Bir Krizin İdeolojisi: Kar Küreyici Filmi Anamorfozu

Öz

Dünyanın var olan doğal kaynaklarının sınırlı olması, kontrolsüz üretim-tüketim, doğaya salınan gazlardaki artış gibi durumlar, küresel ısınma ve iklim değişikliklerine sebep olmaktadır. Çevresel olaylar ve doğal afetler mimarlığı doğrudan etkileyen faktörler arasındadır. Çalışma Kar Küreyici (Bong Joon Ho, 2013) filminden hareketle küresel iklim krizini merkeze alan bir filmin biçim ve anlatı üzerinden nasıl kurgulanabileceğinin, bu kurgunun ne söylediğinin, küresel bir krizin yanında sosyal bir eleştiri olarak temsil ettiği anlamların ve ideolojilerin neler olabileceğinin çözümlenmesini amaçlamaktadır. Bu bağlamda iki aşamalı bir analiz gerçekleştirilmiştir. İlk olarak filmin yaratım süreci ve ilkeleri neoformalizm yaklaşımıyla tespit edilmeye çalışılmıştır. Ardından anamorfik kavramlarla kurgulanan bakış açısıyla eserin ne söylediği sorgulanmıştır. Çalışma iklim değişikliğinden hareketle disiplinlerarası bir yaklaşımla insanı, toplumu ve mekânı ele almaktadır. Anamorfoz bir temsil yöntemidir, gerçek ve gerçek gibi görünen temsiller arasındaki ilişkiyi sorgulatır. Kar Küreyici filminde bozulan, bozulmayan, değişip dönüşen; insan, toplum ve mekân tanımları, anamorfoz kavramının içinde barındırdığı; eksiklik, yansıma-yanılsama, perspektif, belirlilik-belirsizlik, deformasyon, aşırılık ve sapma kavramları üzerinden tartışılmaktadır. Neoformalist yaklaşım filmin biçim-anlatı ilişkisi üzerinden nasıl kurgulandığını çözümlemeye yardımcı olur. Bu bağlamda, filmde yer alan anamorfik kavramlar, neoformalist yaklaşımla çözümlenerek iklim krizi ve yapay bir doğal dünyanın insan hayatını ve yaşamsal mekânlarını nasıl etkilediği sorgulanmaktadır. Çalışmada, mekanın değişen yaşam koşullarına entegre değişiminin, değişmeyen toplum-insan-mekan etkileşiminde yeniden şekillendiği görülmektedir. Dünya krizleri ve sorunlarına karşı bireysel yaklaşımlar değişmedikçe, toplumsal eşitsizlikler ve farklılaşan krizler var olmaya devam edecektir.

Anahtar Kelimeler

• İklim krizi
• Snowpiercer
• anamorfoz
• mimarlık
• sinema.

The Ideology of a Crisis: Anamorphosis of The Movie Snowpiercer

Öz

Situations such as the limited natural resources of the world, uncontrolled production and consumption, and the increase in gases released into the atmosphere cause global warming and climate changes. Environmental events and natural disasters are among the factors that directly affect architecture. Drawing on the film Snowpiercer (Bong Joon Ho, 2013), the study aims to analyze how a film centered on the global climate crisis can be constructed through form and narrative, what this construction conveys, and what meanings and ideologies it may represent as a social critique alongside a global crisis. In this context, a two-stage analysis was conducted. First, the creative process and principles of the film were identified using a neoformalism approach. Then, the film's message was examined from an anamorphic perspective. The study investigates the relationship between humans, society, and space through an interdisciplinary framework, informed by climate change. Anamorphosis is a representational method that questions the relationship between reality and seemingly real representations. In the film Snowpiercer, the definition of deterioration, preservation, and transformation over humanity, society, and space are discussed through the concepts of anamorphosis including deficiency, reflection-illusion, perspective, certainty-uncertainty, deformation, excessiveness and deviation. The neoformalist approach helps to analyze how the film is constructed through the relationship between form and narrative. In this context, the anamorphic concepts in the film are analyzed with a neoformalist approach, the climate crisis and how an artificial natural world affects human life and living spaces are questioned. The study demonstrates that the integrated transformation of space within changing living conditions is reshaped by the unchanging interaction between society, people, and space. As long as individual approaches to global crises and problems remain unchanged, social inequalities and different forms of crises will continue to exist.

Anahtar Kelimeler

• Climate crisis
• Snowpiercer
• anamorphosis
• architecture
• cinema.

