Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi

Fırat Engin; Rıza Ozan Eroğlu

doi:10.55004/tykhe.1353098

Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi

Öz

1960’lı yıllarda Joseph Beuys ve dönemin öncü sanatçıları sanatı toplumsal anlamda daha katılımcı bir güç olarak kullanmışlardır. Bu dönemde sanatta değişen paradigmalarla çok sesli yeni söylemlerin ortaya çıktığı, sanatın rolü ve yöntemleri açısından hayatla daha ilişkisel ve içeriden bağlar kurulduğu görülmektedir. Bu perspektiften bakıldığında sanatçılar tarafından, aktivizmin eylem pratiği içerisinde de değerlendirilebilecek, toplumsal konulara dayalı işlerin üretildiği yeni bir zemin oluşmuştur. Günümüze gelindiğinde ise aktivizm ve sanat ilişkisinin ayrışan ve benzeşen yönleriyle çok kapsamlı ve geniş bir konu olduğu görülmektedir. Ama iklim krizi bağlamında Just Stop Oil hareketinin sanatı hedef almasıyla, bugün sanat ve aktivizm ilişkisi başka bir boyuta taşınmıştır. Bu nedenle bu çalışmanın konusu bu eylemi odağına alan bir çerçeve ile sınırlandırılmıştır. Çalışmada kavramsal ve tarihsel bir çerçeve sunulmakta ve örnekler incelenmektedir. Sonrasında ise iklim krizi bağlamında, sanat ve aktivizm ilişkisi üzerine bir değerlendirme sunulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Antmen, A. (2008). 20. Yüzyıl Batı sanatında akımlar. Sel Yayıncılık.
Audubon, J. J. (1838). Trompetçi Kuğu. National Galery of Art. Erişim Tarihi: 03.03.2023. https://www.nga.gov/collection/art-object-page.32547.html
Baudrillard, J. (2010). Sanat komplosu (8. b.). İletişim Yayınları.
Beuys, J. (1982). 7000 Meşe. Awa Trees. Documenta 7, Kassel. Erişim Tarihi: 03.03.2023. Awa Trees: https://www.awatrees.com/2019/12/06/joseph-beuys-the-art-of-arboriculture/
Britannica (2023). Fridays For Future Kapsamında Riksdag, İsveç’te Gerçekleşen Grev [Fotoğraf]. Erişim Tarihi: 02.03.2023. https://www.britannica.com/topic/Fridays-for-Future
Debord, G. (1963, Haziran). The situationists and the new forms of action in politics and art. Desturiktion af Rsg-6. Odense, Danimarka: Galerie EXI.
Değirmenci, İ. (2021). Beuys ve malzemeleri. Ed. M. Graf. 100 Yıl Beuys içinde. (ss. 92-105). https://www.akbanksanat.com/content/file/beuys-100_yil_ekitap_200323.pdf
Denes, A. (1982). Buğday Tarlası. Battery Park. Erişim Tarihi: 02.03.2023. https://circa.art/wheatfield-a-confrontation-and-its-monumental-legacy/

