TERSANE İŞLETMELERİNDE DIŞ KAYNAKLARDAN YARARLANMA KARARINA ETKİ EDEN FAKTÖRLERİN BELİRLENMESİ

Öz

Bu çalışma, tersane işletmelerinde dış kaynak kullanımına ilişkin eğilimleri, karar alma süreçlerini ve uygulama örneklerini incelemek amacıyla gerçekleştirilmiştir. Nitel araştırma yöntemi kapsamında yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla bilgi toplanmış; farklı görevlerdeki yöneticiler ve uzmanlarla yapılan görüşmeler doğrultusunda elde edilen veriler, tematik olarak analiz edilmiştir. Görüşmeler sonucunda elde edilen bulgular, dış kaynak kullanımının en çok tercih edildiği süreçlerin başında bakım onarım, bilgi teknolojileri, insan kaynakları ve kaynak/montaj işleri geldiğini ortaya koymuştur. Tersane işletmeleri, iş gücü yoğun, uzmanlık gerektiren veya sürekli iç kaynakla sürdürülemeyen alanlarda dış kaynak kullanımına yönelmektedir. Dış kaynak kararı verirken en etkili faktörler arasında maliyet avantajı, kalite güvencesi, zamanlama ve uzmanlık düzeyi ön plana çıkmaktadır. İşletmeler, dış kaynak kullanımının özellikle esnekliğe katkı sağladığını ve iç süreçlerdeki yükü azalttığını ifade etmiştir. Ancak bazı katılımcılar, dış kaynak firmalarıyla yaşanan iletişim sorunları, kalite kontrol eksiklikleri ve mevzuata uyum konularında zorluklar yaşandığını da belirtmiştir. Katılımcılar, dış kaynak hizmet sağlayıcılarını seçerken referans, önceki tecrübeler, teknik yeterlilik ve mali teklif gibi kriterlere önem verdiklerini vurgulamıştır. Hizmetlerin izlenmesi ve değerlendirilmesinde ise çoğunlukla iç denetim, performans raporları ve yönetici gözlemlerine dayalı yöntemler tercih edilmektedir. İnsan kaynakları hizmetlerinde dış kaynak kullanımı hakkında görüşler çeşitlilik göstermektedir. Bazı katılımcılar bu uygulamanın iş gücü maliyetlerini düşürdüğünü savunurken, bazıları ise aidiyet duygusunu zayıflattığı görüşündedir. Tüm katılımcılar dış kaynak kullanımının yasal çerçevede yürütülmesinin gerekliliğini vurgulamış ve bu alandaki regülasyonlara dikkat edilmesi gerektiğini ifade etmiştir. Sonuç olarak, tersane işletmeleri için dış kaynak kullanımı, stratejik bir yönetim tercihi haline gelmiştir. Doğru hizmet sağlayıcılarıyla yapılan iş birlikleri, işletme verimliliğini artırmakta ve rekabet avantajı sağlamaktadır. Ancak bu süreçlerin başarıya ulaşabilmesi için detaylı planlama, denetim ve sürekli değerlendirme mekanizmalarının kurulması gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Tersane işletmeleri
• Nitel araştırma
• Dış kaynak kullanımı

DETERMINING THE FACTORS AFFECTING THE DECISION TO UTILIZE OUTSOURCING IN SHIPYARD ENTERPRSES

Öz

This study was conducted to examine the trends, decision making processes, and practical implementations of outsourcing in shipyard operations. Using a qualitative research method, data were collected through semi structured interviews. The findings, derived from interviews with managers and experts in various roles, were analyzed thematically. The results revealed that outsourcing is most commonly used in maintenance and repair, information technologies, human resources, and welding/assembly operations. Shipyard companies tend to outsource in areas that are labor intensive, require expertise, or cannot be continuously sustained with internal resources. Key factors influencing outsourcing decisions include cost advantages, quality assurance, scheduling, and the level of expertise. Companies stated that outsourcing contributes to flexibility and reduces the internal workload. However, some participants also mentioned challenges such as communication issues with service providers, lack of quality control, and difficulties in complying with regulations. Participants emphasized that references, past experiences, technical competence, and financial proposals are critical criteria when selecting external service providers. For monitoring and evaluating services, most companies prefer internal audits, performance reports, and managerial observations. Opinions on outsourcing in human resources vary. While some participants argue that it reduces labor costs, others believe it weakens the sense of belonging among employees. All participants agreed on the necessity of conducting outsourcing within a legal framework and stressed the importance of adhering to relevant regulations. In conclusion, outsourcing has become a strategic management choice for shipyard enterprises. Collaborating with the right service providers enhances operational efficiency and provides a competitive edge. However, the success of these processes depends on detailed planning, thorough monitoring, and the establishment of continuous evaluation mechanisms.

