Erkek Oyununda Kadın Sesleri: Futbol Hakemliğinde Kadınların Var Olma Çabası

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1 , 229 - 244 , 29.04.2026

Tolga Hanayoğlu

https://izlik.org/JA42WR52GU

Öz

Futbol, tarihsel süreç içerisinde hegemonik erkekliğin inşa edildiği ve korunduğu, kadınların ise sıklıkla dışlandığı cinsiyetlendirilmiş bir alan olarak kabul edilmektedir. Bu çalışmanın amacı; eril bir yapıya sahip futbol sahalarında görev yapan kadın hakemlerin karşılaştıkları yapısal, kültürel ve psikolojik bariyerleri analiz etmek ve bu alanda geliştirdikleri var olma stratejilerini ortaya koymaktır. Nitel araştırma yöntemlerinden fenomenolojik desenin kullanıldığı araştırmada, amaçlı örnekleme yöntemiyle belirlenen ve Türkiye Futbol Federasyonu’na bağlı olarak görev yapan 10 kadın futbol hakemi ile yarı yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Elde edilen verilerin içerik analizi sonucunda; "Hegemonik Erkeklik ve Dışlanma", "Sürekli İspat ve Hata Yapma Korkusu", "Toplumsal Cinsiyet Rolleri ile Çatışma" ve "Farklılıklarla Var Olma: Kadınca Yönetim" olmak üzere dört ana tema belirlenmiştir. Araştırma bulguları, kadın hakemlerin stadyumlarda soyunma odası bulamama gibi mekânsal dışlanmaya maruz kaldıklarını, hatalarının cinsiyetleri üzerinden genellendiğini ve annelik gibi geleneksel rollerle mesleki kimlikleri arasında çatışma yaşadıklarını göstermektedir. Ancak kadın hakemler, bu zorluklara karşı "erkekleşmek" yerine, empati ve iletişim becerilerini kullanarak alternatif ve "kadınca" bir otorite tarzı inşa etmektedir. Sonuç olarak, kadın hakemlerin futbolda "içerideki yabancılar" konumunda oldukları ve kalıcı bir entegrasyon için sadece sayısal kotaların değil, mekânsal ve kültürel reformların da gerekliliği vurgulanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Futbol Hakemliği , Kadın Hakemler , Toplumsal Cinsiyet , Fenomenoloji

Women's Voices in the Men's Game: A Phenomenological Research on the Perceptions and Experiences of Football Referees

https://izlik.org/JA42WR52GU

Öz

Football is historically recognized as a gendered domain where hegemonic masculinity is constructed and maintained, often systematically excluding women. This study aims to analyze the structural, cultural, and psychological barriers faced by female referees working in male-dominated football fields and to reveal the survival strategies they develop. Employing a phenomenological design within qualitative research methods, semi-structured interviews were conducted with 10 female football referees affiliated with the Turkish Football Federation, selected via purposive sampling. Through content analysis of the obtained data, four main themes were identified: "Hegemonic Masculinity and Exclusion," "Constant Proof and Fear of Making Mistakes," "Conflict with Gender Roles," and "Existing through Differences: Womanly Management". The findings indicate that female referees are exposed to spatial exclusion, such as the lack of changing rooms in stadiums, their mistakes are generalized based on their gender, and they experience conflict between their professional identities and traditional roles like motherhood. However, rather than "masculinizing" to cope with these challenges, female referees construct an alternative and "womanly" style of authority by utilizing empathy and communication skills. Consequently, it is emphasized that female referees are positioned as "outsiders within" in football, and structural and cultural reforms, beyond mere numerical quotas, are essential for their permanent integration.

