HALİÇ YAT LİMANI VE KOMPLEKSİNİN BENZERLERİNE GÖRE KIYASLANMASI VE YÖNETİM MODELİ

Yıl 2025, Sayı: 3, 98 - 123, 29.12.2025

Çağlar Tabak , Aleyna Koca , Şevval Sıla Akçay

Öz

Bu çalışma, Haliç Yat Limanı ve Kompleksi’ni (Haliçport) endüstri mirası, kamusal alan ve çağdaş mimarlık bağlamında incelemekte; projeyi mimari, çevresel ve sosyo-ekonomik ölçütlerle değerlendirip HafenCity (Hamburg) ve Port Vell (Barselona) örnekleriyle karşılaştırmaktadır. Araştırma yöntemi üç aşamada yürütülmüştür. İlk olarak, tarihsel ve kentsel bağlam analizi üzerinde durulmuş, daha sonra mimari-çevresel çözümleme, son olarak da Miras Bütünlüğü İndeksi (MBİ), Kamusal Erişim Sürekliliği (KES) ve Siluet Uyum Skoru (SUS) göstergelerinin tanımlı kriterler üzerinden puanlanmasının yapılması amaçlanmıştır. Bu amaçla kullanılan göstergeler, endüstri mirasının korunma düzeyi, kıyı kamusallığının sürekliliği ve kentsel siluetle uyum oranını ölçmeye yöneliktir. Bulgular, projenin biçim ve malzeme dili açısından tarihî dokuya uyumlu, ancak kamusal erişim ve yönetim süreçleri bakımından yeni bir model uygulaması olarak karşımıza çıkmaktadır. Yapılan çalışmalar sonucunda, karşılaştırmalı analizle, HafenCity’nin kamusal alan oranının %25’e ulaşması ve Port Vell’de kamusal erişimin kesintisiz sağlanması sayesinde, bu örneklerin daha yüksek kamusallık ve sürdürülebilirlik performansına eriştiğini göstermiştir. Bu çalışma, Türkiye’de kültürel miras alanlarında koruma, ekonomi ve kamusal fayda dengesini kurmaya yönelik bir model önerisi sunmakta ve söz konusu projenin getirdiği yenilikleri ele almaktadır.

Anahtar Kelimeler

Haliç , Endüstri Mirası , Kıyı Dönüşümü , Yönetişim Modeli , Sürdürülebilirlik

COMPARISON OF THE HALİÇ MARINA AND COMPLEX WITH SIMILAR FACILITIES AND MANAGEMENT MODEL

Öz

This study examines the Haliç Yacht Marina and Complex (Haliçport) within the context of industrial heritage, public space, and contemporary architecture. The project is evaluated using architectural, environmental, and socio-economic criteria, and is compared with the international precedents of HafenCity (Hamburg) and Port Vell (Barcelona). The research methodology was conducted in three sequential stages. First, a historical and urban context analysis was performed; second, an architectural–environmental assessment was carried out; and finally, the project was scored based on predefined criteria using the self-developed indicators: the Heritage Integrity Index (HII), the Public Access Continuity (PAC), and the Silhouette Compatibility Score (SCS). These indicators aim to measure the degree of industrial heritage preservation, the continuity of coastal public access, and the compatibility of the project with the urban skyline, respectively. The findings reveal that, while the project demonstrates formal and material harmony with the historical urban fabric, it simultaneously represents a new model regarding public access and management processes. Comparative analysis shows that HafenCity, by achieving a 25% public space ratio, and Port Vell, by ensuring uninterrupted public access, attained superior performance in publicness and sustainability. This study proposes a model aimed at establishing a balance between conservation, economic viability, and public benefit in cultural heritage areas in Turkey, and it discusses the innovations introduced by the project.

Anahtar Kelimeler

Golden Horn , Industrial Heritage , Waterfront Regeneration , Governance Model Sustainability

