Spor Bilimleri Öğrencilerinde Rekreasyonel Sağlık ve Nomofobi: Bir Psikososyal İnceleme

Öz

Üniversite öğrencilerinin; rekreasyonel sağlık ve nomofobi düzeylerinin çeşitli değişkenlere göre incelenmesi ve teknolojinin getirmiş olduğu olumsuzluğa bir örnek olan akıllı telefon kullanımları ile ilgili oluşabilen nomofobi durumlarının rekreasyonel sağlık düzeylerine etkisinin olup olmadığının incelenmesi bu araştırmanın amacını oluşturmaktadır. Araştırma, nicel yöntemler kullanılarak betimsel ve ilişkisel tarama modeli temelinde yapılandırılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu seçkisiz olmayan örneklem yöntemlerinden kolayda örneklem yoluyla belirlenen Türkiye’nin iki farklı üniversitesi olan Ahi Evran ve Ardahan Üniversitesi Spor Bilimleri Fakültesinde okuyan öğrencilerdir. Çalışma grubunu ise 94’ü erkek ve 252’si kadın olmak üzere toplam 346 öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından hazırlanan kişisel bilgi formu, Nomofobi ölçeği ve Rekreasyonda Algılanan Sağlık Çıktıları Ölçeği' (RASÇÖ) kullanılmıştır. Rekreasyonda Algilanan Sağlik Çıktıları” ile “Nomofobi” arasında anlamlı düzeyde bir ilişki görülmemiştir. Bu sonuç teknolojinin getirmiş olduğu olumsuzluğa bir örnek olan akıllı telefon kullanımları ile ilgili oluşabilen nomofobi durumlarının rekreasyon aktivitelerine katılan üniversite öğrencilerini etkilemediği sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Rekreasyon
• Nomofobia
• Akıllı Telefon

Recreational and Nomophobia in Sports Sciences Children: A Psychosocial Investigation A Psychosocial Investigation

Öz

The purpose of this study is to examine university students' recreational health and nomophobia levels according to various variables and to investigate whether nomophobia, which may arise from smartphone use—an example of the negative effects of technology—impacts recreational health levels. The research was structured on a descriptive and correlational survey model using quantitative methods. The study group consisted of students studying at two different universities in Turkey, Ahi Evran University and Ardahan University, Faculty of Sport Sciences. The study group consisted of students from the Faculty of Sport Sciences at Ahi Evran University and Ardahan University, selected through a non-random sampling method. The study group comprised a total of 346 students, 94 male and 252 female. Data collection tools in the study included a personal information form developed by the researchers, the Nomophobia Scale, and the Recreational Health Outcomes Scale (RASÇÖ). No significant correlation was found between "Perceived Health Outcomes in Recreation" and "Nomophobia." This result suggests that nomophobia, which can occur due to smartphone use, an example of the negative effects of technology, does not affect university students participating in recreational activities.

Anahtar Kelimeler

• Recreation, Nomophobia, Smartphone

Kaynakça

1. Augner, C., & Hacker, G. W. (2012). Associations between problematic mobile phone use and psychological parameters in young adults. International Journal of Public Health, 57(2), 437–441.
2. Avcı, S. (2020). Öğretmenlerin nomofobi düzeylerinin sosyodemografik değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Çağ Üniversitesi.
3. Aydın, E. (2024). Fitness katılımcılarının psikolojik iyi oluş ve sağlıklı yaşam biçimi davranışlarının egzersiz sağlık inançları üzerindeki etkisi, Spormetre, 22(4), 2024, 1-9
4. Aydın, M. K., & Kuş, M. (2023). Öğrencilerin telefonsuz kalma korkusunu (nomofobi) inceleyen çalışmaların sistematik bir analizi. Journal of Computer and Education Research, 11(21), 275–296. https://doi.org/10.18009/jcer.1233559
5. Aydın, E., Filiz, B. & Durnalı, M. (2022). İlkokul öğrencilerinin fiziksel aktivite düzeyleri ve problem çözmeye ilişkin yansıtıcı düşünme becerileri. Research Article, 46, 62-70.
6. Barker, V. (2009). Older adolescents’ motivations for social network site use: The influence of gender, group identity, and collective self-esteem. CyberPsychology & Behavior, 12(2), 209–213. https://doi.org/10.1089/cpb.2008.0228
7. Bell, S. (2008). Design for outdoor recreation (2nd ed.). Taylor & Francis.
8. Bichescu, A. (2014). Leisure time sport activities of the students at Resita University. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 117, 735–740. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2014.02.291