Anahtar Kelimeler

Football Refereeing , Female Referees , Gender , Phenomenology

Kaynakça

• Acar, E. Ü., & Kaynak, K. (2025). Spor teşkilatlarında çalışan kadınlarında cam tavan sendromunun iş performansı üzerine etkisi. Akdeniz Spor Bilimleri Dergisi, 8(2), 438–449.
• Acker, J. (1990). Hierarchies, jobs, bodies: A theory of gendered organizations. Gender & Society, 4(2), 139–158.
• Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.
• Buyrukoğlu, E., Özdemir, M., & Karadağ, İ. (2024). Kadın futbol taraftarlarının futbol maçlarını izlemelerini engelleyen nedenlerin incelenmesi. Uluslararası Kinesyoloji Dergisi, 5(2), 26–43.
• Connell, R. W. (2005). Masculinities (2. baskı). University of California Press.
• Creswell, J. W. (2013). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five approaches (3. baskı). Sage Publications.
• Dereceli, Ç., Ünlü, H., & Erbaş, M. K. (2019). Futbol hakemlerinin öz-yeterlik düzeylerinin incelenmesi. Sakarya University Journal of Education, 9(1), 69–82.
• Devecioğlu, S., & Kırık, A. M. (2018). Spor medyasında kadın imgesinin sunumu. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 11(55), 305–316.
• Doğan Genç, D. (2023). Kadın futbol hakemlerinin kariyer engellerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Sakarya Uygulamalı Bilimler Üniversitesi.
• Engin, D. (2025). The whistle in the shadow of gender: Challenges of female referees in Turkey. International Journal of Sport Policy and Politics, 17(1), 45–62.
• Engin, D., Yüce, A., & Katırcı, H. (2019). Türkiye’de kadın futbol hakemliği: Mevcut durum ve sorunlar üzerine bir inceleme. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 17(4), 112–124.
• Engin, S. G. (2025). Cinsiyetin gözetiminde: Futbol taraftarlarının kadın hakemlere ilişkin tutum ve görüşleri. The Journal of Social Science, 9(18), 204–213. https://doi.org/10.30520/tjsosci.1746326
• Engin, S. G. (2025, Ağustos). Her maçın hikâyesi ayrı: Kadın hakemlerin varoluş sancısı. EGE 13. Uluslararası Sosyal Bilimler Kongresi'nde sunulan bildiri, İzmir.
• Engin, S. G., Yüce, A., & Katırcı, H. (2019). Erkek dünyasında pembe kartlar: Yeşil sahalardaki kadınların hakemliğe bakışı. GSI Journals Serie A: Advancements in Tourism Recreation and Sports Sciences, 2(1), 54–75. https://doi.org/10.5281/zenodo.3360333
• Eratlı Şirin, S., & Öz, G. (2024). Futbolun görünmeyen özneleri: Kadın hakemlerin kariyer bariyerleri. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 29(2), 155–174.
• Eratli Şirin, Y., & Öz, G. (2024). Women football observers’ experiences: a perspective from system justification and glass ceiling. Frontiers in Psychology, 15, 1495843.
• Eti, İ., & Dağlı Ekmekçi, Y. (2024). Çift kariyerli kadın sporcuların tükenmişlik düzeyleri ve sosyal destek algıları. Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi, 15(1), 88–102.
• Eti, R., & Dağlı Ekmekçi, Y. A. (2024). Çift kariyerli hakemlerin hakemlik mesleğini sürdürme durumlarına toplumsal cinsiyet bağlamından bir bakış. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 22(4), 108–123. https://doi.org/10.33689/spormetre.1484111
• FIFA. (2022, December 1). History made as Frappart leads all-female refereeing trio. FIFA.com. https://www.fifa.com/en/articles/world-cup-qatar-2022-greater-than-stephanie-frappart-in-history-as-first-female-referee-in-costa-rica-v-germany
• Forbes, A., Edwards, L., & Fleming, S. (2015). 'Women can’t referee': Exploring the experiences of female football officials within a male-dominated sport culture. Soccer & Society, 16(4), 521–539. https://doi.org/10.1080/14660970.2014.882829
• Gubby, L., & Martin, J. (2024). Officiating through the gender lens: a comparative study. Journal of Sport and Social Issues, 48(2), 112–135.
• Gubby, L., & Martin, S. (2024). Sexism, abuse and threatening behaviour: Experiences of women football referees in amateur and semi-professional men’s football in the UK. Sport, Education and Society, 30(4), 443–456. https://doi.org/10.1080/13573322.2024.2324376
• Hacısoftaoğlu, İ., & Koca, C. (2012). Kadınların spora katılımında toplumsal cinsiyet algısı. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 23(4), 145–156.
• Kanter, R. M. (1977). Men and women of the corporation. Basic Books.