Anahtar Kelimeler

• Shipyard Enterprises
• Qualitative Research
• Outsourcing

Kaynakça

1. Abdullah, L. M., & Verner, J. M. (2012). Analysis and application of an outsourcing risk framework. Journal of Systems and Software, 85(8), 1930–1952.
2. Alay, H. K., & Kızılyer, T. (2022). Sağlık kurumlarında dış kaynak kullanımı yoluyla hizmet alımı: Sistematik bir inceleme. Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10(2), 345–362.
3. Arias-Aranda, D., Bustinza, O. F., & Barrales-Molina, V. (2011). Operations flexibility and outsourcing benefits: An empirical study in service firms. The Service Industries Journal, 31(11), 1849–1870.
4. Barney, J. B. (1991). Firm resources and sustained competitive advantage. Journal of Management, 17(1), 99-120.
5. Barthélemy, J. (2003). The seven deadly sins of outsourcing. Academy of Management Executive, 17(2), 87-98. https://doi.org/10.5465/ame.2003.10025203
6. Bektaş, Ç., & Yılmaz, H. (2006). İşletmelerde enformasyon teknolojisi hizmetlerinde dış kaynak kullanımı. Yönetim Bilimleri Dergisi, 4(1), 161–174.
7. Benaroch, M., Webster, S., & Kazaz, B. (2012). Impact of sourcing flexibility on the outsourcing of services under demand uncertainty. European Journal of Operational Research, 219(2), 272–283.
8. Bryce, D. J., & Useem, M. (1998). The impact of corporate outsourcing on company value. European Management Journal, 16(6), 635–643.

9. Capgemini. (2018). Digital transformation institute: Understanding digital mastery. Capgemini Research Institute.
10. Çakırlar, H. (2009). İşletmelerin lojistik faaliyetlerinde dış kaynak kullanımı: Trakya bölgesinde faaliyet gösteren işletmeler üzerinde bir inceleme (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Trakya Üniversitesi.
11. Deloitte Insights. (2023). Global outsourcing survey 2023. Deloitte Touche Tohmatsu Limited. https://www2.deloitte.com/us/en/pages/operations/articles/global-outsourcing-survey.html
12. Ecerkale, K., & Kovancı, A. (2005). İnsan kaynaklarında dış kaynak kullanımı. Havacılık ve Uzay Teknolojileri Dergisi, 2(2), 69–75.
13. Ellram, L. M., & Billington, C. (2001). Purchasing leverage considerations in the outsourcing decision. European Journal of Purchasing & Supply Management, 7(1), 15–27.
14. Feenstra, R. C., & Hanson, G. H. (1996). Globalization, outsourcing, and wage inequality (NBER Working Paper No. 5424). National Bureau of Economic Research. https://www.nber.org/papers/w5424
15. Gambal, M. J., Asatiani, A., & Kotlarsky, J. (2022). Strategic innovation through outsourcing: A theoretical review. The Journal of Strategic Information Systems, 31(2), 101718. https://doi.org/10.1016/j.jsis.2022.101718
16. Gans, J. (2016). The disruption dilemma. MIT Press.
17. Gartner. (2020). Managing third-party risk: A best practices guide. Gartner Research.
18. Gilley, K. M., & Rasheed, A. (2000). Making more by doing less: An analysis of outsourcing and its effects on firm performance. Journal of Management, 26(4), 763–790.
19. Greaver, M. F. (1999). Strategic outsourcing: A structured approach to outsourcing decisions and initiatives. AMACOM.
20. Hamel, G., & Prahalad, C. K. (1990). The core competence of the corporation. Harvard Business Review, 68(3), 79–91.
21. Jiang, B., Frazier, G. V., & Prater, E. L. (2006). Outsourcing effects on firms’ operational performance: An empirical study. International Journal of Operations & Production Management, 26(12), 1280–1300.
22. Karahan, A. (2009). Dış kaynak kullanımının verimlilik üzerine etkisi: Hastane yöneticileri üzerine bir araştırma. Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 12(21), 185–199.
23. Kotabe, M., & Mol, M. J. (2009). Outsourcing and financial performance: A negative curvilinear effect. Journal of Purchasing and Supply Management, 15(4), 205–213.
24. KPMG. (2021). Cyber security considerations 2021. KPMG International.
25. Lacity, M. C., & Hirschheim, R. (1993). The information systems outsourcing bandwagon. MIT Sloan Management Review, 35(1), 73–86.
26. Lacity, M. C., & Willcocks, L. P. (2014). Nine keys to world-class business process outsourcing. Bloomsbury Publishing.
27. Lacity, M., & Willcocks, L. (2014). Business process outsourcing and dynamic innovation. Strategic Outsourcing: An International Journal, 7(1), 66–92.
28. Lewin, A. Y., & Peeters, C. (2006). Offshoring work: Business hype or the onset of fundamental transformation? Long Range Planning, 39(3), 221–239.
29. Mayring, P. (2014). Qualitative content analysis: Theoretical background and procedures. In A. Bikner Ahsbahs, C. Knipping, & N. Presmeg (Eds.), Approaches to qualitative research in mathematics education: Examples of methodology and methods (pp. 365–380). Springer Netherlands.
30. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
31. Miles, M. B., Huberman, A. M., & Saldaña, J. (2014). Qualitative data analysis: A methods sourcebook (3rd ed.). SAGE Publications.
32. Özbay, T. (2004). Sorularla dış kaynak kullanımı (outsourcing). İTO Yayınları.
33. Quinn, J. B., & Hilmer, F. G. (1994). Strategic outsourcing. Sloan Management Review, 35(4), 43–55.
34. Willcocks, L. P., & Lacity, M. C. (1998). Strategic sourcing of information systems: Perspectives and practices. Wiley.
35. Williamson, O. E. (1987). The economic institutions of capitalism. Free Press.
36. Yüksel, S., & Gerede, E. (2012). Türkiye’de havaaracı bakım faaliyetlerinde dış kaynak kullanımı üzerine bir araştırma. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İİBF Dergisi, 7(1), 121–153.