9. Boyar, A. (2024). Master tenisçilerde rekreasyonda algılanan sağlık çıktılarının başarılı yaşlanmaya etkisinde rekreasyonel akış deneyiminin aracılık rolü (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi.
10. Budruk, M., & Stanis, S. A. W. (2013). Place attachment and recreation experience preference: A further exploration of the relationship. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 1(2), 51–61.
11. de Almeida, L. Y., de Oliveira, J. L., de Almeida, J. C. P., Dadalte, A. C., Rodrigues, S. B., Fantacini, C. M. F., Guandolini, R. H., & de Souza, J. (2020). Physical activity and leisure in the daily life of nursing students. Open Journal of Nursing, 10(10), 918–928.
12. Derinyar, T. (2022). Nomofobi, sosyal bağlılık ve yaşam doyumu ilişkisi: Beden eğitimi öğretmen adayları örneği [Yüksek lisans tezi], Trabzon Üniversitesi.
13. Eban, F. (2022). Rekreasyon yönetimi alanında yapılmış akademik çalışmaların bibliyometrik analizi. Turizm Ekonomi ve İşletme Araştırmaları Dergisi, 4(2), 162–174.
14. Elçi, G., Doğan, M., & Gürbüz, B. (2019). Bireylerin rekreasyonda algılanan sağlık çıktıları ve yaşam doyumu düzeylerinin incelenmesi. Uluslararası Spor, Egzersiz ve Antrenman Bilimi Dergisi, 5(3), 93–106.
15. Erdem, H., Kalkın, G., Türen, U., & Deniz, M. (2016). Üniversite öğrencilerinde mobil telefon yoksunluğu korkusunun (nomofobi) akademik başarıya etkisi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(3), 923–936.
16. Gezgin, D. M., Şahin, Y. L., & Yıldırım, S. (2017). Sosyal ağ kullanıcılarının nomofobi düzeylerinin çeşitli faktörler açısından incelenmesi. Eğitim Teknolojisi Kuram ve Uygulama, 7(1), 1–15.
17. Güllüce, A. Ç., Kaygın, E., & Borekci, N. E. (2019). Üniversite öğrencilerinin nomofobi düzeyi ile öznel iyi olma durumları arasındaki ilişkinin belirlenmesi: Ardahan örneği. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 37(4), 651–673. https://doi.org/10.17065/huniibf.482061
18. Hong, F. Y., Huang, D. H., Lin, H. Y., & Chiu, S. L. (2014). Analysis of the psychological traits, Facebook usage, and Facebook addiction model of Taiwanese university students. Telematics and Informatics, 31(4), 597–606. https://doi.org/10.1016/j.tele.2014.01.001
19. Janković, B., Nikolić, M., Vukonjanski, J., & Terek, E. (2016). The impact of Facebook and smartphone usage on the leisure activities and college adjustment of students in Serbia. Computers in Human Behavior, 55, 354–363. https://doi.org/10.1016/j.chb.2015.09.022
20. Kanmani, A., Bhavani, U., & Maragatham, R. S. (2017). Nomophobia: An insight into its psychological aspects in India. The International Journal of Indian Psychology, 4(2), 5–15.
21. Kim, J. H., Seo, M., & David, P. (2015). Alleviating depression only to become problematic mobile phone users: Can face-to-face communication be the antidote? Computers in Human Behavior, 51, 440–447.
22. King, A. L. S., Valença, A. M., Silva, A. C. O., Baczynski, T., Carvalho, M. R., & Nardi, A. E. (2013). Nomophobia: Dependency on virtual environments or social phobia? Computers in Human Behavior, 29(1), 140–144.
23. King, A. L. S., Valença, A. M., Silva, A. C. O., Sancassiani, F., Machado, S., & Nardi, A. E. (2014). Nomophobia: Impact of cell phone use interfering with symptoms and emotions of individuals with panic disorder compared with a control group. Clinical Practice and Epidemiology in Mental Health, 10, 28–35. https://doi.org/10.2174/1745017901410010028
24. Kula, S., & Çakar, B. (2015). Maslow ihtiyaçlar hiyerarşisi bağlamında toplumda bireylerin güvenlik algısı ve yaşam doyumu arasındaki ilişki. Bartın Üniversitesi İİBF Dergisi, 6(12), 191–210.
25. Lauckner, H., Gallant, K., Akbari, M., Tomas, G., Pride, T., & Hutchinson, S. (2022). Picturing recreation: Newcomers’ perspectives on experiences of recreation. Journal of International Migration and Integration, 23(1), 1–23.
26. Manfredo, M. J., Driver, B. L., & Tarrant, M. A. (1996). Measuring leisure motivation: A meta-analysis of the recreation experience preference scales. Journal of Leisure Research, 28(3), 188–213.
27. Nakamura, J. S., Hong, J. H., Smith, J., Chopik, W. J., Chen, Y., VanderWeele, T. J., & Kim, E. S. (2022). Associations between satisfaction with aging and health and well-being outcomes among older U.S. adults. JAMA Network Open, 5(2). https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2021.47797
