The Workers' Party of Turkey's Perspective on the Cyprus Issue

Öz

The ideological polarizations and regional crises of the Cold War era simultaneously shaped Turkish foreign policy and domestic political landscape. Within this context, the Cyprus issue emerged not only as an international area of conflict but also as a platform where political identities and ideological positions were redefined in Turkey. As the first socialist party to gain representation in parliament, the Workers’ Party of Turkey developed a distinctive perspective on the Cyprus question, diverging from dominant nationalist discourses through an anti-imperialist, peaceful, and class-based approach. The party argued that a resolution should be sought not through military interventions, but on the basis of equality between peoples and international solidarity. This stance reflected not only a particular foreign policy orientation, but also the broader ideological boundaries and spheres of struggle of the socialist movement in Turkey.

Anahtar Kelimeler

• Workers’ Party of Turkey
• Cyprus Issue
• Turkish Foreign Policy

Türkiye İşçi Partisi’nin Kıbrıs Sorununa Bakışı

Öz

Soğuk Savaş döneminin ideolojik kutuplaşmaları ve bölgesel krizleri, Türk dış politikasını ve iç siyasetini eşzamanlı olarak biçimlendirmiştir. Bu ortamda Kıbrıs meselesi, yalnızca uluslararası bir kriz alanı değil, aynı zamanda Türkiye’de siyasi kimliklerin ve ideolojik duruşların yeniden şekillendiği bir zemin hâline gelmiştir. Parlamentoda temsil edilen ilk sosyalist parti olarak Türkiye İşçi Partisi, Kıbrıs sorununa yaklaşımında egemen milliyetçi söylemlerden farklılaşarak anti-emperyalist, barışçıl ve sınıfsal bir perspektif geliştirmiştir. Parti, çözümün askeri müdahalelerle değil, halkların eşitliği ve uluslararası dayanışma temelinde aranması gerektiğini savunmuştur. Türkiye İşçi Partisi’nin bu konudaki tutumu, yalnızca dış politikaya dair bir duruş değil, aynı zamanda Türkiye’de sol siyasetin ilkesel sınırlarını ve mücadele alanlarını da yansıtmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye İşçi Partisi
• Kıbrıs Sorunu
• Türk Dış Politikası

Kaynakça

1. Akıncı, Abdulvahap (2014). “Türkiye'nin Darbe Geleneği: 1960 ve 1971 Müdahaleleri”, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 9 (1): 55-72.
2. Aren, Sadun (1993). TİP Olayı 1961-1971 (İstanbul: Cem Yayınevi).
3. Atılgan, Gökhan (2018). Yön-Devrim Hareketi: Kemalizm ile Marksizm Arasında Geleneksel Aydınlar (İstanbul: Yordam Kitap).
4. Attalides, Michalis (2005). “Cyprus: The Search for a Solution”, Cyprus Review, 17 (1): 132–137.
5. Aybar, Mehmet A. (1968). Bağımsızlık, Demokrasi, Sosyalizm (İstanbul: Gerçek Yayınevi)
6. Aybar, Mehmet A. (2021). Türkiye İşçi Partisi Tarihi (İstanbul: İletişim Yayınları).
7. Bahcheli, Tozun (2021). Greek-Turkish Relations Since 1955 (Londra: Routledge).
8. Baytal, Yaşar (2021). “1950-1960 Yılları Arasında Kıbrıs Anlaşmazlığı, Enosis Meselesi ve Türkiye”, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 9 (28): 301–322.

