Sporda Çocuk Sporcuları Koruma

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 170 - 180, 30.12.2025

Ahmet Vahap Deniz

Öz

Bu çalışmanın amacı, çocuk sporcuların korunmasına ilişkin güncel literatürü değerlendirerek fiziksel, psikolojik ve sosyal güvenlik alanlarında karşılaşılan riskleri ve bu risklere yönelik koruyucu stratejileri bütüncül bir perspektifle ortaya koymaktır. Çocukların spora katılımı; fiziksel gelişim, psiko-sosyal uyum, sosyal kimlik oluşumu ve yaşam becerilerinin desteklenmesi açısından önemli fırsatlar sunmaktadır. Bununla birlikte, yoğun rekabetçilik, erken profesyonelleşme, güç dengesizlikleri ve yetersiz denetim gibi faktörler; fiziksel, duygusal ve cinsel istismar ile ihmal risklerini artırmaktadır. Bu çalışma, çocuk sporculara yönelik risklerin gelişimsel özellikler bağlamında değerlendirilmesi, ulusal ve uluslararası politikaların analizi ve güvenli spor ortamı oluşturma stratejilerinin irdelenmesi üzerine odaklanmaktadır. Bulgular, koruyucu yaklaşımların yalnızca bireysel sorumluluklarla sınırlı kalmaması; kurumsal politikalar, yasa yapıcı düzenlemeler, eğitim programları ve etkin bildirim mekanizmalarıyla desteklenmesi gerektiğini göstermektedir. Sonuç olarak, çocuk odaklı ve hak temelli bir yaklaşımın benimsenmesi, spor ortamlarının güvenli, kapsayıcı ve gelişim destekleyici nitelikte sürdürülebilir şekilde yapılandırılması için temel bir gerekliliktir.

Anahtar Kelimeler

Çocuk Sporcular , Çocuk Koruma , Güvenli Spor Ortamı , Spor

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı, çalışmanın Committee on Publication Ethics (COPE)' in tüm şartlarını ve koşullarını kabul ederek etik görev ve sorumluluklara riayet ettiğimi beyan ederim.

Safeguarding Child Athletes in Sports

Öz

The purpose of this review article is to synthesize current literature on safeguarding child athletes and to examine potential risks and protective mechanisms within physical, psychological, and social domains. Participation in sport offers significant benefits for children, including physical development, psychosocial adjustment, identity formation, and acquisition of life skills. However, factors such as high-performance expectations, early specialization, power imbalances, and inadequate supervision increase the risk of physical, emotional, and sexual abuse, as well as neglect. This study focuses on the developmental needs of child athletes, evaluates national and international safeguarding frameworks, and reviews effective strategies for creating safe sport environments. Findings indicate that safeguarding approaches must extend beyond individual responsibility and be supported by institutional policies, legislative frameworks, structured education initiatives, and accessible reporting mechanisms. In conclusion, adopting a child-centered and rights-based perspective is essential to ensure that sport environments remain safe, inclusive, and conducive to healthy development, thereby promoting the long-term wellbeing and athletic continuity of young participants.

Anahtar Kelimeler

Child Athletes , Child Safeguarding , Safe Sports Environment , Sports

Etik Beyan

I hereby declare that this study is an original work; that I have complied with all scientific ethical principles and rules throughout all stages of the research process, including preparation, data collection, analysis, and presentation of the findings; that I have provided proper citations and listed all sources in the reference section for any data and information not obtained within the scope of this study; that I have not made any alterations to the collected data; and that I fully acknowledge and adhere to all conditions, responsibilities, and ethical duties set forth by the Committee on Publication Ethics (COPE).

