Bıçak Sırtı 2049, Aşk, Kabuktaki Hayalet, Her Şey Her Yerde Aynı Anda Filmlerinde Postmodern Birey Temsilleri

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 19, 402 - 432, 31.12.2025

Seyfi Kılıç , Aslıhan Akbayır

https://doi.org/10.55004/tykhe.1612357

Öz

Postmodern dönemde görülen üretimin esnekleşmesi, tüketimin bireyselleşmesi, sınıfsızlaşma, zaman ve mekân algısındaki dönüşümler, toplumsal yaşama sirayet ederek bireyin yaşam tarzında değişimi beraberinde getirmiştir. Dolayısıyla postmodern dinamiklerle birlikte değişen yaşam tarzı bireyin sorgulanmasının önünü açmıştır. Postmodern dönemde bireyin temsilinde yarattığı değişimin izlerinin en belirgin görüldüğü alanlardan birini ise sinema oluşturmaktadır. Bu durumdan hareketle çalışmada postmodern sinema kapsamında yer alan filmlerde bireyin hangi temsillerle inşa edildiğinin ortaya çıkarılması amaçlanmıştır. Bu amaç doğrultusunda postmodern izleğe sahip filmler içerisinden amaçlı örneklem ile Bıçak Sırtı, Aşk, Kabuktaki Hayalet ve Her Şey Her Yerde Aynı Anda filmleri seçilmiştir. Çalışmada örneklem olarak seçilmiş filmlere Roland Barthes’ın görüşleri temel alınarak göstergebilimsel analiz uygulanmıştır. Yapılan değerlendirmeler sonucunda film anlatılarında postmodern bireyin genç, fit, kırışıksız, diri, marjinal, geleneksel olanla ilgilenen, spontane yaşayan, antikahraman, farklılığa saygılı, geçmişle bağı olmayan, çoklu kimliğe sahip, duygusal, denge arayan, bağımsız, fantazilere, ironiye, mizah anlayışına ve yetersizlik hissine sahip olan, tüketici, anda yaşayan, yeni deneyim tutkunu, mükemmeliyetçi, maneviyata bağlı, spiritüel, paranoyak şeklinde temsil edildiği ortaya çıkarılmıştır. Toplamda 25 kategorinin saptandığı film anlatılarında genç, fit, diri, kırışıksız, çoklu kimliğe sahip, duygusal ve denge arar temsillerinin ortak olarak kullanıldığı belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

Postmodernizm , Temsil , Birey , Postmodern Birey , Göstergebilim

Representations of the Postmodern Individual in the Movies Blade Runner 2049, Her, Ghost in the Shell, and Everything Everywhere All at Once

Öz

The flexibility of production in the postmodern period, individualization of consumption, declassification, and transformations in the perception of time and space have spread to social life and brought about a change in the lifestyle of the individual. Therefore, the changing lifestyle with postmodern dynamics has paved the way for the questioning of the individual. Cinema is one of the areas where the traces of the change in the representation of the individual in the postmodern period are most clearly seen. Based on this situation, the study aims to elucidate how the individual is constructed through representations in films situated within the framework of postmodern cinema. For this purpose, the films Blade Runner 2049, Her, Ghost in the Shell, and Everything Everywhere All at Once were purposefully selected from among those exhibiting postmodern characteristics. We applied semiotic analysis to the films selected as samples in the study, based on the views of Roland Barthes. As a result of the evaluations, we confirmed the postmodern individual described in the films as young, fit, wrinkle-free, lively, marginal, interested in the traditional, living spontaneously, anti-hero, respectful of diversity, having no ties to the past, having multiple identities, emotional, seeking balance, independent, having fantasies, irony, sense of humor and feelings of inadequacy, consumer, living in the moment, new experience lover, perfectionist, connected to spirituality, spiritual and paranoiac. A total of 25 categories were determined that the representations of young, fit, lively, wrinkle-free, having multiple identities, emotional and seeking balance are commonly used in the film narratives.

