E7 Ülkelerinde Finansal Derinleşmenin Ekonomik Özgürlük, Doğrudan Yabancı Yatırım ve Portföy Yatırımları Arasındaki İlişki

Öz

Ekonomik özgürlük ve finansal derinleşme arasındaki ilişki, ülkelerin ekonomik büyümesi ve kalkınması için önemlidir. Finansal derinleşme kavramı ülkelerin finansal sisteminin genişlemesi ve derinleşmesi anlamına gelmektedir. Ekonomik özgürlük kavramı ise kişilerin ekonomik faaliyetlerde bulunma özgürlüğünü, mülkiyet haklarının güvenliğini, ticaret özgürlüğünü ve devlet müdahalesinin derecesini ölçen bir göstergeyi ifade etmektedir. Bu bağlamda iki kavram arasındaki ilişki, ekonomik kalkınma ve istikrar için önemli arz etmektedir. Bu çalışmada E7 ülkelerin finansal derinleşme ile ekonomik özgürlük endeksi, doğrudan yabancı yatırım ve portföy yatırımları değişkenlerinin 1995-2024 yılları arasındaki oluşturulan yıllık veri setiyle korelasyon, eş bütünleşme ilişkisi ve nedensellik analizleri yapılmıştır. Korelasyon analizi sonuçlarına göre finansal derinleşme ile ekonomik özgürlük arasında negatif doğrudan yabancı yatırımlar ve portföy yatırımları arasında ise pozitif bir korelasyonun olduğu tespit edilmiştir. Değişkenler arasında bir eş bütünleşme ilişkisi tespit edilememiştir. Nedensellik analizi sonucunda finansal derinleşme ile doğrudan yabancı yatırımlar arasında çift yönlü bir nedenselliğin olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca finansal derinleşmeden ekonomik özgürlük ve portföy yatırımlarına doğru tek yönlü bir nedenselliğin olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• finansal derinleşme
• ekonomik özgürlük endeksi
• eş bütünleşme
• nedensellik analizi
• E7 ülkeleri

The Relationship Between Financial Deepening, Economic Freedom, Foreign Direct Investment, and Portfolio Investments in E7 Countries.

Öz

The relationship between economic freedom and financial deepening is crucial for the economic growth and development of countries. Financial deepening refers to the expansion and enhancement of a country's financial system, while economic freedom encompasses individuals' liberty to engage in economic activities, the security of property rights, trade freedom, and the degree of government intervention. In this context, the relationship between these two concepts is significant for economic development and stability. This study analyses the correlation, co-integration, and causality between financial deepening and the economic freedom index, foreign direct investment, and portfolio investments in E7 countries using an annual dataset from 1995 to 2024. According to the results of the correlation analysis, a negative correlation was found between financial deepening and economic freedom, while a positive correlation exists between financial deepening and foreign direct investments and portfolio investments. No co-integration relationship was detected among the variables. The causality analysis revealed a bidirectional causality between financial deepening and foreign direct investments. Additionally, there is a unidirectional causality from financial deepening to economic freedom and portfolio investments

Anahtar Kelimeler

• finansal deepening
• economic freedom ındex
• co- ıntegration
• causality analyses
• e7 countries