Kaynakça

• Akbaş, M., & Biçer, T. (2022). Spor ortamlarında çocukların korunması: Türkiye’de mevcut durum ve geliştirme önerileri. Spor Bilimleri Dergisi, 33(4), 215–230.
• Bailey, R., Hillman, C., Arent, S., & Petitpas, A. (2013). Physical activity: An underestimated investment in human capital? Journal of Physical Activity and Health, 10(3), 289–308. https://doi.org/10.1123/jpah.10.3.28
• Bergeron, M. F., et al. (2015). Youth sports: Risks, benefits, and role in development. Pediatric Clinics of North America, 62(2), 281–293. https://doi.org/10.1016/j.pcl.2014.11.002
• Brackenridge, C. (2001). Spoilsports: Understanding and Preventing Sexual Exploitation in Sport. Routledge.
• David, L. (2005). Child protection in sport: A conceptual framework. Journal of Sport & Social Issues, 29(1), 29–45. https://doi.org/10.1177/0193723504269480
• Davids, K., Button, C., & Bennett, S. (2008). Dynamics of skill acquisition: A constraints-led approach. Human Kinetics.
• Erdoğan, N., & Kaya, E. (2022). Türkiye’de çocuk sporcuların korunmasına yönelik politikalar ve uygulamalar: Güncel durum analizi. Spor Bilimleri Dergisi, 33(1), 45–60.
• Ergül, H. (2019). Türkiye’de spor eğitiminde çocuk koruma farkındalığı. Ankara Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 17(3), 150–162.
• Fraser-Thomas, J., Côté, J., & Deakin, J. (2005). Youth sport programs: An avenue to foster positive youth development. Physical Education and Sport Pedagogy, 10(1), 19–40. https://doi.org/10.1080/1740898042000334890
• Fraser-Thomas, J., Côté, J., & Deakin, J. (2005). Youth sport programs: an avenue to foster positive youth development. Physical Education and Sport Pedagogy, 10(1), 19–40. https://doi.org/10.1080/1740898042000334890
• Gençlik ve Spor Bakanlığı (GSB). (2020). Spor Ortamında Çocukların Korunması Yönergesi.
• Gençlik ve Spor Bakanlığı. (2020). Spor Kulüpleri Yönetmeliği. Resmi Gazete.
• Gould, D., Udry, E., & Tuffey, S. (1996). Burnout in competitive junior tennis players: II. Qualitative analysis. The Sport Psychologist, 10(4), 341–366.
• Güler, S. (2021). Oyun temelli öğretim yaklaşımlarının çocukların bilişsel ve sosyal gelişimine etkisi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 12(1), 74–89.
• Horn, T. S., & Horn, J. L. (2007). Family influences on children's sport and physical activity participation, behavior, and psychosocial responses. In G. Tenenbaum & R. C. Eklund (Eds.), Handbook of Sport Psychology (3rd ed., pp. 685–711). Wiley.
• International Olympic Committee (IOC). (2018). IOC Consensus Statement on harassment and abuse (non-accidental violence) in sport.
• IOC. (2017). Safeguarding Athletes from Harassment and Abuse in Sport: International Olympic Committee Consensus Statement.
• Karataş, Z. (2018). Çocuk sporcuların güvenliği ve antrenör davranışları. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 9(2), 85–98.
• Kerr, G., & Stirling, A. (2012). Parents' reflections on their child’s experiences of emotional abuse in sport. Journal of Applied Sport Psychology, 24(2), 191–206. https://doi.org/10.1080/10413200.2011.567364
• Koç, Y., & Demir, Ö. (2020). Çocuk sporcuların fiziksel yüklenmelere verdikleri fizyolojik tepkiler. Spor Hekimliği Dergisi, 55(2), 102–115.
• Lang, M., & Hartill, M. (2015). Safeguarding and Child Protection in Sport: A Practical Guide. Routledge.
• Lloyd, R. S., & Oliver, J. L. (2012). The youth physical development model: A new approach to long-term athletic development. Strength and Conditioning Journal, 34(3), 61–72. https://doi.org/10.1519/SSC.0b013e31825760ea
• Malina, R. M., Bouchard, C., & Bar-Or, O. (2004). Growth, Maturation, and Physical Activity (2nd ed.). Human Kinetics.
• Mountjoy, M., et al. (2016). International Olympic Committee consensus statement: harassment and abuse (non-accidental violence) in sport. British Journal of Sports Medicine, 50(17), 1019–1029. https://doi.org/10.1136/bjsports-2016-096121
• Parent, S., & Vaillancourt-Morel, M.-P. (2020). Child Sexual Abuse in Sport: A Systematic Review of Literature from 2000 to 2019. Trauma, Violence, & Abuse, 21(1), 156–169. https://doi.org/10.1177/1524838018797472
• Scanlan, T. K., Carpenter, P. J., Schmidt, G. W., Simons, J. P., & Keeler, B. (1993). An Introduction to the Sport Commitment Model. Journal of Sport and Exercise Psychology, 15(1), 1–15.
• Shonkoff, J. P., & Phillips, D. A. (2000). From Neurons to Neighborhoods: The Science of Early Childhood Development. National Academy Press.
• Smith, R. E., Smoll, F. L., & Cumming, S. P. (2007). Effects of a motivational climate intervention for coaches on young athletes’ sport performance anxiety. Journal of Sport and Exercise Psychology, 29(1), 39–59.
• Stirling, A. E., & Kerr, G. A. (2013). Defining and categorizing emotional abuse in sport. European Journal of Sport Science, 13(4), 445–451. https://doi.org/10.1080/17461391.2012.733369
• TBMM (Türkiye Büyük Millet Meclisi). (2005). 5395 Sayılı Çocuk Koruma Kanunu.
• TCK (Türk Ceza Kanunu). (2004).
• UNICEF. (2013). Child Protection in Sport. United Nations Children’s Fund.
• Vertommen, T., et al. (2016). Sexual abuse in sport: A systematic review of the literature. Sport in Society, 19(4), 541–560. https://doi.org/10.1080/17430437.2015.1105933
• Yıldız, M., & Özdemir, S. (2021). Sporda çocukların korunmasına yönelik farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(1), 45–58.