Ortaokul Öğrencilerinin Beslenme Davranışları ile Fiziksel Aktivite Düzeylerinin Bazı Değişkenler Bakımından İncelenmesi

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul düzeyinde öğrenim görmekte olan öğrencilerin beslenme davranışlarının ile fiziksel aktivite düzeylerinin bazı değişkenler bakımından incelenmesidir. Araştırma nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yapılmıştır. Araştırmanın Evrenini Yozgat ili genelinde ortaokul düzeyinde öğrenim görmekte olan öğrenciler oluşturmakta ilen araştırmanın örneklemini ise kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile belirlenen 390 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Beslenme Davranışları Ölçeği ve Fiziksel Aktivite Soru Formu kullanılmıştır. Araştırma dahilinde toplanan verilerin dağılımını belirlemek amacıyla araştırmada kullanılan ölçeklerin basıklık ve çarpıklık değerlerine bakılarak normal dağılım gösterdiği tespit edilmiş ve frekans ve yüzde analizleri, Bağımsız Örneklem T Testi, Bağımsız Örneklem T Testi ve Korelasyon Testi kullanılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, araştırmaya katılan öğrencilerin yaş, cinsiyet, sınıf değişkenleri ile beslenme davranışları arasında ve fiziksel aktivite düzeyleri ile yaş, cinsiyet, sınıf değişkenleri arasında istatistiksel olarak anlamlı fark bulunduğu ve araştırmaya katılan öğrencilerin beslenme davranışları ile fiziksel aktivite düzeyleri arasında istatistiksel olarak pozitif yönlü düşük düzeyde bir ilişki bulunduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Fiziksel Aktivite
• Sağlıklı Beslenme
• Sağlıklı Beslenme Davranışı

Examination Of Nutritional Behaviors and Physical Activity Levels of Secondary School Students in Terms of Some Variables

Öz

The purpose of this study is to examine the eating behaviors and physical activity levels of middle school students in terms of various variables. The research was conducted using the relational screening model, a quantitative research method. The population of the study consists of middle school students in Yozgat province, while the sample was determined using a convenience sampling method and includes 390 students. Data collection tools used in the study were the Personal Information Form, the Eating Behavior Scale, and the Physical Activity Questionnaire. To determine the distribution of the data collected in the study, the kurtosis and skewness values of the scales used were examined, and it was found that they exhibited a normal distribution. Frequency and percentage analyses, Independent Samples T-Test, and Correlation Test were utilized. As a result of the analyses, statistically significant differences were found between the students' age, gender, and grade variables and their eating behaviors, as well as between their physical activity levels and age, gender, and grade variables. Additionally, it was determined that there is a statistically significant positive low-level relationship between the students' eating behaviors and physical activity levels.

Anahtar Kelimeler

• Physical Activity
• Healthy Eating
• Healthy Eating Behaviour

Kaynakça

1. Altunışık, R., Coşkun, R., Bayraktaroğlu, S., & Yıldırım, E. (2005). Sosyal bilimlerde araştırma yöntemleri: SPSS uygulamalı (4. baskı). Sakarya Kitabevi.
2. Al-Zandee, S. S. A., & Ünlü, H. (2019). Ortaokul öğrencilerinin fiziksel aktivite egzersiz değişim davranışları ve beden eğitimi dersine yatkınlıklarının incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(3), 100–118. https://doi.org/10.33689/spormetre.521319
3. Ardıç, F. (2014). Egzersiz reçetesi. Turkish Journal of Physical Medicine and Rehabilitation, 60(Suppl. 2), 1–8. https://doi.org/10.5152/tftrd.2014.25665
4. Arslan, S. S., Alemdaroğlu, İ., Öksüz, Ç., Karaduman, A. A., & Yılmaz, Ö. T. (2018). Genç bireylerde fiziksel aktivitenin akademik başarı ve depresyon üzerine etkisi. Ergoterapi ve Rehabilitasyon Dergisi, 6(1), 37–42. https://doi.org/10.30720/ered.417878
5. Atasoy, S., & Güngör, A. E. (2022). Üniversite öğrencilerinin beslenme bilgi düzeyi ve obezite durumunun değerlendirilmesi. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(2), 340–349. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1020845
6. Ayaz, A., & İnan, E. (2014). Besin etiketleri: Beslenme ve sağlık beyanları. Katkı Pediatri Dergisi, 36(2), 229–241.
7. Bilici, S., & Köksal, E. (2013). Okul öncesi ve okul çağı çocuklara yönelik beslenme önerileri ve menü programları. Türkiye Halk Sağlığı Kurumu.
8. Bodur, G. Ş., Keser, A., & Bayram, İ. K. (2022). Evaluation of the nutritional status of women with mastalgia: Case-control research. Turkiye Klinikleri Journal of Health Sciences, 7(3), 652–659. https://doi.org/10.5336/healthsci.2021-86045