Anahtar Kelimeler

Postmodernism , Representation , Individual , Postmodern Individual , Semiotics

Kaynakça

• Aktulum, K. (2000). Metinlerarası ilişkiler. Öteki Yayınevi.
• Alpay , O. (2021). Kaostan yaratıma. Nobel Yayıncılık.
• Aslak, M. C. (tarih yok). Her şey her yerde aynı anda - Everything everywhere all at once (2022). https://www.muratcanaslak.com/herseyheryerdeaynianda
• Balcı, Ş. (2020). Derinlikten yüzeyselliğe: Postmodern film. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi(4), ss. 90-117.
• Barthes, R. (1979). Göstergebilimin ilkeleri. (Çev. Berke Vardar ve Mehmet Rifat). Kültür Bakanlığı Yayınları.
• Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve simülasyon. (Çev. Oğuz Adanır). Doğu Batı Yayınları.
• Bauman, Z. (2009). Akışkan aşk. Versus Yayınları.
• Bayraktaroğlu, A. ve Uğur, U. (2011). Postmodern sinemada filmlerarasılık bağlamında pastiş ve parodi. Art-E Sanat Dergisi, 4(7), ss. 1-20.
• Büyükdüvenci, S. ve Öztürk, S. R. (1997). Postmodernizm ve sinema. Ark Yayınları.
• Cerrahoğlu, Z. (2019). Sinemada temsil kurmak: Mustang (2015) filmi üzerine bir inceleme. Sinefilozofi Dergisi, Özel Sayı, ss. 518-535.
• Cevizci, A. (2009). Felsefe tarihi. Say Yayınları.
• Çabuklu , Y. (2004). Postmodern toplumda kriz ve siyaset. Kanat Yayınları .
• Deleuze, G. (1983). Nietzsche and philosophy. (Çev. Hugh Tomlinson). The Athlone Press.
• Demirci, U. (2015). Postmodern bir fenomen olarak siberpunk. Erişim Tarihi: 03.07.2024. https://www.scribd.com/document/4912015/Postmodern-Bir-Fenomen-Olarak-Siberpunk
• Diker, C. (2020). Bir anti-kahraman anlatısı olarak Joker filminin postmodernite perspektifinden incelenmesi, Sinecine, 11(2), ss. 267-299.
• Doğan, N. (2003). Pragmatizmin felsefi temelleri. Erciyes Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, ss. 83-93.
• Erdemir, F. (2011). Postmodern sinemada kahramanın dönüşümü. İstanbul Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi (35), ss. 21-40.
• Fiske, J. (2003). İletişim çalışmalarına giriş. (Çev. Süleyman İrvan). Bilim ve Sanat.
• Friedberg, A. (2023). Window shopping: Cinema and the postmodern. University of California Press.
• Funk, R. (2013). Ben ve biz postmodern insanın psikanalizi. (Çev. Çağlar Tanyeri). Yapı Kredi Yayınları.
• Guiraud, P. (1994). Göstergebilim. (Çev. Mehmet Yalçın). İmge Kitabevi.
• Gültekin, T. ve Bahadır, A. (2020). Simülasyon teorisi, postmodern birey ve tüketim kültürü yaklaşımlarıyla sanat eserlerinin ilişkisel yorumlanması. İdil (67), ss. 569-579.
• Hall, S. (1995). Yeni zamanların anlamı. Ed. Stuart Hall ve Martin Jacques. Yeni zamanlar 1990'larda politikanın değişen çehresi içinde, ss. 105-124. Ayrıntı Yayınları.
• Hall, S. (2017). Temsil işi. Ed. Stuart Hall. Temsil kültürel temsiller ve anlamlandırma uygulamaları içinde, ss. 21-99. Pinhan Yayıncılık.
• Harvey, D. (2006). Postmodernliğin durumu. (Çev. Sungur Savran). Metis Yayınları.
• İspir, N. ve Kaya, Z. (2011). Sinemada postmodern arayışlar . Atatürk İletişim Dergisi, s. 81-100.
• Jameson, F. (1990). Postmodernizm ya da geç kapitalizmin kültürel mantığı. Ed. Necmi Zekâ. Postmodernizm içinde, ss. 59-116. Kıyı Yayınları.
