Eleştirel Erkeklik Çalışmaları Perspektifinden Türkiye’deki Güncel Sanat Örnekleri

Öz

Bu çalışma, eleştirel erkeklik çalışmaları perspektifinden Türkiye güncel sanatını incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, erkeklik meselesinin toplumsal cinsiyet eşitsizliği üzerindeki etkilerini, feminist sanat pratiğinin rolü üzerinden eleştirel erkeklik çalışmaları alanına katkıda bulunmaktadır. Hegemonik erkeklik, toplumsal cinsiyet normlarını pekiştiren bir yapı olarak işlev görmekte ve bu yapı, toplumsal ilişkilerin dinamiklerini şekillendirmektedir. Bununla birlikte, cinsiyet kimliklerinin çeşitliliği, sanatın bir ifade aracı olarak nasıl kullanıldığını değiştirmekte ve alternatif anlatıların ortaya çıkmasına zemin hazırlamaktadır. Özellikle güncel sanatta, erkek sanatçıların, materyal kullanımı ve beden üzerindeki performanslarıyla yeni söylem alanları oluşturdukları gözlemlenmektedir. Bu sanatçılar, hegemonik erkeklik anlayışına karşı, toplumsal normları eleştirel erkeklik çalışmaları ekseninden sorgulayan eserler üretmekte ve izleyicilere farklı bakış açıları sunmaktadırlar. Çalışma, temelde sanatçıların üretimleri üzerinden eleştirel erkeklik çalışmalarını odağına alan üretimlerin oluşturduğu söylem alanlarını deşifre ederek ortaklık kurulmasını sağlamaktadır. Araştırma, eleştirel erkeklik çalışmaları perspektifinin, güncel sanatın sorgulayacı diliyle erkeklik temsillerini görünür kılan bir söylem alanı olarak işlev gördüğünü vurgulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Eleştirel erkeklik çalışmaları
• Güncel sanat
• Hegemonik erkeklik

Destekleyen Kurum

Bu araştırma için herhangi bir dış finansman alınmamıştır.

Etik Beyan

Bu çalışma insan veya hayvan katılımcıları içermemektedir. Tüm prosedürler bilimsel ve etik ilkelere uygun olarak gerçekleştirilmiş olup, atıfta bulunulan tüm çalışmalar uygun şekilde kaynak gösterilmiştir.

Teşekkür

Çalışmada değerlendirilen eserlerine ilişkin bilgi ve açıklamaları paylaşarak araştırmaya katkıda bulunan Studio Pinprick, Hakan Sorar ve Mustafa Boğa’ya teşekkür ederim.

Examples of Contemporary Art in Turkey from the Perspective of Critical Masculinity Studies

Öz

This study aims to examine contemporary art in Turkey from the perspective of critical masculinity studies. The study feeds into the field of critical masculinity studies by examining the effects of masculinity on gender inequality and the role of women's movements and feminist art practice in this area. Hegemonic masculinity functions as a structure that reinforces gender norms and shapes the dynamics of social relations. However, the diversity of gender identities is changing how art is used as a means of expression and paving the way for alternative narratives. In contemporary art in particular, male artists are observed to be creating new discursive spaces through their use of materials and performances involving the body. These artists produce works that question social norms from the perspective of critical masculinity studies, challenging the hegemonic understanding of masculinity, and offer viewers different perspectives. The study focuses on the discursive spaces created by productions that centre on critical masculinity studies through the works of artists, thereby establishing a common ground. The research emphasises that the perspective of critical masculinity studies functions as a discursive space that makes alternative representations of masculinity visible through the questioning aspect of contemporary art.

Anahtar Kelimeler

• Hegemonic masculinity
• Contemporary art
• Critical masculinity studies

Kaynakça

1. Antmen, A. (2014). Sanat cinsiyet: Sanat tarihi ve feminist eleştiri. İletişim Yayınları.
2. Baştürk Akca, E., & Tönel, E. (2011). Erkek(lik) çalışmalarına teorik bir çerçeve: Feminist çalışmalardan hegemonik erkekliğe. İçinde İ. Erdoğan (Ed.), Medyada hegemonik erkek(lik) ve temsil (ss. 11–39). Kalkedon Yayınları.
3. Biz Erkek Değiliz İnisiyatifi. (2008, 29 Nisan). “Biz erkek değiliz” Ankara girişimi bildirisi. https://bizerkekdegilizinsiyatifi.blogspot.com/2008/04/biz-erkek-degiliz-ankara-girimi.html
4. Bourdieu, P. (2023). Eril tahakküm (B. Yıldız, Çev.). Bağlam Yayınları.
5. Butler, J. (1988). Performative acts and gender constitution: An essay in phenomenology and feminist theory. Theatre Journal, 40(4), 519–531. https://doi.org/10.2307/3207893
6. Butler, J. (2012). Cinsiyet belası: Feminizm ve kimliğin altüst edilmesi. Metis Yayınları.
7. Connell, R. W. (2022). Toplumsal cinsiyet ve iktidar (C. Soydemir, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
8. Connell, R. W. (2023). Erkeklikler (N. Konukçu, Çev.). Phoenix Yayınları.

9. Çetin, Ç. (2013). Neden hiç erkek sanatçı yok? SOGEP.
10. Duman, M. (2022). Destan ve hegemonik erkeklik: Eril kültür. Kabalcı Yayıncılık.
11. Kandiyoti, D. (2015). Cariyeler, bacılar, yurttaşlar: Kimlikler ve toplumsal dönüşümler. Metis Yayınları.
12. Kepekçi, E. (2012). Erkeklik eleştirisi ve feminizm birlikteliği mümkün mü? Kadın Araştırmaları Dergisi, 2(11), 59–86. https://izlik.org/JA26AS35XS
13. Özbaş Anbarlı, Z. (2019). Dijital televizyon dizilerinde hegemonik erkeklik. Erciyes İletişim Dergisi: Uluslararası Dijital Çağda İletişim Sempozyumu Özel Sayısı, (1), 81–84. https://doi.org/10.17680/erciyesiletisim.485373
14. Sancar, S. (2020). Erkeklik: İmkânsız iktidar—Ailede, piyasada ve sokakta erkekler. Metis Yayınları.
15. Studio Pinprick. (2021). Wonderland XL. https://www.studiopinprick.com/series
16. Türk Dil Kurumu. (2024). Türkçe sözlük. https://sozluk.gov.tr/
17. Wittig, M. (2013). Straight düşünce (L. S. Darıcıoğlu & P. Büyüktaş, Çev.). Sel Yayınları.
18. Zeybekoğlu, Ö. (2013). Günümüzde erkeklerin gözünden babalık ve aile [Yayımlanmamış doktora tezi]. Akdeniz Üniversitesi.