9. Can, H. B., Örs, F. B., & Keklicek, H. (2022). Üniversite öğrencilerinde serbest zaman fiziksel aktivitelere katılımı kısıtlayan faktörlerin cinsiyete ve düzenli fiziksel aktivite alışkanlığına göre karşılaştırılması. Journal of Exercise Therapy and Rehabilitation, 9(1), 59–67. https://doi.org/10.15437/jetr.791678
10. Doğaner, S. (2019). Kamu ve özel sektör çalışanlarının fiziksel aktiviteye katılmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 4(2), 155–166. https://doi.org/10.25307/jssr.615534
11. Dolu, A. (2020). Sosyoekonomik faktörlerin eğitim performansı üzerindeki etkisi: PISA 2015 Türkiye örneği. Yönetim ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 18(2), 41–58. https://doi.org/10.11611/yead.607838
12. Edmundson, E., Parcel, G. S., Perry, C. L., Feldman, H. A., Smyth, M., Johnson, C. C., ... & Stone, E. (1996). The effects of the child and adolescent trial for cardiovascular health intervention on psychosocial determinants of cardiovascular disease risk behavior among third-grade students. American Journal of Health Promotion, 10(3), 217-225.
13. Edwards, P., & Tsouros, A. (2006). Promoting physical activity and active living in urban environments: The role of local governments – The solid facts. WHO Regional Office for Europe.
14. Erdal, H., & Demirtaş, M. (2021). Diyet ve egzersizin Aksaray'da yaşayan çocuklarda obezite üzerine etkisi. Osmangazi Journal of Medicine, 43(6), 600-608. https://doi.org/10.20515/otd.905673
15. Hamid, M. R. A., Majid, N., Ismail, W. M. W., & Laili, U. (2023). Factors that influence feeding practices among parents in Puncak Alam, Selangor. Environment-Behaviour Proceedings Journal, 8(26), 215–221. https://doi.org/10.21834/e-bpj.v8i26.5132
16. Hayta, A. B., & Şanlıer, N. (2007). İlkoğretim 6., 7. ve 8. sınıf öğrencilerinin beslenme davranışları ve sosyal onaylanma isteği. Milli Eğitim Dergisi, 174, 193–205.
17. Hazar, K., Özpolat, Z., & Hazar, Z. (2020). Ortaokul öğrencilerinin dijital oyun bağımlılığı düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi (Niğde ili örneği). Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(1), 225–234. https://doi.org/10.33689/spormetre.647313
18. İpek, E. (2019). Türkiye’de obezitenin sosyoekonomik belirleyicileri. Uluslararası İktisadi ve İdari İncelemeler Dergisi, 25, 57–70. https://doi.org/10.18092/ulikidince.536601
19. Kadıoğlu, M., & Ergin, A. (2015). The eating attitudes of the university students, self-efficacy and affecting factors. Journal of Marmara University Institute of Health Sciences, 5(1), 1–8. https://doi.org/10.5455/musbed.20150309011008
20. Küzdere, Y. (2008). Çubuk ilçesinde iki ilköğretim okulunda okuyan üçüncü sınıf öğrencileri arasında yeterli ve dengeli beslenme konusunda bir müdahale araştırması (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi.
21. López, M., Alcoceba, I., Castro, M. J., Cao, M., García, S. M., Frutos, M., & Jiménez, J. M. (2021). Assessment of an educational intervention to improve healthy life habits in children living in vulnerable socioeconomic conditions. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(9), 4495. https://doi.org/10.3390/ijerph18094495
