect, the study provides quantitative data on the phonological diversity of Malatya.
The collected data were uploaded to the Gabmap programme and the data related to the phonological criteria were extracted. The distance of the phonological diversity of Malatya to each other was numerically revealed, and the phonological criteria from which the phonological differences arise were indicated. The results obtained were evaluated by taking into account the geographical distance of the districts to each other. The general phonological features of the TTA were interpreted by taking into account the geographical and cultural structure of the places where the data were taken. The phonological distance of Malatya dialects to each other was quantitatively determined.

Anahtar Kelimeler

Turkish dialects of Turkey , Phonetic , Phonological distance , Malatya dialect

Malatya Ağzı Ses Bilgisi Mesafesi

Öz

Hesaplamalı dil bilim analizleri dil çeşitliliğinin altında yatan unsurların daha kapsamlı şekilde açıklanmasına zemin hazırlar. Malatya ağzının ünlü ve ünsüz sisteminde nasıl bir farklılık olduğunu ortaya çıkarmak amacıyla Malatya ağızlarının birbirine olan ses bilgisi mesafesi hesaplamalı dil bilim araçlarından biri olan Gabmap ile ölçülmüştür. Malatya’nın ses bilgisi çeşitliliğini istatistiksel olarak karşılaştırdığı için Malatya ağzı ile ilgili yapılan diğer çalışmalardan ayrılmaktadır. Bu yönü ile çalışma, Malatya’nın ses bilgisi farklılığına ilişkin nicel bir veri sunmaktadır.
Çalışmada toplanan veriler Gabmap programına yüklenmiştir ve ses bilgisi ölçütlerine ilişkin veriler çekilmiştir. Malatya’nın ses bilgisi çeşitliliğinin birbirine uzaklığı sayısal olarak ortaya konmuş, ses bilgisi farklılıklarının hangi ses bilgisi ölçütünden kaynaklandığı belirtilmiştir. Elde edilen sonuçlar ilçelerin birbirine olan coğrafi mesafesi de hesaba katılarak değerlendirilmiştir. TTA genel ses bilgisi özellikleri, veri alınan yerlerin coğrafi ve kültürel yapısı göz önünden bulundurularak yorumlanmıştır. Malatya ağzının birbirine olan ses bilgisi uzaklığı nicel olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Türkiye Türkçesi Ağızları , Ses bilgisi , Ses bilgisi mesafesi , Malatya ağzı , Diyalektoloji.

Kaynakça

• Kaynaklar Baykara, T. (1988), Anadolu’nun tarihi coğrafyasına giriş/Anadolu’nun idari taksimatı. Ankara: Türk Kültürünü Araştırma Enstitüsü.
• Bryman, A. (2012). Social research methods (4th ed.). Oxford University Press.
• Gooskens, C., & Heeringa, W. (2004). Perceptive evaluation of Levenshtein dialect distance measurements using Norwegian dialect data. Language Variation and Change, 16, 189-207.
• Grieve, J. (2009). A corpus-based regional dialect survey of grammatical variation in written standard American English. Flagstaff, AZ: Northern Arizona University Dissertation.
• Gülseren, C., (2021). Malatya İli Ağızları. Ankara: TDK Yay.
• Gülsoy, E., (2009), Malatya, Divriği ve Darende Sancakları’nın İlk Tahriri (1519). İstanbul: Fenomen Yay.
• Huisman, J. L., Franco, K., & Hout, R.V. (2021). Linking linguistic and geographic distance in four semantic domains: computational geo-analyses of ınternal and external factors in a dialect continuum. Frontiers in Artificial Intelligence, 4, 1-19.
• Karahan, L. (2018). Türkiye Türkçesi Ağız Atlasında Kullanılabilecek Ölçütler. Ağız Atlası Kılavuzu Kitabı: Türkiye Türkçesi Ağız Atlasına Hazırlık (s. 107–137). Akçağ Yayınları.
• Kessler, B. (1995). Computational dialectology in Irish Gaelic. Association for Computational Linguistics. 60-67. Nerbonne, J. (2014). Review of Gabmap: Doing Dialect Analysis on the Web. Language Documentation & Conservation, 8, 192-208.
• Nerbonne, J., & Heeringa, W. (1993). Measuring Dialect Distance Phonetically. Association for Computational Linguistics (ACL), 8, 11-18.
• Nerbonne, J., & Heeringa, W. (2002). Computational Comparison and Classification of Dialects. Dialectologia et Geolinguistica, 9(9), 1-17.
• Nerbonne, J., & Kleiweg, P. (2007). Toward a Dialectological Yardstick. Journal of quantitative linguistics, 14(2-3), 148-166.
• Nerbonne, J., & Kretzschmar, W.A. (2006). Progress in Dialectometry: Toward Explanation. Lit. Linguistic Comput., 21, 387-397.
• Nerbonne, J., Heeringa, W., & Kleiweg, P. (1999). Comparison and Classification of Dialects. Conference of the European Chapter of the Association for Computational Linguistics. Association for Computational Linguistics, 281-282.
• Nerbonne, J., Heeringa, W., Hout, E.V., Kooi, P.V., Otten, S., & Vis, W.V. (1996). Phonetic Distance between Dutch Dialects. CLIN VI, 1-18.
• Petyt, K. M. (1980). The study of dialect: An introduction. London: Andre Deutsch.
• Pickl, S., Spettl, A., Pröll, S., Elspass, S., König, W., & Schmidt, V. (2014). Linguistic Distances in Dialectometric Intensity Estimation. Journal of Linguistic Geography, 2, 25-40.
• Sanders, N.C., & Chin, S.B. (2009). Phonological Distance Measures. Journal of Quantitative Linguistics, 16, 114-96.
• Stanford, J. (2012). One size fits all? Dialectometry in a small clan-based indigenous society. Language Variation and Change, 24, 247-278.
• Wieling, M., & Nerbonne, J. (2015). Advances in Dialectometry. Annual Review of Linguistics. 243-263.
• Wieling, M., Margarethe, E., & Nerbonne, J. (2011). Inducing phonetic distances from dialect variation. Computational Linguistics in the Netherlands Journal 1, 109-118.