VAN’DA SANAT ALIMLAYANI (İZLEYİCİ, SEYİRCİ VEYA DİNLEYİCİ): AKADEMİK PERSONEL PERSPEKTİFİNDEN BİR DEĞERLENDİRME

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 19, 605 - 626, 31.12.2025

Nazan Oskay , D. Meltem Durna Zerek

https://doi.org/10.55004/tykhe.1760092

Öz

Sanat ve alımlayan (izleyici, seyirci veya dinleyici) ilişkisi, sanatın toplumsal, kültürel ve bireysel anlamda yarattığı etki ile sanat eserlerinin yaratıcı sürecinin ve alım sürecinin içinde olduğu etkileşimi inceleyen önemli bir konudur. Bu ilişki ise sanat eserinin yaratılışından izleyicinin onu anlamasına, hissetmesine ve değerlendirip yorumlamasına kadar birçok aşamayı kapsamaktadır.
Bu çalışma ile Van ilinde görev yapan akademik personelin sanatla kurduğu ilişki ve sanatı alımlama şekli incelenmektedir. Sanatın bireysel ve toplumsal düzeydeki etkileri göz önünde bulundurularak, akademisyenlerin sanata dair algıları, estetik yaklaşımları ve sanatsal etkinliklere katılım düzeyleri nitel bir çerçevede değerlendirilmiştir. Alımlama kuramı bağlamında yapılandırılan araştırma, akademik personelin sanat eserlerini yorumlamasına, sanatı konumlandırmasına ve bu süreçte kültürel, mesleki ve bireysel dinamiklerin oynadığı rollere odaklanmaktadır. Elde edilen bulgular, Van’daki akademik çevrelerin sanata yönelik yaklaşımlarında mekânsal, sosyo-kültürel ve kurumsal faktörlerin belirleyici olduğunu ortaya koymaktadır. Bu bağlamda çalışma, sanatı üretim boyutuyla alımlama ve yorumlama süreçleriyle birlikte ele alan bir perspektif sunmaktadır. Bu amaç doğrultusunda farklı fakültelerde görev yapan on beş akademik personel ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiş ve sanata ilişkin tutum ve yaklaşımlar akademik alımlayan perspektif doğrultusunda derinlemesine analiz edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Sanat Algısı , Sanat Alımlayanı , Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi , Akademik Personel.

THE ART AUDİENCE İN VAN (VİEWER, SPECTATOR, OR LİSTENER): AN EVALUATİON FROM THE PERSPECTİVE OF ACADEMİC STAFF

Öz

The relationship between art and the recipient (viewer, audience, or listener) is a significant subject that examines the interaction involving the social, cultural, and individual impact of art, as well as the creative and reception processes of artworks. This relationship encompasses many stages, from the creation of the artwork to the audience's understanding, emotional response, evaluation, and interpretation of it.
This study investigates the relationship that academic staff working in the province of Van establish with art and the way they perceive and receive it. Considering the individual and societal effects of art, the perceptions of academics regarding art, their aesthetic approaches, and their level of participation in artistic activities are evaluated within a qualitative framework. Structured within the context of reception theory, the research focuses on how academic personnel interpret artworks, how they position art, and the roles played by cultural, professional, and personal dynamics in this process. The findings reveal that spatial, socio-cultural, and institutional factors are determinative in the approaches of the academic community in Van toward art. In this context, the study presents a perspective that considers art not only in terms of production but also in relation to the processes of reception and interpretation. To this end, semi-structured interviews were conducted with fifteen academic staff members from different faculties, and attitudes and approaches toward art were deeply analyzed from the perspective of the academic recipient.

Anahtar Kelimeler

Perception of Art , Art Recipient , Van Yüzüncü Yıl University , Academic Staff.

Kaynakça

• Aliçavuşoğlu, E. (2012). Psikanaliz, Freud ve sanat. Sanat Tarihi Yıllığı, 20, 1-16.
• Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S. & Yıldırım, E. (2010). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri SPSS uygulamalı. Sakarya Yayıncılık.
• Berg, B. L. (2004). Qualitative research methods for the social sciences. Pearson.
• Bozkurt, N. (1992). Sanat ve estetik kuramları. Ara Yayınları.
• Danto, A. C. (2012). Sıradan olanın başkalaşımı. Ayrıntı Yayınları.
• Eco, U. (2019). Açık yapıt: Biçimsel ve estetik kuram üzerine. Can Yayınları.
• Ekiz, D. (2003). Eğitimde araştırma yöntem ve metotlarına giriş. Anı Yayınları.
• Erzen, J. N. (2012). Çoğul estetik (2. baskı). Metis Yayınları.
• Harris, J. (2013). Yeni sanat tarihi. Sel Yayıncılık.
• Hauser, A. (1984). Sanatın toplumsal tarihi: Rokoko, klasisizm ve romantizm, natüralizm, empresyonizm ve film çağı. Remzi Kitabevi.
• Iser, W. (1978). The act of reading: A theory of aesthetic response. Johns Hopkins University Press.
• Jauss, H. R. (1982). Estetik deneyim ve edebi iletişim: Alımlama estetiğine giriş. University of Minnesota Press.
• Ötgün, C. (2008). Sanat yapıtına yaklaşım biçimleri. Sanat ve Tasarım Dergisi, 1(2). https://doi.org/10.18603/std.46187
• Read, H. (2018). Sanat ve toplum (E. Köksal, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
• Rıfat, M. (2008). Yaklaşımlarıyla eleştiri kuramcıları. Sel Yayıncılık.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
• Wölfflin, H. (2015). Sanat tarihinin temel kavramları (A. Cemal, Çev.). Hayalperest Yayınevi.
• Zolberg, V. L. (2013). Bir sanat sosyolojisi oluşturmak. Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi.