Mersin Olgunlaşma Enstitüsünde Yer Alan Ürünlerde Eli Belinde Motifinin Gelenekten Geleceğe Yolculuğu

Yıl 2025, Sayı: 2, 32 - 48, 07.07.2025

Zekiye Çoban , Fatma Kınacı , Zeki Mütiş

https://doi.org/10.29329/ufusobed.2025.1337.3

https://izlik.org/JA33JW24LJ

Öz

Anadolu Türk el dokumacılığında birçok motif ve kompozisyon
yer alır ve bu motifler, sadece görsel değil aynı zamanda anlam
ve mesaj açısından da önem taşır. Mitoloji, efsaneler ve
fantastik unsurlar, motiflerin oluşumunda büyük bir rol
oynamıştır. İnsanlar, geçmişten günümüze kadar çeşitli
inançlara bağlı olarak kendilerini ifade etme ve gelecek
nesillere anlatma ihtiyacı hissetmiştir. Eli belinde motifi,
Anadolu Türk insanının geçmişteki ana tanrıça inancıyla
ilişkilendirilebilir. Özellikle kilim motiflerinde, "Kalça Üzerinde
Eller" motifi, Selçuklulardan itibaren Anadolu Türk kilim ve düz
dokumalarında sıkça kullanılmıştır. Bu motif, elleri
kalçalarında olan bir insan figürüyle tasvir edilmiştir. Bunun
temel nedeni, kadını erkekten ayıran en önemli özellik olan
doğurganlığın, ana tanrıça kavramıyla bağdaştırılmasıdır. Bu
makalede, ele alınan konuyla ilgili olarak Mersin Olgunlaşma
Enstitüsü'nde yapılan çalışmalar incelenmiştir. Söz konusu
çalışmalar, seramik, çini, nakış ve resim sanatı kullanılarak
oluşturulan dekoratif tasarımlar üzerinden detaylandırılmıştır.
Araştırma sürecinde, atölye gözlemleri, görsel dokümantas
yon, literatür taraması ve çalışanlarla yapılan sözlü görüşme
ler gibi yöntemler kullanılmıştır. Çalışmalardan elde edilen
veriler, motiflerin geleneksel el sanatları ile modern estetik
anlayışın harmanlanmasıyla nasıl özgün ve etkileyici eserler
ortaya koyduğunu göstermektedir. Ayrıca, bu tasarımların
yaşam alanlarına dâhil edilmesiyle kültürel mirasın hafızalarda
korunması hedeflenmiştir.

Anahtar Kelimeler

eli belinde , Türk motifleri , geleneksel el sanatları , mersin olgunlaşma enstitüsü , kültürel miras

The Journey of the Hand-on-Hip Motif in Products at the Mersin Maturation Institute: From Tradition to the Future

https://izlik.org/JA33JW24LJ

Öz

There are many motifs and compositions in Anatolian Turkish hand
weaving, and these motifs are important not only visually but also in
terms of meaning and message. Mythology, legends and fantastic
elements have played a major role in the formation of motifs. People
have felt the need to express themselves and tell future generations
about various beliefs from the past to the present. The "Hands on
Hips" motif can be associated with the mother goddess belief of the
Anatolian Turkish people in the past. Especially in rug motifs, the
"Hands on Hips" motif has been frequently used in Anatolian Turkish
rugs and flat weavings since the Seljuks. This motif is depicted with a
human figure with hands on hips. The main reason for this is that
fertility, the most important feature that distinguishes women from
men, is associated with the concept of a mother goddess. In this
article, studies conducted at the Mersin Maturation Institute on the
subject discussed have been examined. These studies have been
detailed through decorative designs created using ceramics, tiles,
embroidery and painting. In the research process, methods such as
workshop observations, visual documentation, literature review and
verbal interviews with employees have been used. The data obtained
from the studies show how motifs create original and impressive
works by blending traditional handicrafts with modern aesthetics. In
addition, it is aimed to preserve cultural heritage in memories by
incorporating these designs into living spaces.

Anahtar Kelimeler

eli belinde , Turkish motifs , traditional handcrafts , Mersin maturation ınstitute , cultural heritage

Kaynakça

• Akın, M. (2011). Kız teknik eğitim-öğretiminde bir örnek Ankara Olgunlaşma Enstitüsü (1958-2002). Yüksek lisans tezi, Ankara Üniversitesi, Türk İnkılap Tarihi Enstitüsü, Ankara.
• Altunok, H. ve Eser, Z.Z.(2023) Kültürel Mazide Kadın Sembolü Eli belinde Motif. İdarecinin Sesi Dergisi, 212.