Spor Bilimleri Fakültesi Öğrencilerinin Obezite Farkındalığı ve Egzersiz Motivasyon Düzeylerinin Sağlıklı Yaşam Tarzlarına Etkisinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, Erciyes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencilerinin obezite farkındalığı ve egzersiz motivasyon düzeylerinin sağlıklı yaşam tarzları üzerindeki etkilerini detaylı olarak analiz etmek ve bu etkileşimi bilimsel sonuçlarla ortaya çıkarmaktır. Araştırma Erciyes Üniversitesi öğrencilerinin obezite farkındalıklarının ve egzersiz motivasyon düzeylerinin sağlıklı yaşam tarzları arasındaki ilişkinin incelenmesi amacıyla betimsel tarama (survey) ve ilişkisel tarama modelinde uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini Erciyes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencileri oluşturmaktadır. Tesadüfi örnekleme yöntemi kullanılan çalışmada 439 Erciyes Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesi öğrencisi gönüllü olarak katılım sağlamıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak Allen (2011) tarafından geliştirilen Obezite Farkındalık Ölçeği, Sayılı vd., (2024) tarafından geçerliği ve güvenirliği yapılmış olan Sağlıklı Yaşam Davranışı Ölçeği ve Caz (2024), tarafından geliştirilen Egzersiz Motivasyonu Tutum Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin analizinde frekans analizi, normallik dağılımı, bağımsız örneklem t testi, tek yönlü varyans analizi (Anova) ve korelasyon analizi uygulanmıştır. Elde edilen bulgulara göre yapılan tek yönlü varyans analizinde cinsiyet, yaş, boy, kilo değişkenlerinde anlamlı farklılık bulunmazken, bölüm, spor yapma yılı ve haftalık spor yapma sıklığı değişkenlerinin egzersiz motivasyonu, obezite farkındalığı ve sağlıklı yaşam davranışlarında anlamlı olduğunu göstermektedir. Yapılan korelasyon analizinde Egzersiz Motivasyonu Tutum alt boyutları arasında negatif yönlü anlamlı, Obezite Farkındalık alt boyutları arasında orta düzeyde anlamlı ve Sağlıklı Yaşam Davranışları alt boyutları arasında pozitif yönlü ve anlamlı ilişkiler tespit edilmiştir. Elde edilen bulgular obezitenin sağlıklı yaşam alışkanlıkları ve egzersiz motivasyonu ile düzenlenebileceğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• Egzersiz Motivasyonu
• Obezite Farkındalık
• Sağlıklı Yaşam

Investigation of the Effect of Obesity Awareness and Exercise Motivation Levels of Sports Science Faculty Students on Their Healthy Lifestyles

Öz

The main objective of this research is to analyze in detail the effects of obesity awareness and exercise motivation levels of students at Erciyes University Faculty of Sports Sciences on their healthy lifestyles and to reveal this interaction with scientific results. The research was conducted using a descriptive survey and correlational survey model to examine the relationship between obesity awareness and exercise motivation levels of Erciyes University students and their healthy lifestyles. The population of the study consisted of students from the Faculty of Sports Sciences at Erciyes University. Using a random sampling method, 439 students from the Faculty of Sports Sciences at Erciyes University voluntarily participated in the study. The data collection instruments used in the research were the Obesity Awareness Scale developed by Allen (2011), the Healthy Lifestyle Behavior Scale, whose validity and reliability were established by Sayılı et al. (2024), and the Exercise Motivation Attitude Scale developed by Caz (2024). Frequency analysis, normality distribution, independent samples t-test, one-way analysis of variance (ANOVA), and correlation analysis were applied in the analysis of the data. According to the findings, a one-way analysis of variance showed that the demographic variables of department, years of participation in sports, and weekly frequency of sports participation have an effect on exercise motivation, obesity awareness, and healthy lifestyle behaviors. Correlation analysis revealed a significant negative correlation between the sub-dimensions of Exercise Motivation and Attitudes, a moderately significant correlation between the sub-dimensions of Obesity Awareness, and a significant positive correlation between the sub-dimensions of Healthy Lifestyle Behaviors. These findings indicate that obesity can be managed through healthy lifestyle habits and exercise motivation.