Dion, M. (1999). Thames Nehrini Kazmak. Tate Gallery. Erişim Tarihi: 03.03.2023. https://www.tate.org.uk/art/artworks/dion-tate-thames-dig-t07669
Eliasson, O. (2003). Hava Durumu Projesi. Tate Gallery. Erişim Tarihi: 03.03.2023. https://www.diken.com.tr/the-weather-project-olafur-eliasson/
Fineberg, J. (2014). 1940’tan günümüze varlık stratejileri. (G. E. Simber Atay-Eskier, Çev.) Karakalem Kitapevi.
Gayle, D. (2022, 14 Ekim). Just Stop Oil activists throw soup at Van Gogh’s Sunflowers. The Guardian. https://www.theguardian.com/environment/2022/oct/14/just-stop-oil-activists-throw-soup-at-van-goghs-sunflowers
Gen, E. (2016, 15 Mayıs). Sitüasyonistlerden zapatistlere başkaldırı sanatları: Özerkliğin estetiği. Erişim Tarihi: 13.07.2023. E-skop. https://www.e-skop.com/skopbulten/situasyonistlerden-zapatistlere-baskaldiri-sanatlari-ozerkligin-estetigi/2944
Gündüz, E. (2013). Duran Adam Eylemi. İstanbul. Erişim Tarihi: 03.03.2023. http://www.kanalb.com.tr/haber.php?HaberNo=51205
Haacke, H. (2009). Lessons learned. Tate Paper, (12), 1-19.
News & Press. Just Stop Oil. https://juststopoil.org/news-press/
Lin, M. (2009). Eksik Olan Ne ? Kaliforniya Bilim Akademisi. Erişim Tarihi: 03.03.2023. https://www.macaulaylibrary.org/2017/02/27/what-is-missing/
Mahony, E. (2017). Opening spaces of resistance in the corporatized cultural ınstitution: Liberate Tate and the art not oil coalition. Museum & Society, 126-141.
Mckee, Y. (2015). Debt: Occupy, çağdaş-sonrası sanat ve borç direnişinin estetiği. Ed. A. Artun. Estetik, küresel ayaklanmalar çağında direniş ve estetik içinde (ss. 355-382). İletişim Yayınları.
Mugan, C. (2021). Nine ways Joseph Beuys defined art. Erişim Tarihi: 08.11.2023. ARTUK: https://artuk.org/discover/stories/nine-ways-joseph-beuys-defined-art
Reed, S. (2016, 11 Mart). BP to end sponsorship of Tate Museums. Erişim Tarihi: 16.07.2023. The New York Times. https://www.nytimes.com/2016/03/12/business/energy-environment/bp-to-end-sponsorship-of-tate-museums.html
Steyerl, H. (2015, 12 Mart). Duty-free art. Erişim Tarihi: 20.07.2023. E-Flux. https://www.e-flux.com/journal/63/60894/duty-free-art/
Şevik, N., & Tosun, M. (2015). Erek sözcüğünün terimceleşme serüveni üzerine etimolojik bir çalışma: “Erek” sözcüğü ve çeviribilim. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(37), 247-253.
Thompson, N. (2018). İktidarı görmek, 21. yüzyılda sanat ve aktivizm. Koç Üniversitesi Yayınları.
Treisman, R. (2022, Ekim 26). Protests at art museum nothing new. NPR. Erişim Tarihi: 03.03.2023. https://www.npr.org/2022/10/26/1131377513/museum-protests-famous-artworks-history
Verstraete, P. (2013). Duran adam etkisi. İstanbul Politikalar Merkezi. İstanbul: Sabancı Üniversitesi Yayınları.
Yılmaz, M. (2006). Modernden postmoderne sanat (2. b.). Ütopya.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çevresel Sanat, Disiplinlerarası Sanat, Enstelasyon/Yerleştirme Sanatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Fırat Engin ^*
0000-0002-0927-0635
Türkiye

Rıza Ozan Eroğlu
0000-0003-2393-7683
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2023

Gönderilme Tarihi

31 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

2 Kasım 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 8 Sayı: 15

DOI

https://doi.org/10.55004/tykhe.1353098

IZ

https://izlik.org/JA64EK47FD

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Engin, F., & Eroğlu, R. O. (2023). Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, 8(15), 306-319. https://doi.org/10.55004/tykhe.1353098

AMA

1.Engin F, Eroğlu RO. Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi. Tykhe. 2023;8(15):306-319. doi:10.55004/tykhe.1353098

Chicago

Engin, Fırat, ve Rıza Ozan Eroğlu. 2023. “Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 8 (15): 306-19. https://doi.org/10.55004/tykhe.1353098.

EndNote

Engin F, Eroğlu RO (01 Aralık 2023) Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 8 15 306–319.

IEEE

[1]F. Engin ve R. O. Eroğlu, “Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi”, Tykhe, c. 8, sy 15, ss. 306–319, Ara. 2023, doi: 10.55004/tykhe.1353098.

ISNAD

Engin, Fırat - Eroğlu, Rıza Ozan. “Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi 8/15 (01 Aralık 2023): 306-319. https://doi.org/10.55004/tykhe.1353098.

JAMA

1.Engin F, Eroğlu RO. Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi. Tykhe. 2023;8:306–319.

MLA

Engin, Fırat, ve Rıza Ozan Eroğlu. “Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi”. Tykhe Sanat ve Tasarım Dergisi, c. 8, sy 15, Aralık 2023, ss. 306-19, doi:10.55004/tykhe.1353098.

Vancouver

1.Fırat Engin, Rıza Ozan Eroğlu. Just Stop Oil Eylemleri Bağlamında Sanatın Araçsallığı ve Aktivizm İlişkisi. Tykhe. 01 Aralık 2023;8(15):306-19. doi:10.55004/tykhe.1353098