Farklı Tür Liselerde Öğrenim Gören Öğrencilerin Beden Eğitimi ve Spor Dersine Yönelik Tutumlarının İncelenmesi

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 3, 230 - 250, 30.12.2025

Samet Can Doğan Alpaslan Kartal

Öz

This study examined the attitudes of high school students towards the physical education course. The population of the study consisted of high school students in the Şereflikoçhisar district of Ankara during the 2023-2024 academic year. The sample of the study consists of 356 students studying in 6 different high school types, namely Science High School, Anatolian High School, Vocational and Technical Anatolian High School, Imam Hatip High School, Health Vocational High School and Multi-Programme High School, and determined by sampling method. Voluntary consent form was signed by the participants. In the research, demographic information form and Physical Education Course Information Form scale were used as data collection tools. Data were collected online through google forms. It was stated that the questionnaires were voluntary and the data would be kept confidential. The collected data were analysed using SPSS statistical software. The normal distribution of the data was determined by Skewness and Kurtosis data analysis method. Frequency, percentage analyses, T-test and ANOVA methods were used in the analysis of demographic data and physical education course information form data. The results of the study showed that students' attitudes towards Physical Education course were generally positive. Among the demographic variables, statistically significant differences were found in the attitudes of the students according to gender, mother's and father's educational status, out-of-school exercise status and regular sports in a club. However, no significant difference was found according to age, school type, grade level, family income and whether there were licensed athletes in the family. These findings provide important information about the factors affecting attitudes towards Physical Education course.

Anahtar Kelimeler

Physical Education , High School , Attitude

Farklı Tür Liselerde Öğrenim Gören Öğrencilerin Beden Eğitimi Dersine Karşı Tutumlarının İncelenmesi

Öz

Bu çalışma, farklı liselerde öğrenim gören lise öğrencilerin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın evrenini 2023-2024 eğitim öğretim yılında Ankara'nın Şereflikoçhisar ilçesindeki lise öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Fen Lisesi, Anadolu Lisesi, Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, İmam Hatip Lisesi, Sağlık Meslek Lisesi ve Çok Programlı Lise olmak üzere 6 farklı lise türünde öğrenim gören ve örnekleme yöntemiyle belirlenen 356 öğrenci oluşturmaktadır. Katılımcılara gönüllü onam formu imzalatılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak, demografik bilgi formu ve Beden Eğitimi Dersi Bilgi Formu ölçeği kullanılmıştır. Veriler google forms aracılığıyla çevrimiçi olarak toplanmıştır. Anketlerin gönüllülük esasına dayalı olduğu ve verilerin gizli tutulacağı belirtilmiştir. Toplanan veriler SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Verilerin normal dağılım gösterdiği Skewness ve Kurtosis veri analiz yöntemi ile tespit edilmiştir. Demografik verilerin ve Beden eğitimi dersi bilgi formu verilerinin analizinde frekans, yüzde analizleri, T-testi ve ANOVA yöntemleri kullanılmıştır.
Çalışmanın sonuçları, öğrencilerin Beden Eğitimi dersine yönelik tutumlarının genel olarak pozitif olduğunu göstermiştir. Demografik değişkenlerden cinsiyet, annenin ve babanın eğitim durumu, okul dışı egzersiz yapma durumu ve bir kulüpte düzenli spor yapma durumuna göre öğrencilerin tutumlarında istatistiksel olarak anlamlı farklılıklar bulunmuştur. Ancak yaş, okul türü, sınıf düzeyi, ailenin gelir durumu ve ailede lisanslı sporcu olup olmama durumuna göre anlamlı bir fark saptanmamıştır. Bu bulgular, Beden Eğitimi dersine yönelik tutumları etkileyen faktörler hakkında önemli bilgiler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Beden Eğitimi , Lise , Tutum