Anahtar Kelimeler

• Exercise Motivation
• Obesity Awareness
• Healty Living

Kaynakça

1. Akar S., (2015). Obezite ile mücadelede vergilendirme Türkiye’de mümkün mü? Journal of Life Economics, 6: 29-46.
2. Akıl, M. & Gürbüz, Ü. (2010). Atletizm atma branşlarıyla uğraşan sporcuların beslenme bilgi düzeylerinin incelenmesi/The analysıs of the level of nutrıtıon knowledge of sportsmen dealth wıth thrown branches of track and fıeld. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 7(1).
3. Akın, G. (2018). Sağlıklı ve kaliteli yaşamda sürdürülebilir dünya görüşü. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 11(2), 877-892.
4. Akyol A, & Ersoy G. (2012). Şişmanlık (Obezite) ve Fiziksel Aktivite, T.C. Sağlık Bakanlığı, Türkiye Halk Sağlığı Kurumu, Obezite, Diyabet ve Metabolik Hastalıklar Dairesi Başkanlığı, Ankara,
5. Alkafaween, S. A. R. & Erzeybek, M. S. (2022). Kütahya Dumlupınar Üniversitesi’nin farklı bölümlerinde öğrenim gören öğrencilerin spor yapma durumuna göre beslenme alışkanlıklarının araştırılması. International Sport Science Student Studies, 4(1), 15–21. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2466492
6. Bavlı, Ö., Kozanoğlu, M. E., & Doğanay, A. (2011). Düzenli egzersize katılımın egzersiz bağımlılığı üzerine etkisi, Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 13(2), 150-153.
7. Bekar, Ö. (2019). Düzenli egzersiz yapan bireyleri rekreasyonel egzersize motive eden nedenler ile algıladıkları sağlık çıktıları arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi) Akdeniz Üniversitesi.
8. Bıdıl, S. (2020). Badminton sporcularının sağlıklı beslenmeye ilişkin tutum düzeylerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), Gazi Üniversitesi.