9. Belli, Mihri (1970). Millî Demokratik Devrim (İstanbul: Şark Matbaası).
10. Cavlan, Turan (2024). “Üç Parti İki Farklı Politika: 1961–1971 Arası Dönemde Türk Siyasî Partilerinin Kıbrıs Sorununa Yaklaşımı”, LAÜ Sosyal Bilimler Dergisi, 15 (1): 43–68.
11. Çavdar, Tevfik (2004). Türkiye'nin demokrasi tarihi. (Ankara: İmge Kitabevi Yayınları).
12. Dodd, Clement (2010). The History and Politics of the Cyprus Conflict (Londra: Springer).
13. Efegil, Ertan (2004). “CTP’nin Siyasi Görüşlerine Genel Bakış: Kıbrıs Meselesi, Avrupa Birliği Üyeliği ve Çözüm Önerileri”, Yönetim Bilimleri Dergisi, 2 (1): 163–172.
14. Erkmen, Ayşe (2018). “Türkiye’de 1950 ile 2002 Yılları Arasında Uygulanan Genel Seçim Sistemlerinin Halk İradesine Etkisi”, Gaziantep Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 17 (3): 1225–1247.
15. Fırat, Melek M. (1997). 1960–71 Arası Türk Dış Politikası ve Kıbrıs Sorunu (Ankara: Siyasal Kitabevi).
16. Fırat, Melek M. (2000). “Türkiye’nin Kıbrıs Politikaları (1945–1960)”, Toplumsal Tarih, 81: 22–27.
17. Gerger, Haluk (2012). Türk Dış Politikasının Ekonomi Politiği: Soğuk Savaş'tan Yeni Dünya Düzenine. (İstanbul: Yordam Kitap).
18. Gökçe, Emrah U. (2018). “1974 Kıbrıs Krizinde CHP–MSP Koalisyon Hükümetinin Karar Alma Süreci”, Ulisa: Uluslararası Çalışmalar Dergisi, 2 (1): 41–60.
19. Gürel, Seda ve Erkan, H. S. (2026). Türkiye’nin sürdürülebilir insani diplomasisi. İstanbul Gelişim Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. Çevrimiçi erken görünüm. 1538–1557. https://doi.org/10.17336/igusbd.1720283
20. Güvenç, Serpil (2008). İkili anlaşmalardan Kıbrıs'a solun merceğinden dış politika: TİP deneyimi 1960-1970. (İstanbul: Daktylos Yayınevi).
21. Hale, William (2012). Turkish Foreign Policy Since 1774 (Londra: Routledge).
22. Hill, George (2010). A History of Cyprus (Cambridge: Cambridge University Press).
23. Holland, Robert (1998). Britain and the Revolt in Cyprus, 1954–1959 (Oxford: Clarendon Press).
24. İnalcık, Halil (2013). The Ottoman Empire: 1300–1600 (Londra: Hachette UK).
25. İnan, Erkan (2023). “Türkiye İşçi Partisi’nin inşa ve gelişimini tetikleyen koşullar (1960–1966)”, Uluslararası Politik Araştırmalar Dergisi, 9 (2): 19–33.
26. Joseph, Joseph (1997). Cyprus: Ethnic Conflict and International Politics – From Independence to the Threshold of the European Union (Londra: Macmillan).
27. Karpat, Kemal (1967). “Socialism and the Labor Party of Turkey”, Middle East Journal, 21 (2): 157–172.
28. Kaynar, Mete K. (2024a). Türkiye'nin 1960'lı yılları (İstanbul: İletişim Yayınları).
29. Kaynar, Mete K. (2024b). Türkiye'nin 1970'li yılları (İstanbul: İletişim Yayınları).
30. Ker-Lindsay, James (2005). EU Accession and UN Peacemaking in Cyprus (Basingstoke: Palgrave Macmillan).
31. Ker-Lindsay, James ve Hubert Faustmann (2009). The Government and Politics of Cyprus (Frankfurt: Peter Lang).
32. Keskin, Aslıhan (2019). “Öğrenci Olaylarına Genel Bir Bakış (1968–1980)”, Atatürk Dergisi, 8 (2): 237–262.
33. Kıralp, Şevki (2018). “1967–1974 Döneminde Kıbrıs Sorunu ve Türkiye ile Yunanistan'ın Kıbrıs Politikaları”, Journal of History, Culture and Art Research / Tarih Kültür ve Sanat Araştırmaları Dergisi, 7 (2): 444-460.
34. Kızılyürek, Niyazi (2002). Milliyetçilik Kıskacında Kıbrıs (İstanbul: İletişim Yayınları).
35. Mallinson, William (2005). Cyprus: A Modern History (Londra: Bloomsbury Publishing).
36. Mello, Brian (2007). “Political Process and the Development of Labor Insurgency in Turkey, 1945–80”, Social Movement Studies, 6 (3): 207–225.
37. Mert, Melek (2022). “The Effects of Nationalism on the Turkish Left: The Case of the Turkish Workers’ Party”, Akademik Hassasiyetler, 9 (20): 1–18.
38. Özersay, Kudret (2004). “The Excuse of State Necessity and Its Implications on the Cyprus Conflict”, Perceptions: Journal of International Affairs, 9 (4): 31–70.
39. Öztürk, Emine (2022). “Fikir Kulüpleri Federasyonu’nda Türkiye İşçi Partisi–Millî Demokratik Devrim Hareketi mücadelesi (1965–1969)”, Öneri Dergisi, 17 (57): 386–416.
40. Salman, Turhan (2004). TİP (Türkiye İşçi Partisi) Parlamentoda: 1967 (İstanbul: Türkiye Sosyal Tarih Araştırma Vakfı).
41. Sargın, Nihat (2020). TİP'li yıllar (1961 - 1971): Anılar, Belgeler (İstanbul: Sosyal Tarih Yayınları).
42. Şener, Mustafa (2024). Türkiye Solunda Üç Tarz-ı Siyaset: Yön, MDD ve TİP (İstanbul: Yordam Kitap).
43. TBMM (1965). Millet Meclisi Tutanak Dergisi, Dönem 2, Cilt 2, Birleşim 28 (Ankara).
44. Türkiye İşçi Partisi (1964). Türkiye İşçi Partisi Programı (İstanbul: Karınca Matbaası).
45. Uçarol, Rifat (2015). Siyasi Tarih (1789–2014) (İstanbul: Der Yayınları).
46. Ünlü, Barış (2022). Bir Siyasal Düşünür Olarak Mehmet Ali Aybar (İstanbul: İletişim Yayınları).
47. Ünsal, Artun (2002). Umuttan Yalnızlığa: Türkiye İşçi Partisi (1961-1971) (İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yayınları).
48. Yurtsever, Haluk (2020). Yükseliş ve Düşüş Türkiye Solu (1960–1980) (İstanbul: Yordam Kitap).