Lefebvre’nin Mekân Teorisi ve Kentsel Poetika: Orhan Veli’nin İstanbul’u Dinliyorum ve Louis MacNeice’in London Rain Şiirlerinde Duyusal Deneyim

Yıl 2026, Sayı: 46, 70 - 84, 26.01.2026

Ajda Baştan

https://doi.org/10.64985/tybakademi.1714910

Öz

Bu makale, Henri Lefebvre’in mekânsal üretim kuramında yer alan üçlü modeli olan mekânsal pratik, mekân temsilleri ve temsili mekânları Orhan Veli’nin İstanbul’u Dinliyorum ve Louis MacNeice’in London Rain (Londra Yağmuru) şiirlerindeki kentsel çevrenin duyusal ve kültürel boyutlarını incelemek amacıyla kuramsal bir temel olarak benimser. Şehirlerin sabit ya da yalnızca fiziksel yapılar değil, sosyal olarak üretilen mekânlar olduğu anlayışı doğrultusunda, çalışma bu şiirlerin bireysel algılar aracılığıyla kentsel özneyi nasıl ifade ettiğine odaklanır. Veli’nin işitsel yoğunluğu, gündelik yaşamın ve ortak hafızanın belirlediği çok katmanlı bir İstanbul sunarken, bu yaklaşım modernleşme politikalarının tekdüze anlatılarına karşı bir alternatif üretir. Öte yandan MacNeice’in dokunsal ve görsel betimleri, savaş öncesi Londra’yı kopukluk ve içe kapanışla karakterize eder, şiirsel mekânı siyasi belirsizliklerin içinde yeniden kurar. Her iki şiir de duyusal algıyı merkeze alarak kentsel deneyimi hem maddi hem de simgesel yönleriyle işler. Karşılaştırmalı yaklaşım, İstanbul ve Londra’nın kültürel bağlamlarına dikkat çekerken, modernist şiirde mekânın üretimine ilişkin ortak temaları da tartışmaya açar. Yirminci yüzyıl ortalarında yazılan söz konusu şiirler yalnızca edebi metinler olarak değil, aynı zamanda yaşanmış deneyimler aracılığıyla kentsel anlamı biçimlendiren mekânsal pratikler olarak değerlendirilebilir.

Anahtar Kelimeler

Henri Lefebvre , Louis MacNeice , Orhan Veli , Poetika , Duyusal Algı , Mekânsal Kuram

Proje Numarası

None/ Yoktur

Lefebvre’s Theory of Space in Urban Poetics: Sensory Experience in Orhan Veli’s İstanbul’u Dinliyorum and Louis MacNeice’s London Rain

Öz

This paper applies Henri Lefebvre’s triadic theory of spatial production, which consists of spatial practice, representations of space, and representational spaces, as a conceptual framework to examine how urban environments are constructed through sensory and cultural dimensions in Orhan Veli’s İstanbul’u Dinliyorum (I’m Listening to Istanbul) and Louis MacNeice’s London Rain. By interpreting cities as socially produced rather than fixed or purely physical entities, the study focuses on how these poems articulate urban subjectivity through embodied perception. Veli’s auditory emphasis evokes a multilayered Istanbul shaped by everyday life and communal rhythms that stand in contrast to state-centered modernization discourses. In comparison, MacNeice’s tactile and visual descriptions portray London as a space marked by disconnection and emotional distance during a time of political uncertainty. Both poems construct spatial meaning via sensory engagement, emphasizing the relationship between perception and the material as well as symbolic character of the city. Through a comparative perspective, the analysis draws attention to the specific cultural contexts of Istanbul and London while situating both within the broader field of modernist urban poetics. The poems, written in the mid-twentieth century are discussed not only as literary artefacts, but also as spatial practices that contribute to the ongoing production of urban meaning through lived experience.

Anahtar Kelimeler

Henri Lefebvre , Louis MacNeice , Orhan Veli , Poetics , Sensory Perception , Spatial Theory

Destekleyen Kurum

None/Yoktur

Proje Numarası

None/ Yoktur

Kaynakça

• Akın, M. (2023). Orhan Veli’de Klasik Şiir Geleneğinin İzleri. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi, 13(2), 47-79.
• Ankay Kardaş, N. (2023). Orhan Veli’nin hikâyelerini Garip poetikası üzerinden okumak. Korkut Ata Türkiyat Araştırmaları Dergisi, (10), 474-484.
• Biagi, F. (2020). Henri Lefebvre’s Urban Critical Theory: Rethinking the city against capitalism. International Critical Thought, 10(2), 214-231.
• Brenner, N. (2000). The Urban Question: Reflections on Henri Lefebvre, urban theory and the politics of scale. International journal of Urban and Regional Research, 24(2), 361-378.
• Brown, R. D. (2009). Louis MacNeice and the Poetry of the 1930s. Liverpool University Press.
• de Certeau, M. (1984). The Practice of Everyday Life. University of California Press.
• Friedman, S. S. (2015). Planetary Modernisms: Provocations on Modernity Across Time. Columbia University Press.
• Gottdiener, M. (1993). A Marx for our time: Henri Lefebvre and the Production of Space. Sociological Theory, 11(1), 129-134.
• Kitamoto, Y. (1995). Louis MacNeice and the Rhetoric of Ireland. Osaka Literary Review, 34, 49-70.
• Leach, N. (2005). Rethinking Architecture: A Reader in Cultural Theory. UK: Taylor & Francis.
• Lefebvre, H. (1991). The Production of Space. Oxford: Blackwell.
• MacNeice, L. (1966). Collected Poems. Faber and Faber.
• Massey, D. (2005). For Space. Sage Publications.
• Molotch, H. (1993). The Space of Lefebvre. Theory and Society, 22(6), 887-895.
• Schmid, C. (2008). Henri Lefebvre’s Theory of the Production of Space: Towards a three-dimensional dialectic. (Eds. K. Goonewardena, et al.). In Space, difference, everyday life (pp. 41-59). Routledge.
• Shields, R. (1999). Lefebvre: Love and Struggle: Spatial Dialectics. Routledge.
• Soja, E. W. (1996). Thirdspace. Blackwell Publishing.
• Stewart, L. (1995). Bodies, Visions, and Spatial politics: A Review Essay on Henri Lefebvre’s The Production of Space. Environment and Planning D: Society and Space, 13(5), 609-618.
• Stout, A. (2023, July 4). Summer Rain & Uncertainty: What Light can Louis MacNeice’s Poetry Shed on our Cultural Moment? Lost Art. https://www.lost-art.media/art/summer-rain-and-uncertainty
• Veli, O. (2020). Bütün Şiirleri. Yapı Kredi Yayınları.
• Veli, O. (2021). Bütün Öyküleri. Can Yayınları.
• Watkins, C. (2005). Representations of space, spatial practices and spaces of representation: An application of Lefebvre’s spatial triad. Culture and organization, 11(3), 209-220.
• Wohl, S. (2015). The Grand Bazaar in Istanbul: The Emergent Unfolding of a Complex Adaptive System. International Journal of Islamic Architecture, 4(1), 39-73