• Koca, C. (2006). Beden eğitimi ve spor alanında toplumsal cinsiyet ilişkileri. Hacettepe Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 17(2), 65–79.
• McInch, A., & Fleming, S. (2025a). Misogyny on the pitch: Female referees’ experiences in UK amateur football. Sociology of Sport Journal, 42(1), 22–38.
• McInch, A., & Fleming, S. (2025b). ‘Full authority to enforce the laws of the game: Blowing the whistle on women’s soccer refereeing in Wales, UK. Soccer & Society, 26(8), 1473-1489.
• Messner, M. A. (1988). Sports and male domination: The female athlete as contested ideological terrain. Sociology of Sport Journal, 5(3), 197–211.
• Narin, M., Dip, E., Karapınar, N., & Kolayış, H. (2024). Sporun eşitlik oyunu: Kadın spor yöneticilerin karşılaştığı zorluklar. Yalova Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(1), 94–106.
• Nuhrat, Y. (2020). Türkiye futbolunda kadın: “İş”i olmayan ve olmaması gereken yerde. Fe Dergi: Feminist Eleştiri, 12(2), 45–58. https://doi.org/10.46655/federgi.842915
• Orhan, Ö., Karaçam, C., Tunç, T., & Özdemir, M. (2022). Hakemlerin duygu düzenleme durumları ile öz-yeterlikleri arasındaki ilişki. Mediterranean Journal of Sport Science, 5(Özel Sayı 1), 1–10.
• Patrick, C. (2024). Whistleblowers: The resilience of female officials in male sports. Gender, Work & Organization, 31(3), 890–910.
• Patrick, R. (2024). “Mutfağa geri dönün”: Kadın futbol hakemlerinin yaşanmış deneyimleri (Yüksek lisans tezi). Victoria University Research Repository. https://vuir.vu.edu.au/id/eprint/49237
• Patton, M. Q. (2014). Qualitative research & evaluation methods: Integrating theory and practice (4. ed.). Sage Publications.
• Pfister, G. (2015). Assessing the sociology of sport: On women and football. International Review for the Sociology of Sport, 50(4-5), 563–569.
• Rosty, N., & Cotton, P. (2021). Leadership styles of female referees in male-dominated sports. Journal of Applied Sport Psychology, 33(2), 189–206.
• Skirbekk, S., Moen, H. B., & Tjønndal, A. (2025). “Güç ve dayanıklılığa bağlı”: Video yardımcı hakem ve futbol hakemliğinde erkek performansının yeniden üretimi. Spor ve Toplumsal Sorunlar Dergisi, 49(2-3), 131–152.
• Skirbekk, V., Arslan, M., Fischer, P., Nowak, L., Van den Berg, O., Coetzee, L., Juárez, U., Riyaziyyat, E., Wang, C., Zhang, I., Li, P., Yang, R., Kumar, B., Xu, A., Martinez, R., McIntosh, V., Ibáñez, L. M., Mäkinen, G., Virtanen, E., ... Kovács, A. (2025). Gender bias in VAR decision making: an empirical analysis. European Journal of Sport Science, 25(1), 12–24.
• Strauss, A., & Corbin, J. (1990). Basics of qualitative research: Grounded theory procedures and techniques. Sage Publications.
• Talimciler, A. (2010). Türkiye’de futbol fanatizmi ve medya ilişkisi. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 30, 145–166.
• Tapşın, F. O., & Koç Doğan, N. E. (2024). Futbol hakemlerinin sporda mücadele ve tehdit durumlarının incelenmesi. Journal of Sport for All and Recreation, 6(3), 284–289. https://doi.org/10.56639/jsar.1512166
• Tapşın, M., & Koç Doğan, Z. (2024). Kadın futbol hakemlerinin karar verme süreçlerinde psikososyal faktörler. Spor Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(1), 45–58.
• Tarakçıoğlu, S. (2018). Futbol hakemlerinin karar verme stillerinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 3(2), 10–22.
• Temel, U. (2025). Futbol Federasyonu hatasından, bir sene sonra döndü. Kanal 6 Haber. https://www.kanal6haber.com/futbol-federasyonu-hatasindan-bir-sene-sonra-dondu
• TFF. (2025). Hakem ve gözlemci istatistikleri raporu. Türkiye Futbol Federasyonu Merkez Hakem Kurulu. Türkiye Futbol Federasyonu [TFF]. (2025). TFF Anasayfa. https://www.tff.org/
• Velija, P., Mierzwinski, M., & Fortune, L. (2012). 'It was all about the boys': Female cricket players' experiences of male dominated cricket spaces. Sociological Research Online, 17(4), 1–14.
• Williams, J. (2003). A game for rough girls? a history of women’s football in Britain. Routledge.
• Yavuz Eroğlu, S., & Özoruç, S. (2024). Kadın akademisyenlerin cam tavan sendromuna ilişkin görüşleri. International Journal of Eurasia Social Sciences, 15(58), 1852–1869.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.