Kaynakça

1. Ağır, H. (2010). Türkiye’de Finansal Liberalizasyon ve Finansal Gelişme İlişkisinin Ekonometrik Analizi, Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu Kitapları, No.8, Ankara.
2. Akusta, A. (2024). Analysis of the Relationship Between Cross Capital Flows and Stock Exchange Index with Machine Learning. Abant Sosyal Bilimler Dergisi, c. 24, ss. 244-63.
3. Akusta, A. (2024). The Effect of Sectoral Diversification on Return and Risk in Portfolio Management: An Application in Borsa Istanbul. Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, ss. 162-83.
4. Aluko, O. A. and Ibrahim, M. (2020). Institutions and the Financial Development–Economic Growth Nexus in sub‐Saharan Africa. Economic Notes, 49(3), e12163.
5. Appiah, M., Li, F. and Frowne, D. I. (2020). Financial Development, Institutional Quality and Economic Growth: Evidence from ECOWAS Countries. Organizations and Markets in Emerging Economies, 11(1), 6-17.
6. Çalış, N., & Gökçeli, E. (2022). The relationship between financial inclusion and income inequality; evidence from Turkey. Journal of Management and Economics Research, 20(4), 401-414.
7. Çoltu, S. (2017). Finansal Derinleşmenin Ekonomik Büyümeye Etkisi 2001-2016 Yılları Türkiye Örneği, Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Namık Kemal Üniversitesi.
8. Darıcı, H. K. (2009). Finansal Derinleşme ve Ekonomik Büyüme İlişkisi: Gelişmekte Olan Piyasalar Örneği, Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi, Zonguldak Karaelmas Üniversitesi, Zonguldak.

9. Dieng, A. K. and Camara, A. (2021). Financial Development, Institutions and Economic Growth in WAEMU Countries. International Journal of Economics and Finance, 13(8), 1-40.
10. Erim, N. ve Türk A. (2005), Finansal Gelişme ve İktisadi Büyüme, Kocaeli Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10, 21–45.
11. Gökçeli, E. (2023). Institutional quality and foreign direct investment: evidence from OECD countries. Ekonomický časopis, 71(03), 222-257.
12. Gries, T., Kraft, M. and Meierrieks, D. (2009). Linkages Between Financial Deepening Trade Openness,and Economic Development: Causality Evidence From Subsaharan Africa, World Development, Vol. 37, No. 12: 1849-1860.
13. Gündoğdu, A. (2016). Finansal Piyasalar ve Kurumlar, Seçkin Yayıncılık, Ankara.
14. Güvercin, D. ve Gök, A. (2019). Institutions, Financial Development and Economic Growth. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (60), 124-141.
15. Hussain, F. C. and Deb, K. (2012). Causality Between Financial Development and Economic Growth: Evidence from an Indian State, The Romanian Economic Journal, Vol. XV, No. 45: 27-48.
16. İnal, A. (2019). Finansal Derinleşme ve Ekonomik Büyüme İlişkisinin Ekonometrik Analizi. Yüksek Lisans tezi Sakarya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
17. Oruç, S., ve Turgut, A. (2014). Finansal Derinleşme, Ekonomik Büyüme ve Türk Finans Sistemi 1990-2010. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (31.1), 109-118.
18. Öztürk, N., Barışık, S., ve Darıcı, H. K. (2010). Gelişmekte Olan Piyasalarda Finansal Derinleşme ve Büyüme İlişkisi: Panel Veri Analizi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi, 6(12), 95-119.
19. Sever, O. (2020). Finansal Derinlik, Ticari Açıklık ve İktisadi Büyüme İlişkisi: Türkiye Örneği, Yüksek Lisans tezi, İstanbul Gelişim Üniversitesi, İstanbul.
20. Sghaier, I. M. (2022). The Role of Institutional Quality in Finance-Growth Nexus: Evidence from North African Countries. Journal of the Knowledge Economy, 1-20.
21. Şit, M. (2023). Ekonomik Özgürlük Endeksinin Doğrudan Yabancı Yatırımlara Etkisi: MINT Ülkeleri Örneği. Politik Ekonomik Kuram, 7(2), 427-439.
22. Trabelsi, M., and Cherif, M. (2017). Capital Account Liberalization and Financial Deepening: Does the Private Sector Matter?. The Quarterly Review of Economics and Finance, 64, 141-151.
23. Tutgun, S. ve Savaş, Y. (2023). Kurumsal Kalite ve Finansal Gelişmenin Ekonomik Büyüme Üzerindeki Etkisi: Sahra Altı Afrika Ülkeleri Örneği. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(3), 879-904.
24. Yetiz, F., ve Şimşek, K. (2017). Finansal Derinleşmede Bankacılık Sisteminin Rolü. Ekonometri ve İstatistik Dergisi, (26), 1-29.