22. Meydanlıoğlu, A. (2014). Biopsychosocial benefits of physical activity in children and adolescents. Current Approaches in Psychiatry, 6(1), 1–10. https://doi.org/10.5455/cap.20140714124129
23. Oudat, Q., Messiah, S., Ghoneum, A. D., & Okour, A. (2025). A narrative review of multifactorial determinants of childhood eating behaviors: Insights and interventions using the social ecological model. Children, 12(3), 388. https://doi.org/10.3390/children12030388
24. Parcel, G. S., Edmundson, E., Perry, C. L., Feldman, H. A., O'Hara‐Tompkins, N., Nader, P. R., ... & Stone, E. J. (1995). Measurement of self‐efficacy for diet‐related behaviors among elementary school children. Journal of School Health, 65(1), 23-27.
25. Roshita, A., Riddell-Carre, P., Sjahrial, R., Jupp, D., Torlesse, H., Izwardy, D., & Rah, J. H. (2021). A qualitative inquiry into the eating behavior and physical activity of adolescent girls and boys in Indonesia. Food and Nutrition Bulletin, 42(1_suppl), 122–131. https://doi.org/10.1177/0379572121990948
26. Saldıran, T. Ç. (2021). İnternet bağımlılığında cinsiyet, fiziksel aktivite ve yaşam kalitesinin tahmini etkileri: Üniversite öğrenci örneklemi. Bağımlılık Dergisi, 22(1), 10–19. https://doi.org/10.51982/bagimli.784565
27. Şumuer, E., Gezgin, D. M., & Yıldırım, S. (2018). Üniversite öğrencilerinin ders sırasında öğretim amacı dışında mobil telefon kullanımına etki eden faktörlerin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 8(4), 7–19. https://doi.org/10.19126/suje.378459
28. Taşkın, G., & Şahin Özdemir, F. N. (2018). Çocuklarda egzersizin önemi. Gazi Journal of Physical Education and Sport Sciences, 23(2), 131–141.
29. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. (2008). Sağlık hizmetlerinde okul sağlığı kitabı. T.C. Sağlık Bakanlığı.
30. T.C. Sağlık Bakanlığı Türkiye Halk Sağlığı Kurumu. (2017). Birinci basamak sağlık kurumları için obezite ve diyabet klinik rehberi. T.C. Sağlık Bakanlığı.
31. T.C. Sağlık Bakanlığı. (2016). Türkiye Beslenme Rehberi (TÜBER 2015) (Yayın No. 1031). T.C. Sağlık Bakanlığı.
32. Ural, A., & Kılıç, İ. (2006). Bilimsel araştırma süreci ve SPSS ile veri analizi: SPSS 12.0 for Windows. Detay Yayıncılık.
33. Vural, Ö., Eler, S., & Güzel, N. A. (2010). Masa başı çalışanlarda fiziksel aktivite düzeyi ve yaşam kalitesi ilişkisi. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 69–75. https://doi.org/10.1501/sporm_0000000178
34. Ward, S. A., Bélanger, M., Donovan, D., & Carrier, N. (2016). Relationship between eating behaviors and physical activity of preschoolers and their peers: A systematic review. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 13(1). https://doi.org/10.1186/s12966-016-0374-x
35. Yazıcı, M., Korkmaz, Z., Erten, Z. K., & Gürbüz, K. (2021). Çocukların fiziksel aktivite ve obezite düzeylerinin incelenmesi: Kayseri ili örneği. Journal of General Health Sciences, 3(1), 20–28. https://doi.org/10.51123/jgehes.2021.32
36. Yörük, A., & Haney, M. Ö. (2022). Okul çocuklarının beslenme davranışları ve obezite durumunu etkileyen faktörler: Kırsal-kentsel alan karşılaştırması. Turkish Journal of Family Medicine and Primary Care, 16(3), 485–492. https://doi.org/10.21763/tjfmpc.1057791