YAPAY ZEKÂ TABANLI DİJİTALLEŞMENİN BANKALARIN KÂRLILIĞI ÜZERİNDEKİ ETKİSİ: TÜRK BANKACILIK SEKTÖRÜNDEN ÖRNEKLER

Öz

Dijitalleşme, başarı için kritik bir faktör olarak ortaya çıkmış ve halihazırda son teknolojik gelişmelerden etkilenen bankacılık sektörünü önemli ölçüde dönüştürmüştür. Bu araştırma, Türkiye bankacılık sektörünün ötesine geçerek, dijitalleşme sürecinde yapay zekânın rolü ve bankaların kârlılığı üzerindeki etkisine dair daha geniş bir perspektif sunmaktadır. Gerçek verilerin kullanılması ve matematiksel analizlerin uygulanmasıyla, bu çalışma yapay zekâ teknolojilerinin—özellikle makine öğrenimi, öngörü analitiği ve otomatik müşteri hizmetleri—bankaların ekonomik performansı ile olan ilişkisini araştırmaktadır. Analizler, yapay zekânın operasyonel verimlilik, müşteri memnuniyeti ve genel finansal performans üzerinde önemli ve büyük ölçüde olumlu bir etki yarattığını ortaya koymaktadır. Bu araştırma, yapay zekânın bankaları yoğun rekabetten koruma potansiyelinin yanı sıra, dijitalleşme çağında rekabet avantajlarını artırma yeteneğini de vurgulamaktadır. Sonuç olarak, yapay zekâ teknolojileri, politika yapıcılar ve banka yöneticileri için giderek karmaşıklaşan dijital ortamda başarılı olmak adına değerlendirilebilecek değerli bir fırsat sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• BANKACILIKTA YAPAY ZEKÂ
• TÜRK BANKACILIĞI
• KÂRLILIK
• DİJİTAL DÖNÜŞÜM

THE IMPACT OF AI-BASED DIGITALIZATION ON BANKS' PROFITABILITY: EVIDENCE FROM THE TURKIYE BANKING SECTOR

Öz

Digitalization has emerged as a critical factor for success, significantly transforming the banking industry, which has already been influenced by recent technological advancements. This research extends beyond the Turkish banking industry, offering a broader perspective on the role of artificial intelligence (AI) in digitalization and its impact on bank profitability. By employing factual data and mathematical analysis, this study explores the relationship between the application of AI technologies particularly machine learning, predictive analytics, and automated customer service, and the economic performance of banks. The analysis reveals a substantial and largely positive impact of AI on operational efficiency, customer satisfaction, and overall financial performance. This research highlights AI's potential not only to protect banks from intense competition but also to enhance their competitive edge in the digitalization era. Consequently, AI technologies present a valuable opportunity for policymakers and bank managers to leverage in order to thrive in the increasingly complex digital landscape.

Anahtar Kelimeler

• AI IN BANKING
• TURKIYE BANKING
• PROFITABILITY
• DIGITAL TRANSFORMATION

Kaynakça

1. Ahiadorme, J. (2018). The effect of digital delivery channels on the financial performance of banks. 2, 48-59. https://doi.org/10.1504/IJFIB.2018.092419
2. Ahmetoğulları, K. (2023). Katılım bankacılığı sektörünün finansal performansında dijitalleşmenin rolü. İçinde: R. Yücel et al. (Ed), Dijitalleşmenin Finans Sektörüne Getirdiği Yenilikler (ss. 71-89). Gaziantep: Özgür Yayınları.
3. Akbaş, F. (2023). Kurumsal yönetim, bankaya özgü ve makro değişkenlerin kârlılık üzerindeki etkisi: Bist’te işlem gören bankalar üzerine bir uygulama. Dumlupınar Üniversitesi İİBF Dergisi, 11, 63-74. https://doi.org/10.58627/dpuiibf.1299474
4. Almutairi, M., & Nobanee, H. (2020). Artificial intelligence in financial industry. Available at SSRN 3578238.
5. Baltagi, B. H. (2005). Econometric analysis of panel data. USA: Wiley.
6. Boateng, K., & Nagaraju, Y. (2020). The impact of digital banking on the profitability of deposit money banks: Evidence from Ghana. International Journal of Research in Finance and Management, 3(1), 144-150.
7. Bouhider, R. (2021). Econometric study of the effect of deposits on Islamic banks profitability: Evidence from Malaysia. Economics Bulletin, 41(3), 1292-1302.
8. Brooks, C. (2014). Introductory econometrics for finance (3rd ed.). Cambridge University Press.

9. Cameron, A. C., & Trivedi, P. K. (2009). Microeconometrics: Methods and applications. Cambridge University Press.
10. Choi, J., Peters, M., & Mueller, R. O. (2010). Correlational analysis of ordinal data: From Pearson. Asia Pacific Education Review, 11(4), 459-466. https://doi.org/10.1007/s12564-010-9096-y
11. Çalış, N. (2023). Dijital bankacılık uygulamalarının karlılığa etkisi: katılım bankacılığı sektörü üzerine bir uygulama. İçinde: İktisadi ve İdari Bilimler Alanında Teori, Uygulama ve Güncel Tartışmalar (ss. 143-161). Ankara: Gazi Kitabevi.
12. Çizgici Akyüz, G. (2023). İnternet ve mobil bankacılık uygulamalarının bankacılık sektörüne etkisi. Anadolu İktisat ve İşletme Dergisi, 7(2), 74-94.
13. Ergün, T. (2023). Dijitalleşme ile bankacılık kȃrlılığı arasındaki etkileşim: ardl sınır testi yaklaşımı. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 34, 206-227.
14. Hanten, M., Nalbantoglu, L., Polat, Y., & Tumer, B. (2022). Digital banking and banking as a service–a comparison of Turkish and European law. Available at SSRN 4148485.
15. Islatince, N. (2024). Digital Transformation in the Banking Sector: A Review of the Use of Internet Banking, Mobile Banking and Digital Banking.
16. Karakuş, R., & Yılmaz Küçük, Ş. (2016). Katılım bankalarında kârlılığın belirleyicileri: Türkiye örneği için bir panel veri analizi. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(2), 119-133.
17. Karimzadeh, M., & Sasouli, M. R. (2013). Contribution of internet banking toward profitability of banking in India. Acta Universitatis Danubius. OEconomica, 9(6), 57-69.
18. Kaya, I. (2021). The digitalization of banking in Turkey: Trends, challenges, and opportunities. Turkish Journal of Banking and Finance, 22(1), 77-89.
19. Motwani, A., & Vora, K. (2021). Impact of digital banking on profitability of public & private sector banks in India. Turkish Online Journal of Qualitative Inquiry, 12, 3687-3695.
20. Nguyen, Q. T. T., Ho, L. T. H., & Nguyen, D. T. (2023). Digitalization and bank profitability: Evidence from an emerging country. International Journal of Bank Marketing, 41(7), 1847-1871. https://doi.org/10.1108/IJBM-03-2023-0156
21. Özdemir, S., & Arslan, H. (2019). Artificial intelligence in finance: The case of Turkey. Journal of Financial Technology, 5(3), 18-33.
22. Petria, N., Capraru, B., & Ihnatov, I. (2015). Determinants of bank’ profitability: Evidence from EU27 banking systems. Procedia Economics and Finance, 20, 518-524. https://doi.org/10.1016/S2212-5671(15)00104-5
23. Pilatin, A. (2024). Moderating role of big data usage in intellectual capital and innovation performance: Evidence from Turkish banking sector. Journal of Intellectual Capital, ahead-of-print (ahead-of-print). https://doi.org/10.1108/JIC-10-2023-0247
24. Staikouras, C. K., & Wood, G. E. (2004). The determinants of European bank profitability. International Business & Economics Research Journal (IBER), 3(6), 57-68. https://doi.org/10.19030/iber.v3i6.3699
25. Tatoğlu, F. Y. (2020). Panel Veri Ekonometrisi. İstanbul: Beta Yayınevi.
26. Theiri, S., & Hadoussa, S. (2023). Digitization effects on banks financial performance: The case of an African country. Competitiveness Review: An International Business Journal, 34(1), 144-162. https://doi.org/10.1108/CR-10-2022-0147
27. Tunay, K. B., Tunay, N., & Akhisar, İ. (2015). Interaction between internet banking and bank performance: the case of Europe. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 195, 363-368. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2015.06.335
28. Ulusoy, A., & Demi̇rel, S. (2022). Türk bankacılık sisteminde dijitalleşme-kârlılık etkileşimi. Hacettepe Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 40(1), 184-200.
29. Unal, E. A., & Belke, M. (2017). Determinants of bank profitability: evidence from listed and non-listed banks in Turkey. Pressacademia, 4(4), 404-416.
30. Yılmaz, R., & Güler, M. (2018). Technological innovation in banking and its impact on performance: Turkey context. Finance and Banking Journal, 16(2), 134-145.