Kaynakça

• Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211.
• Akdoğan, B. (2017). Lise öğrencilerinin ve ebeveynlerinin beden eğitimi dersine ilişkin tutumları (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Alparslan, S. (2008). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi öğretmenlerinin sergilediği öğretim davranışlarına ilişkin algıları ve öğrencilerin bu derse karşı geliştirdikleri tutumları. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
• Aras, L. (2019). Farklı türdeki ortaöğretim kurumlarında okuyan öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi.
• Aslan, H. H. (2018). Beden eğitimi dersine yönelik anne-baba tutumlarının ergen öğrencilerin derse yönelik tutumlarını yordama gücü (Nevşehir ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Aksaray Üniversitesi.
• Atalay, R. (2023). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spora yönelik tutumlarıyla empatik eğilim düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi.
• Atik, G. (2020). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ve yaşam doyumu düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Kırıkkale İli örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Kırıkkale Üniversitesi.
• Balgamış, M. (2023). Lgs’ye hazırlanan 8.sınıf öğrencilerinin sınav kaygısı düzeyleri ile beden eğitimi dersi tutumları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Burdur İli Örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Burdur Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi.
• Bandura, A. (2001). Social cognitive theory: An agentic perspective. Annual Review of Psychology, 52(1), 1–26.
• Başer, S. A. (2009). Öğretmen niteliklerinin beden eğitimi dersi alan öğrencilerin bu derse karşı olan tutumlarına etkisi (Yüksek Lisans Tezi).
• Baykan, A. A., Çiftçi, S. ve Arıkan, Y. (2013). 4+4+4 eğitim sisteminin birleştirilmiş sınıflara yansımaları. XII. ulusal sınıf öğretmenliği eğitimi sempozyumu bildiri kitabı. Adnan Menderes Üniversitesi Eğitim Fakültesi, 23-25 Mayıs 2013. Aydın.
• Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (2000). How People Learn: Brain, Mind, Experience, and School. National Academy Press.
• Cross, S. E., & Madson, L. (1997). Elaboration of self-construals and sex differences in social behavior. Psychological Bulletin, 122(1), 5-37.
• Çatalgöl, E. (2024). Konya Hüyük ilçesindeki ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları (Yüksek Lisans Tezi). Kafkas Üniversitesi.
• Çelik, Z, Pulur, A. (2011). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spora ilişkin tutumları. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 115-121.
• Çetin, M. (2007). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spora ilişkin tutumlarının karşılaştırılması (Kırşehir il örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi.
• Çimen, M. (2019). Fen lisesi öğrencilerinin beden eğitimi derslerine ilişkin tutumlarının araştırılması (Malatya ili Örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Erciyes Üniversitesi.
• Çitil, Ö. (2021). Lise düzeyindeki öğrencilerin beden eğitimi dersi tutumlarının ve beden eğitimi dersi sportmenlik davranışının incelenmesi (Elazığ İl örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Alparslan Üniversitesi.
• Çolak, F. Ş. (2019). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi.
• Çolak, G. (2020). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Bayburt ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi), Atatürk Üniversitesi.
• Dalgın, İ. (2019). Özel ve devlet liseleri öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumları (Yüksek Lisans Tezi). Gelişim Üniversitesi.
• Dinçer, E. (2019). Beden eğitimi öğretmenlerinin beden eğitimi öğretmenliği mesleğine yönelik tutumlarının ölçülmesi/Muş ili örneği (Yüksek Lisans Tezi). Fırat Üniversitesi.
• Durbin, M. (2024) Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersi ile okula karşı tutumunda beden eğitimi öğretmeninin rolünün incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi.
• Ereş, F. (2005). Eğitimin sosyal faydaları: Türkiye-AB karşılaştırması. Milli Eğitim Üç Aylık Eğitim ve Sosyal Bilimler Dergisi, 33(167), 155-186.
• Eroğlu, B. (2011). Öğretmenlik uygulamasının beden eğitimi öğretmeni adaylarının mesleki yeterlikleri ve mesleğe yönelik tutumları üzerine etkileri (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi.
• Filiz, M. A. (2018). Ortaokul çağındaki çocukların beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ile okula bağlanma düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Marmara Üniversitesi.
• Fishbein, M., & Ajzen, I. (2010). Predicting and changing behavior: The reasoned action approach. Psychology Press.
• Göksel, A. G., & Caz, Ç. (2016). Anadolu lisesi öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumlarının incelenmesi. Marmara Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(1), 1-9.
• Güllü, M. (2007). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine ilişkin tutumlarının araştırılması (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi.
• Güllü, M., & Güçlü, M. (2009). Ortaöğretim öğrencileri için beden eğitimi dersi tutum ölçeği geliştirilmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 138-151.
• Güllü, M., Şarvan, Cengiz, Ş., Öztaşyonar, Y., & Kaplan, B. (2016). Ortaokul öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumlarının bazı değişkenlere göre incelenmesi (Şanlıurfa ili örneği). Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 1(2), 49-61.
• Günay, M. (2019). Beden eğitimi öğretmenlerinin empatik eğilimleri ile öğrencilerinin öğretmene yönelik yakınlık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi (Doktora Tezi). Marmara Üniversitesi.
• Güneş, A. (2003). Okullarda beden eğitimi ve oyun öğretimi (3. Baskı). Pegem Yayıncılık.
• Gürbüz, A. (2011). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumlarının belirlenmesi (Muğla il örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Muğla Üniversitesi.