9. Costigan, S. A., Barnett, L., Plotnikoff, R. C., & Lubans, D. R. (2013). The health indicators associated with screen-based sedentary behavior among adolescent girls: a systematic review. Journal of Adolescent Health, 52(4), 382-392.
10. Ertürk Yaşar, H., Şen, K. G. & Karagöz, Ş. (2024). Spor bilimleri fakültesi öğrencilerinin sağlıklı beslenmeye ilişkin tutumlarının incelenmesi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 13(1), 422–432. https://doi.org/10.37989/gumussagbil.1366484.
11. Farsi, D. J. (2024). Diet quality and physical activity and their association with BMI and dental caries among high school adolescents: A cross-sectional study. Children, 11(11), 1282. https://doi.org/10.3390/children11111282.
12. Franco, M., Bilal, U., Orduñez, P., Benet, M., Morejón, A., Caballero, B., Kennelly, J. F., & Cooper, R. S. (2013). Population-wide weight loss and regain in relation to diabetes burden and cardiovascular mortality in Cuba 1980-2010: repeated cross sectional surveys and ecological comparison of secular trends. BMJ (Clinical research ed.), 346, f1515. https://doi.org/10.1136/bmj.f1515
13. Gao, Z., Chen, S., Sun, H., Wen, X., & Xiang, P. (2016). Physical activity, fitness, and health in school-aged children. Journal of Sport and Health Science, 5(1), 1–2. https://doi.org/10.1016/j.jshs.2016.01.003
14. Gerber, M., & Pühse, U. (2009). Do exercise and fitness protect against stress-induced health complaints? A review of the literature. Scandinavian Journal of Public Health, 37(8), 801–819. https://doi.org/10.1177/1403494809350522
15. Gömleksiz, M., Yakar, B., & Pirinçci, E. (2020). Tıp fakültesi öğrencilerinin sağlıklı yaşam biçimi davranışları ve ilişkili faktörler. Dicle Tıp Dergisi, 47(2): 347-58.
16. Heaney, C. A., & Israel, B. A. (2008). Social networks and social support. In K. Glanz, B. K. Rimer, & K. Viswanath (Eds.), Health behavior and health education: Theory, research, and practice (4th ed., pp. 189–210). Jossey-Bass/Wiley.
17. İlhan, A. (2021). Tenis sporcularının algılanan stres düzeylerinin incelenmesi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 23(3), 49-56. Retrieved from https://dergipark.org.tr/en/pub/ataunibesyo/issue/65179/987680.
18. Janssen, I., & LeBlanc, A. G. (2010). Systematic review of the health benefits of physical activity and fitness in school-aged children and youth. International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 7(1), 40. https://doi.org/10.1186/1479-5868-7-40.
19. Kaman, M. B., Gündüz, N., & Gevat, C. (2017). Tenis sporcularının spora katılım motivasyonlarının incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(2), 65-72. https://doi.org/10.1501/Sporm_0000000309
20. Karadağlı, E. (2019). Üniversitelerin beden eğitimi ve spor yüksekokulları ile spor bilimleri fakültelerine hazırlanan öğrenci adaylarının kişilik özellikleri ile stresle başa çıkma stillerinin incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), Bartın Üniversitesi.
21. Karasar, N. (2004). Bilimsel araştırma yöntemi. (17.baskı), Ankara:Nobel Yayın Dağıtım, 49-53.
22. Keskin, K., Çubuk, A., Öztürk, Y., & Alpkaya, U. (2017). 12–14 yaş çocukların fiziksel aktivite düzeyleri ile beslenme davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesi. İstanbul Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi, 7(3), 34–43.
23. Kim, W. H., & Lee, J. (2016). The effect of accommodation on academic performance of college students with disabilities. Rehabilitation Counseling Bulletin, 60(1), 40-50.
24. Kredlow, M. A., Capozzoli, M. C., Hearon, B. A. et al. (2015). The effects of physical activity on sleep: a meta-analytic review. J Behav Med 38, 427–449 https://doi.org/10.1007/s10865-015-9617-6
25. Mohan, G., Sivakumaran, B. & Sharma, P. (2012). Store environment’s impact on variety seeking behavior. Journal of Retailing and Consumer Services, 19, 419-428.
26. Nazar. G, Stiepovic J, & Bustos C. (2019). Latent class analysis of life style behavior among Chilean university students. International Journal of Health Promotion and Education, 57(2): 98-111.
27. Ronald, C., Plotnikoff Michael A., Pickering, Ryan E., Rhodes, Kerry S., Courneya & John C Spence Plotnikoff et al. (2010). International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 7:32-50.
28. Roychowdhury, D. (2018). Functional significance of participation motivation on physical activity involvement. Psychological Thought, 11(1), 9-17.
29. Salmon, P. (2001). Effects of physical exercise on anxiety, depression, and sensitivity to stress: A unifying theory. Clinical Psychology Review, 21(1), 33–61. https://doi.org/10.1016/S0272-7358(99)00032-X
30. Şahin, O. (2015). Erciyes Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu öğrencilerinin sağlıklı yaşam davranışlarının bazı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi), Erciyes Üniversitesi.
31. Teixeira et al. (2012). International Journal of Behavioral Nutrition and Physical Activity, 9:78
32. Tekkurşun Demir, G. & Cicioğlu, H. İ. (2018). Egzersiz güdülenmesi ve fiziksel aktiviteye katılım ilişkisi. Spor Bilimleri Dergisi.
33. Tie, Y., Tian, W., Chen, Y. et al. (2023). The relationship between physical exercise and smoking behavior among Chinese residents aged 16 years and older. Sci Rep 13, 4557 https://doi.org/10.1038/s41598-023-31511-0
34. E. Süel, G. Yılmaz, İ.G. Yüksel, E. Şengür. (2022). Uluslararası Spor, Egz.ve Ant. Bilimi Dergisi, Cilt 8, Sayı 4, 214–223.
35. Üstün Aktaş, N. & Üstün, Ü. D. (2020). Voleybolcularda s-stres yönteminin başa çıkma yaklaşımları acısından incelenmesi. Spormetre Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 18(3), 128-135.
36. Walker, S. N., Sechrist, K. R., & Pender, N. J. (1987). The Health Promoting Lifestyle Profile development and psychometric characteristics. Nursing Research 36(2): 76-80.
37. Weinberg, R. S., & Gould, D. (2019). Foundations of sport and exercise psychology (7th ed.). Human Kinetics. Woolf, A. D., & Pfleger, B. (2003). Burden of major musculoskeletal conditions. Bulletin of the World Health Organization, 81(9), 646–656.
38. Yılmaz, G., Şengür, E. & Turasan, İ. (2022) Spor bilimleri fakültesinde okuyan öğrencilerin sağlıklı beslenme tutum puanlarının incelenmesi. Türk Spor Bilimleri Dergisi, 5(2), 64-70.
39. Yılmaz, M. & Abakay, U. (2020). Spor yapan ve yapmayan ortaöğretim öğrencilerinin problem çözme becerilerinin incelenmesi. Journal Of Social, Humanities and Administrative Sciences, 6(26):688-696.
40. Zhang, J., Cao, Y., Mo, H., & Feng, R. (2023). The association between different types of physical activity and smoking behavior. BMC Psychiatry, 23(1), 927.