28. Ostovar, S., Allahyar, N., Aminpoor, H., Moafian, F., Nor, M. B. M., & Griffiths, M. D. (2016). Internet addiction and its psychosocial risks (depression, anxiety, stress and loneliness) among Iranian adolescents and young adults: A structural equation model in a cross-sectional study. International Journal of Mental Health and Addiction, 14(3), 257–267.
29. Ögel, K. (2012). İnternet bağımlılığı: İnternetin psikolojisini anlamak ve bağımlılıkla başa çıkmak. Türkiye İş Bankası Kültür Yayınları.
30. Özgür Güler, E., & Veysikarani, D. (2019). Nomofobi üzerine bir araştırma: Üniversite öğrencileri örneği. Beykoz Akademi Dergisi, 7(1), 75–88. https://doi.org/10.14514/BYK.m.26515393.2019.7/1.75-88
31. Öztürk, Y. (2022). Rekreasyon fayda farkındalığı ve yaşam doyum düzeyi arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, 13(36), 1237–1250. https://doi.org/10.21076/vizyoner.1096705
32. Pires, C. G. S., Mussi, F. C., Cerqueira, B. B., Pitanga, F. J. G., & Silva, D. O. (2013). Physical activity practice among undergraduate students in nursing. Acta Paulista de Enfermagem, 26, 436–443. https://doi.org/10.1590/S0103-21002013000500006
33. Rainie, L. (2003). Teenage life online: The rise of the networked generation. Youth.Net Conference. SecurEnvoy. (2012). 66% of the population suffer from nomophobia – The fear of being without their phone. Retrieved September 14, 2025, from https://www.securenvoy.com
34. Sevi, O. M., Odabaşıoğlu, G., Genç, Y., Soykal, İ., & Öztürk, Ö. (2014). Cep telefonu envanteri: Standardizasyonu ve kişilik özellikleriyle ilişkisinin incelenmesi. Bağımlılık Dergisi, 15(1), 15–22.
35. Sevin, H. D., & Özil, L. (2019). The relationship between teachers' level of participation in recreation activities and emotional intelligence and life satisfaction. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 7(3), 2038–2065. https://doi.org/10.21325/jotags.2019.461
36. Sevin, H. D., & Şahin, D. (2018). Boş zaman ve yaşam tatmini. İçinde Sosyal, beşeri ve idari bilimlerde akademik araştırmalar VI (ss. xx–xx). Gece Kitaplığı.
37. Sırakaya, M. (2018). Önlisans öğrencilerinin nomofobi düzeylerinin akıllı telefon kullanım durumlarına göre incelenmesi. Mersin University Journal of the Faculty of Education, 14(2), 714–727.
38. Silva, A. O., & Neto, C. J. L. (2014). Association between levels of physical activity and common mental disorder in university students. Motricidade, 10(1), 49–59. https://doi.org/10.6063/motricidade.10(1).2125
39. Talan, T., Korkmaz, A., & Gezer, M. (2016). Üniversite öğrencilerinin mobil telefon bağımlılık düzeylerinin incelenmesi üzerine bir çalışma: Kilis 7 Aralık Üniversitesi örneği. Uluslararası Çağdaş Eğitim Araştırmaları Kongresi Bildiri Kitabı.
40. Terzi, H., Ayaz-Alkaya, S., & Köse Kabakcıoğlu, N. (2024). Nomophobia and health literacy among adolescents: A cross-sectional study. Journal of Pediatric Nursing, 75, 158–163.
41. Veal, A. J. (1992). Definitions of leisure and recreation. Australian Journal of Leisure and Recreation, 2(4), 44–52. Weinstein, A., Dorani, D., Elhadif, R., Bukovza, Y., Yarmulnik, A., & Dannon, P. (2015). Internet addiction is associated with social anxiety in young adults. Annals of Clinical Psychiatry, 27(1), 4–9.
42. Yaşartürk, F., Akyüz, H., & Karataş, İ. (2017). Rekreatif etkinliklere katılan üniversite öğrencilerinin serbest zamanda sıkılma algısı ile yaşam doyum düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Uluslararası Kültürel ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 3(2), 239–252.
43. Yen, C. F., Chou, W. J., Liu, T. L., Yang, P., & Hu, H. F. (2014). The association of internet addiction symptoms with anxiety, depression and self-esteem among adolescents with attention-deficit/hyperactivity disorder. Comprehensive Psychiatry, 55(7), 1601–1608.
44. Yıldırım, C., & Correia, A. P. (2015). Exploring the dimensions of nomophobia: Development and validation of a self-reported questionnaire. Computers in Human Behavior, 49, 130–137.
45. Yıldırım, O. (2019). Ergenlerde akıllı telefondan yoksun kalma korkusu (nomofobi) ile sosyodemografik değişkenler, temel psikolojik ihtiyaçlar, sürekli kaygı ve mutluluk arasındaki ilişkinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). İnönü Üniversitesi.
46. Zadworna, M. (2020). Healthy aging and the University of the Third Age: Health behavior and subjective health outcomes in older adults. Archives of Gerontology and Geriatrics, 90, Article 104126. https://doi.org/10.1016/j.archger.2020.10