• Karadoğan, A. (2005). Postmodern Sinema mı Film mi? İletişim Araştırmaları Dergisi, 3(1-1), ss.133-160.
• Karaduman, S. ve Acıyan, E. P. (2019). Netflix’in ilk Türk dizisi “Hakan Muhafiz” üzerine bir alımlama analizi. Akdeniz İletişim Fakültesi Dergisi,(32), ss. 669-687.
• Kaypak, Ş. (2013). Modernizmden postmodernizme değişen kentleşme. Küresel İktisat ve İşletme Çalışmaları Dergisi GJEBS, 2(4), ss. 80-95.
• Kellner, D. (1995). Media culture: Cultural studies, identity and politics between the modern and the postmodern. Routledge.
• Kılıç, S. ve Akbayır, A. (2023). Postmodern bireyin temsili: “The Witcher” dizi örneği. Kastamonu İletişim Araştırmaları Dergisi, 11, ss. 262-289.
• Kumar, K. (2013). Sanayi sonrası toplumdan postmodern topluma, çağdaş dünyanın yeni kuramları. (Çev. Mehmet Küçük). Dost Kitabevi Yayınları.
• Merleau-Ponty, M. (2006). Göz ve tin. (Çev. Ahmet Soysal). Metis Yayınları.
• Motak, D. (2009). Postmodern spirituality and the culture of individualism. Scripta Instituti Donneriani Aboensis, 21, ss. 149-161.
• Murray, R. (1995). Fordizm ve Postfordizm. Ed. Stuart Hall ve Martin Jacques. Yeni Zamanlar 1990'larda Politikanın Değişen Çehresi içinde, ss. 46-62. Ayrıntı Yayınları.
• Mutlu, V. (2016). Quentin Tarantino sinemasında postmodern kavramlar. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
• Nietzsche, F. (1968). The will to power. (Çev. Walter Kaufmann ve R. J. Hollingdale). Vintage Books Edition.
• Oktan, A. (2019). Sibernetik kabuk: Ghost in the shell filmlerinde bedenin inşası. Tarih Okulu Dergisi (TOD)(XXXVIII), ss. 270-303.
• Özdemir, İ. (2014). Postmodern düşüncenin Türkiye’de eğitim sistemine yansımaları. Milli Eğitim Dergisi, 44(204), ss. 18-41.
• Polat, F. Ç. (2022). A postmodern approach to the misery of insatiability: The next floor (2008). Electronic Cumhuriyet Journal of Communication, 4(1), ss. 33-43.
• Rosenau, P. M. (2014). Post-modernizm ve toplum bilimleri. (Çev. Tuncay Birkan). Bilim ve Sanat Yayınları.
• Sertalp, E. (2016). Parçalanmış benlikler, parçalanmış hayatlar ve parçalanmış filmler: bir Dövüş Klübü okuması. Moment Dergi, 3(2), ss. 385-408.
• Susamikannu, S. (t.y.). Youth and postmodernism. Erişim Tarihi: 24.10.2023. https://www. academia.edu/11318452/YOUTH_AND_POSTMODERNISM.
• Şen, N. (2020). Paranoia and multiple personalities in postmodern. International Journal of Media, Culture and Literature, 6(2), ss. 169-187.
• Umunç, C. (2022). Sinemada temsil, göstergebilim ve sembol: “PK” filmi örneği. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi (57), ss. 88-111.
• Üzüm, B. ve Uçkun, S. (2019). “Post modern bir metafor: kuantum organizasyonlar ve kuantum liderlik”, TJSS, 3(5), ss. 80-90.
• Varol, S. F. (2016). Temsil, ideoloji, kimlik. Varlık Yayınları.
• Watson, N. (2006). Postmodernizm ve yaşam tarzları. Ed. Stuart Sim. Postmodern Düşüncenin Eleştirel Sözlüğü içinde, ss. 45-57. EBabil Yayıncılık.
• Yamaner, G. (1997). Sinemada postmodern: geçmişin uzak tekrarı. Ed. Seçil Büker. Sinema Yazıları içinde, ss. 171-178. Doruk Yayıncılık.