Kaynakça

1. Acar, N. (2021). Sinemada anlatı türleri ve neoformalist yaklaşımın betimlenmesi: Labirent filmi analizi. Elektronik Cumhuriyet İletişim Dergisi, 3(2), 66–86. https://doi.org/10.54089/ecider.991758
2. Agnello, F., & Grammauta, M. I. (2024). Urban landscape in circular images: Panoramas and cylindrical anamorphosis. diségno, 15, 237–250. https://doi.org/10.26375/disegno.15.2024.22
3. Aras, B. B., & Demirci, K. (2020). İklim değişikliğinin insan sağlığı üzerindeki psikolojik etkileri. Nazilli İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 1(2), 77–94. https://izlik.org/JA67UU35KX
4. Araújo, A. B. (2017). Cardboarding mixed reality with Dürer machines. L. Ribas, A. Rangel, M. Verdicchio ve M. Carvalhais (Ed.), Proceedings of the Fifth Conference on Computation, Communication, Aesthetics and X içinde (s. 102–113). University of Porto.
5. Akyüz, A. (2019). Yaşamsal bilinmezlik: İklim krizi ve gıda. Toplum ve Hekim, 34(5), 348–355.
6. Akbulut, M., & Kaya, A. A. (2021). Küresel iklim değişikliğinin psikolojik boyutu. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 10(3), 581–587. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.889584
7. Alicanoğlu Şerifoğlu, A., & Kömez Dağlıoğlu, E. (2022). İklim krizinin görsel söylemi: Mimari temsilin eylemliliği üzerine. Ege Mimarlık, 116, 46–51. https://www.egemimarlik.org/cevirim-ici-okuma/116/1819
8. Baker-Whitelaw, G. (2014, July 29). Interview: “Snowpiercer” costume designer Catherine George. Hello, Tailor. https://hellotailor.blogspot.com/2014/07/interview-with-snowpiercer-costume.html#more