Kaynakça

• 2863 Sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu. (1983). T.C. Resmî Gazete, 18113.
• Bakbaşa Bosson, C., & Töre, E. (2019). From industry to culture: Regeneration of Golden Horn as a “cultural valley”. The Turkish Online Journal of Design, Art and Communication (TOJDAC), 9(4), 491–513.
• Batty, M. (2013). The new science of cities. Cambridge, MA: MIT Press.
• Benach, N. (2025). Stories of urban regeneration of the Barcelona waterfront. Land, 14(5), 953. Retrieved from https://doi.org/10.3390/land14050953
• Bruttomesso, R. (1993). Waterfronts: A new frontier for cities on water. Venice: IUAV.
• Brownill, S. (1990). Developing London’s docklands: Another great planning disaster? Oxford: Oxford University Press.
• Carmona, M. (2019). Contemporary urban design in Europe. London: Routledge.
• Çekül Vakfı. (2018). Miras alan yönetimi: Türkiye’de alan yönetimi deneyimleri. İstanbul: Çekül Yayınları.
• Glaeser, E. L. (2011). The triumph of the city: How our greatest invention makes us richer, smarter, greener, healthier, and happier. New York: Penguin Press.
• HafenCity Hamburg GmbH. (n.d.). HafenCity Hamburg official website. Retrieved December 27, 2025, from https://www.hafencity.com/en
• Hall, P. (2002). Urban and regional planning (4th ed.). London: Routledge. Harvey, D. (2008). The right to the city. New Left Review, 53, 23–40.
• Hoyle, B. S. (2000). Global and local change on the port-city waterfront. Geographical Review, 90(3), 395–417.
• İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şehir Planlama Müdürlüğü. (2025). Haliçport proje bilgi sayfası. Retrieved December 27, 2025, from https://sehirplanlama.ibb.istanbul/halicport/
• İpek, E., & Balyemez, S. (2019). Kıyı alanlarındaki endüstri mirasının kentsel yenilemedeki rolü: Haliç üzerine bir inceleme. ATA Planlama ve Tasarım Dergisi, 3(2), 1–18. https://dergipark.org.tr/en/pub/ ataplanlamavetasarim
• John D. Landis, 2022. “Urban regeneration meets sustainability - HafenCity, Hamburg,” Chapters, in: John Landis (ed.), Megaprojects for Megacities, chapter 13, pages 407-428, Edward Elgar Publishing.
• Levine, M. v. (1987). Downtown Redevelopment as an Urban Growth Strategy: A Critical Appraisal of the Baltimore Renaissance. Journal of Urban Affairs, 9(2), 103–123. https://doi.org/10.1111/j.1467-9906.1987. tb00468.x
• Marshall, R. (Ed.). (2001). Waterfronts in post-industrial cities. London: Spon Press.
• Meyer, H. (1999). City and port: Urban planning as a cultural venture in London, Barcelona, New York, and Rotterdam. Rotterdam: International Books.
• Port de Barcelona. (n.d.). Transformation of the Port Vell. Retrieved November 27, 2025, from https:// www.portdebarcelona.cat/en/port-vell/americas-cup-barcelona- 2024/transformation-port-vell
• Porter, M. E. (1998). Clusters and the new economics of competition. Harvard Business Review, 76(6), 77–90.
• Praticò, A. (2015). The analysis of the new strategic area of Hamburg: The redevelopment project of the HafenCity’s waterfront [Research report]. Retrieved from https://doi.org/10.13140/RG.2.2.36784.56322
• Sasaki, M. (2012). Waterfront redevelopment and urban regeneration in Japan. Urban Studies, 49(15), 3453–3472.
• Schubert, D. (2008). Transformation processes on waterfronts in seaport cities: Causes and trends between divergence and convergence. In Port cities as areas of transition. De Gruyter. https://doi. org/10.1515/9783839409497-002
• Searle, G. (2007). Sydney’s urban consolidation experience: Power, politics and community [Research paper]. University of Technology Sydney.
• Sutton, O. (2015). La remodelación de la Marina Port Vell de Barcelona: Estudio de caso sobre el papel del city branding en el gobierno urbano. Revista Transporte y Territorio, 12, 30–47.
• Sutton, O. (2016). The redevelopment of the Port Vell Marina in Barcelona: A case study of the role of city branding in urban governance.
• Tabanlıoğlu Mimarlık. (2020). Haliçport: Mimari kavram raporu ve master plan. İstanbul: Tabanlıoğlu Mimarlık Arşivi.
• T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı. (2005). Alan Yönetimi ile Anıt Eser Kurulunun Kuruluş ve Görevleri Hakkında Yönetmelik. Resmî Gazete, 27 Kasım 2005, 25852.
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı. (2013). İstanbul Haliç Yat Limanı ve Kompleksi Proje Raporu. Ankara: T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı.
• T.C. Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı (UAB). (2025). Haliç yat limanı teknik araştırma analizi. Ankara: T.C. UAB.
• Tommarchi, E. (2021). (Re-)generating symbolic port-city links: Urban regeneration and the cultural demaritimisation and remaritimisation of European port cities. CPCL – European Journal of Creative Practices in Cities and Landscapes, 4(1), 1–17.
• Türkyilmaz, Ç., Pellitero, A. M. M., Türkyilmaz, E., & Eliziario, J. d. S., (2013). Urban rehabilitation: Reinventing a productive landscape Istanbul, golden horn case study. Archnet- IJAR, vol.7, no.2, 282-296.
• Ulusan, E. (2016). Türkiye’de kültürel miras alanlarında yönetim planlaması deneyimi. İdealKent, 7(19), 372–401.
• United Nations Economic Commission for Europe (UNECE). (2021). People-first PPPs for the sustainable development goals. Geneva: UNECE Publishing.
• UNESCO. (2025). Operational guidelines for the implementation of the World Heritage Convention (Revised ed.). Paris: UNESCO World Heritage Centre.
• Von Daniels, Y., & Jordan, L. (2019). HafenCity Hamburg: A new model for social sustainability (Master’s thesis). Copenhagen Business School, Copenhagen.