• Hatten, J. D. (2004). Racial differences in student’s interest and attitudes toward physical education considering grade level and gender. The Florida State University.
• Hazar, G. (2019). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine karşı tutumlarını etkileyen faktörlerin araştırılması (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi.
• İnceoğlu, M. (1985). Güdüleme yöntemleri (1. Baskı). Ankara Üniversitesi.
• İnceoğlu, M. (2010). Tutum algı iletişim (5. Baskı). Beykent Üniversitesi Yayınevi.
• Kabataş, T. (2024). Özel ve devlet ortaokullarında öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi dersine olan tutum düzeylerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Batman Üniversitesi.
• Kangalgil, M., Hünük, D., & Demirhan, G. (2006). İlköğretim, lise ve üniversite öğrencilerinin beden eğitimi ve spora ilişkin tutumlarının karşılaştırılması. Spor Bilimleri Dergisi, 17, 48-57.
• Karasar, N. (2005). Bilimsel araştırma yöntemi. Ankara: Nobel Basımevi.
• Karataş, M. (2019). Ortaöğretim 9. Sınıf öğrencilerinin beden eğitimi dersine ilişkin tutumlarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Bartın Üniversitesi.
• Kaya, A. (2020). İlköğretim kurumları ikinci kademede öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik görüş ve tutumlarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi).
• Kaya Sarıdede, Ş. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine ilişkin tutumlarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Kaymakcan, R., Aşlamacı, İ. (2011). İmam hatip liseleri literatürü üzerine bibliyografik bir inceleme. Değerler Eğitim Dergisi, 9(22), 71-101.
• Kılıç, T., Uğurlu, A., & Cenik, D. (2018). Lise birinci sınıf öğrencilerinin beden eğitimi ve spor eğitimi dersine karşı tutumlarının incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 13-23.
• Kılıç, D. (2019). Ortaöğretim kurumlarındaki öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumları ile sosyal beceri düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Bartın Üniversitesi.
• Kösebalan, U. (2024). Farklı lise öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ile beslenme alışkanlıkları arasındaki ilişki (Yüksek Lisan Tezi). Dokuz Eylül Üniversitesi.
• Kural, S. (2022). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine karşı tutumları ile sportmenlik davranışları sergileme düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre analiz edilmesi. Bartın Üniversitesi Eğitim Araştırmaları Dergisi, 6(1), 1-16.
• Okut, S. (2017). Muş ili ve çevre ilçelerinde ortaokulda öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine karşı tutum düzeylerinin spor ve farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi.
• Özyalvaç, T. N. (2010). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ile akademik başarı motivasyonlarının incelenmesi (Konya Anadolu Lisesi örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Selçuk Üniversitesi.
• Pidecioğlu, T. (2015). Lise öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Sütçü İmam Üniversitesi.
• Saçlı, F., & Demirhan, G. (2008). Beden eğitimi ve spor öğretmenliği programında öğrenim gören öğrencilerin eleştirel düşünme düzeylerinin saptanması ve karşılaştırılması. Hacettepe Journal of Sport Sciences, 19(2), 92-110. Salim, F. (2024). İlköğretim ikinci kademe öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi.
• Sarıdede, Ş. K. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi dersine ilişkin tutumlarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Gelişim Üniversitesi.
• Schunk, D. H., & DiBenedetto, M. K. (2020). Motivation and social-emotional learning: Theory, research, and practice. Springer.
• Şahin, M. (2023). İlköğretim ikinci kademede öğrenim gören öğrenci ve velilerinin beden eğitimi ve spor dersine karşı tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Kocaeli İli örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi.
• Şirin, İ. (2023). Lise öğrencilerinin beden eğitiminde temel psikolojik ihtiyaçlarının ve beden eğitimi dersine ilişkin tutumlarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Hitit Üniversitesi.
• Taşğın, Ö., & Tekin, M. (2009). Çeşitli değişkenlere göre ilköğretim ve orta öğretim kurumlarında öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine ilişkin tutum ve görüşleri. Kastamonu Üniversitesi Kastamonu Eğitim Dergisi, 17(2), 457-466.
• Taşdemir, N. (2019). Öğrencilerin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi (Ağrı ili Hamur ilçesi örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Ağrı İbrahim Çeçen Üniversitesi.
• Taşmektepligil, Y., Yılmaz, Ç., İmamoğlu, O., & Kılcığıl, E. (2006). İlköğretim okullarında beden eğitimi ders hedeflerinin gerçekleşme düzeyi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4(4), 139-147.
• Tırnakçı, A. O. (2019). Ortaöğretim (lise) öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine karşı tutumlarının incelenmesi (Sivas ili örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Cumhuriyet Üniversitesi.
• Yapıcı, A. Y. (2019). Yatılı bölge okullarında öğrenim gören öğrencilerin beden eğitimi dersine karşı tutumları ile akademik başarı motivasyonları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Kütahya Dumlupınar Üniversitesi.
• Yaşar, A. (2017). İmam hatip ortaokulu öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine katılımına yönelik ana baba tutumlarının farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Atatürk Üniversitesi.
• Yıldız, Ö. (2010). Sınıf öğretmenlerinin beden eğitimi dersine yönelik tutumları ve karşılaştıkları problemler (Doktora Tezi). Gazi Üniversitesi.
• Yıldız, E. (2018). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitimi ve spor dersine yönelik tutumlarının incelenmesi (Bala ilçesi örneği) (Yüksek Lisans Tezi). Gazi Üniversitesi.
• Yıldız, H. O. (2022). Ortaöğretim öğrencilerinin beden eğitim ve spor dersine yönelik tutumu ile okula aidiyet duygusu arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi.