Araştırma Makalesi

Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması

Cilt: 8 Sayı: 2 30 Aralık 2025
PDF İndir
TR EN

Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması

Öz

Modern felsefi hermeneutiğin kurucusu Hans-Georg Gadamer ile eleştirel teorinin önde gelen temsilcisi Jürgen Habermas arasındaki ünlü tartışma, hermeneutik projenin eleştiri imkânı ve gelenek ile olan ilişkisine dair merkezi sorunları gün yüzüne çıkarmıştır. Her iki düşünür de aklın araçsallaşmasına ve pozitivizme karşı çıksa da Habermas tarihsel materyalizm geleneğinden gelerek Gadamer'i iktidar ilişkilerinin dilsel yoruma olan etkisini ve gelenekte gömülü ideolojiyi eleştirmekte yetersiz kalmakla eleştirir. Gadamer, nesnelcilik tehlikesine karşı geleneği kolektif bir otorite olarak savunurken, Habermas bu yaklaşımın eleştirel refleksiyonu engellediğini ve aklı otoritenin tahakkümü altına soktuğunu iddia eder. Bu makale, yol gösterici argüman olarak hermeneutikte anlamanın yönünü belirleyen diyakronik (dikey-gelenek) ve senkronik (yatay-uygulama) olmak üzere iki boyut üzerinden Gadamer hermeneutiğinin eleştiri imkânını ortadan kaldırmadığını, aksine pratik tecrübe ve durumsal uygulamayla eleştiriye zemin hazırladığını değerlendirecektir. Çalışma, literatürde genellikle statik bir yapı olarak görülen Gadamerci geleneği, uygulama (phronesis) temelinde dinamik bir eleştiri alanı olarak yeniden konumlandırarak felsefi hermeneutik ve eleştirel teori arasındaki tartışmaya özgün bir perspektif sunmayı amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Bernstein, Richard J. “From Hermeneutics to Praxis”. Review of Metaphysics 35/4 (1982), 823-845.
  2. Cooke, Maeve. “Ethics and Politics in the Anthropocene”. Philosophy & Social Criticism 46/10 (2020), 1167-1181.
  3. Dilthey, Wilhelm. The Formation of the Historical World in the Human Sciences. ed. R. A. Makkreel, F. Rodi. Princeton: Princeton University Press, 1999.
  4. Dobrosavljev, Duška. “Gadamer’s Hermeneutics as Practical Philosophy”. Facta Universitatis Series: Philosophy, Sociology and Psychology 2/1 (2002), 605-618.
  5. Eller, Daniel Wayne. “New Horizons For The Individual Research Consultation: Critical Hermeneutics and Habermas Goal of Intersubjective Agreement”. InterActions: UCLA Journal of Education and Information Studies. Erişim 12 Kasım 2025. https://escholarship.org/uc/item/2jp3x13t
  6. Gadamer, Hans-Georg. Hakikat ve Yöntem. I. Cilt. çev. H. Arslan ve İ. Yavuzcan, İstanbul: Paradigma Yayıncılık, 2009.
  7. Gadamer, Hans-Georg. The Relevance of the Beautiful and Other Essays. New York: Cambridge University Press, 2008.
  8. Gall, Robert S. “Between Tradition And Critique: The Gadamer - Habermas Debate”. Auslegung: A Journal of Philosophy 8/1 (1981), 5-18.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Aydınlanma (Felsefede Aydınlanma Tarihi), Düşünce Tarihi, Kıta Felsefesi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2025

Gönderilme Tarihi

20 Kasım 2025

Kabul Tarihi

28 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Arslan, A. (2025). Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması. Din ve Felsefe Araştırmaları, 8(2), 81-97. https://izlik.org/JA66YB74GT
AMA
1.Arslan A. Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması. Din ve Felsefe Araştırmaları. 2025;8(2):81-97. https://izlik.org/JA66YB74GT
Chicago
Arslan, Alkan. 2025. “Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması”. Din ve Felsefe Araştırmaları 8 (2): 81-97. https://izlik.org/JA66YB74GT.
EndNote
Arslan A (01 Aralık 2025) Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması. Din ve Felsefe Araştırmaları 8 2 81–97.
IEEE
[1]A. Arslan, “Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması”, Din ve Felsefe Araştırmaları, c. 8, sy 2, ss. 81–97, Ara. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66YB74GT
ISNAD
Arslan, Alkan. “Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması”. Din ve Felsefe Araştırmaları 8/2 (01 Aralık 2025): 81-97. https://izlik.org/JA66YB74GT.
JAMA
1.Arslan A. Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması. Din ve Felsefe Araştırmaları. 2025;8:81–97.
MLA
Arslan, Alkan. “Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması”. Din ve Felsefe Araştırmaları, c. 8, sy 2, Aralık 2025, ss. 81-97, https://izlik.org/JA66YB74GT.
Vancouver
1.Alkan Arslan. Gelenek ve Eleştiri: Gadamer Hermeneutiğinde Eleştiri İmkânı ve Habermas Tartışması. Din ve Felsefe Araştırmaları [Internet]. 01 Aralık 2025;8(2):81-97. Erişim adresi: https://izlik.org/JA66YB74GT
Din ve Felsefe Araştırmaları Creative Commons Alıntı-GayriTicari-Türetilemez 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. Creative Commons Lisansı