9. Baltrušaitis, J. (1977). Anamorphic art. Chadwyck-Healey.
10. Barreto, M., & Lieban, D. (2017). The magic of anamorphosis in elementary and middle school. Proceedings of bridges 2017: Mathematics, art, music, architecture, education, culture içinde (ss. 553–556). Bridges Organization.
11. Batur, E. (2000). Başkalaşımlar (Cilt 1–10). Yapı Kredi Yayınları.
12. Blewitt, J. (1997). A neo-formalist approach to film aesthetics and education. Journal of Aesthetic Education, 31(2), 91–96. https://doi.org/10.2307/3333436
13. Bong, J. H. (Director). (2013). Snowpiercer [Film]. Moho Film; Opus Pictures.
14. Bordwell, D. (1989). Historical poetics of cinema. R. Barton Palmer (Ed.), The cinematic text: Methods and approaches içinde (ss. 369–398). AMS Press.
15. Bordwell, D. (1994). Making meaning: Inference and rhetoric in the interpretation of cinema. Harvard University Press.
16. Bordwell, D., & Thompson, K. (2008). Film sanatı (E. Yılmaz & E. S. Onat, Çev.). De Ki Basım Yayım.
17. Buratti, G., Mele, G., & Rossi, M. (2022). The masterly perspective and design of Bramante’s “Mirabile artificio” in Milan. Nexus Network Journal, 24(3), 545–565. https://doi.org/10.1007/s00004-022-00604-0
18. Büyükçelen, C. (2007). Algı yanılsamalarının mekân tasarımına etkisi [Yayımlanmış yüksek lisans tezi, Kocaeli Üniversitesi].
19. Collins, D. L. (1992). Anamorphosis and the eccentric observer: Inverted perspective and construction of the gaze. Leonardo, 25(1), 73–82. https://doi.org/10.2307/1575625
20. Čučaković, A., & Paunović, M. (2015). Cylindrical mirror anamorphosis and urban-architectural ambience. Nexus Network Journal, 17, 605–622. https://doi.org/10.1007/s00004-015-0239-7
21. Debnath, S., Tiwari, A., Sadekar, K., & Raman, S. (2025). RASP: Revisiting 3D anamorphic art for shadow-guided packing of irregular objects. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2504.02465
22. Faust, M. (2018). “Eyed awry”: Blind spots and memoria in the Zimmern anamorphosis. Journal of Historians of Netherlandish Art, 10(2), 1–36. https://doi.org/10.5092/jhna.2018.10.2.2
23. Florenski, P. (2007). Tersten perspektif (Z. Sayın, Çev.). Metis Yayınları.
24. Garofalo, V. (2020). Experiences of anamorphosis between poetry, architecture and social context: Interview with Boa Mistura. Disegnarecon, 13(24), 1–17. https://doi.org/10.20365/disegnarecon.24.2020.i4
25. Gezer, S., & Evlioğlu Gezer, E. (2024). Sinemada neoformalist yaklaşım doğrultusunda “Hayat” filminin anlatı yapısı ve biçim analizi. İletişim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(1), 121–136. https://doi.org/10.59534/jcss.1409936
26. Hançerlioğlu, O. (1996). Felsefe ansiklopedisi: Kavramlar ve akımlar (U–Z) (Cilt 7). Remzi Kitabevi. Harper, D. (t.y.). Origin and history of anamorphosis. Etymonline. https://www.etymonline.com/word/anamorphosis#etymonline_v_41416
27. Hosseini, S. V., Djavaherpour, H., Alim, U. R., Taron, J. M., & Samavati, F. F. (2019). Data spatialized pavilion: Introducing a data-driven design method based on principles of catoptric anamorphosis. Proceedings of Bridges 2019: Mathematics, Art, Music, Architecture, Education, Culture içinde (ss. 39–51). Tessellations Publishing.
28. Hunt, J. L. (2009). The channel anamorphosis. Journal of Mathematics and the Arts, 3(1), 19–31. https://doi.org/10.1080/17513470902869337
29. IMDb. (t.y.). Snowpiercer (2013). IMDb. https://www.imdb.com/title/tt1706620/
30. İşler, B. (2023). Sinemada neoformalist yaklaşım. Erciyes İletişim Dergisi, 10(1), 467–483. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.1189737
31. Kaçmaz, G. (2021). İklim değişikliği ile mücadelede doğa temelli çözümler. Peyzaj, 3(2), 82–92. https://doi.org/10.53784/peyzaj.1022369
32. Keleşoğlu, B., & Uygungöz, M. (2014). Sanat ve tasarımda anamorfik görüntüler. Sanat ve Tasarım Dergisi, 7(7), 1–18. https://doi.org/10.20488/austd.14315
33. Kocalan, M. & Kaya, Y. (2024). Görüntüleme biçimi olarak anamorfik gerçeklik ve karma gerçeklik analojisi. Sanat ve Tasarım Dergisi, 14(2), 217–242. https://doi.org/10.20488/sanattasarim.1602527
34. Köseoğlu, Ş. (2025). Geçmişi yeniden inşa etmek: Tarih, sinema ve mimarlık bağlamında Kleo dizisinin mekânsal analizi. Turkish Online Journal of Design Art and Communication, 15(2), 394–409. https://doi.org/10.7456/tojdac.1614857
35. Lawson, D. G. (2014, May–June). Interview: Bong Joon Ho. Film comment. https://www.filmcomment.com/interview-bong-joon-ho/
36. Mahmoud, M. H. (2018). The visual deception of anamorphosis art and its role in enriching advertising concepts. International Design Journal, 8(4), 99–113. https://doi.org/10.21608/idj.2018.84149
37. Melnikova, E. I. (2011). Anamorphic art. Proceedings of the VII All-Russian Conference: Youth and Science içinde (ss. 22–25). Siberian Federal University. http://elib.sfu-kras.ru/bitstream/handle/2311/4893/s22_025.pdf?sequence=1
38. Özdemir, M. A. (2004). İklim değişmeleri ve uygarlık üzerindeki yansımalarına ilişkin bazı örnekler. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 6(2), 173–192.
39. Özdemir, G. (2019). İşe yarar bir şey filminin kadın karakterlerine ve ölüm olgusuna feminist film kuramı çerçevesinde anamorfotik bakış. SineFilozofi, 4, 493–517. https://doi.org/10.31122/sinefilozofi.493317
40. Özgen, H. K., & Tong, O. (2025). Belgesel sinemada kapitalist sistem eleştirisinin yeni biçimci okuması: Samsara. Tykhe, 10(18), 286–306. https://doi.org/10.55004/tykhe.1612415
41. Saygılı, K. (2016, March 28). Sinemaya yamuk bakmak: Zizek bize ne anlatmaya çalışıyor? Cinerituel. https://www.cinerituel.com/sinemaya-yamuk-bakmak-zizek-bize-ne-anlatmaya-calisiyor/
42. Sekmen, M. (2022). Babanın adını reddetme temelinde “The Piano” filmine Lacancı bakış. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, 26, 551–563. https://doi.org/10.29000/rumelide.1076378
43. Solina, F., & Batagelj, B. (2007). Dynamic anamorphosis. Proceedings of the 4th International Conference on Enactive Interfaces (ENACTIVE 07) içinde (s. 267–270).
44. Symeonidou, I. (2016). Anamorphic experiences in 3D space: Shadows, projections and other optical illusions. Nexus Network Journal, 18, 779–797. https://doi.org/10.1007/s00004-016-0298-4
45. Şen, S. (2022). Sinemada anamorfik mekân üretimi [Yüksek lisans tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi].
46. Şen, S., & Beşgen, A. (2021). States of other(s) and other/’s spaces: Anamorphosis of Snowpiercer. Ö. Aydın, A. Özyavuz, K. Sancar Özyavuz & G. Topalıoğlu (Ed.), LivenARCH VII: Other Architect/ure(s) – 7th International Congress Proceedings (Cilt 3, ss. 1192–1208). Karadeniz Teknik Üniversitesi. https://www.livenarch.org/
47. Thompson, K. (1988). Breaking the glass armor: Neoformalist film analysis. Princeton University Press.
48. Türk Dil Kurumu. (2025). Türk Dil Kurumu sözlükleri. https://sozluk.gov.tr/
49. Yemişçioğlu, Ş., & Cahantimur, A. (2024). İklim değişikliğinin yol açtığı iklim göçleri: Ulusal ve uluslararası literatür karşılaştırması. İdealkent, 16(43), 276–302. https://doi.org/10.31198/idealkent.1392623
50. Yetim, E., & Elmalı Şen, D. (2023). Göz ve bakış diyalektiğinde anamorfoz ve Zizek perspektifinden güncel sanat temsilleri üzerine bir inceleme. Yıldız Journal of Art and Design, 9(2), 80–94. https://doi.org/10.47481/yjad.1203335
51. Žižek, S. (2005). Yamuk bakmak. Metis Yayınları.