The Geopolitics of Artificial Intelligence: Power, Regulation, and Global Governance
Öz
Artificial intelligence (AI) has emerged as one of the most
transformative forces shaping the 21st-century international
order. Beyond its technological and economic implications, AI
represents a new dimension of geopolitical power that
influences how states project authority, regulate innovation, and
negotiate global norms. This paper examines the geopolitics of
AI by analyzing how the technology reshapes traditional power
structures, challenges regulatory frameworks, and redefines
global governance mechanisms. Drawing on international
relations theories-particularly realism, liberal institutionalism,
and constructivism-the study explores the strategic rivalry
among major actors such as the United States, China, and the
European Union, each pursuing distinct models of AI
development and regulation. Through comparative policy
analysis and qualitative document review, the paper identifies
the emergence of three competing governance paradigms: the
innovation-driven liberal model, the ethics-oriented regulatory
model, and the state-controlled authoritarian model. Further
more, it evaluates global efforts toward establishing shared
norms and multilateral cooperation through initiatives led by the
United Nations, OECD, UNESCO, and G7. The findings suggest
that AI intensifies asymmetries of power and creates
“algorithmic hierarchies” that reinforce digital dependence,
especially in the Global South. Ultimately, the study argues that
the geopolitics of AI constitutes not only a competition for
technological supremacy but also a contest over the moral and
institutional foundations of global governance. The paper
concludes by emphasizing the need for inclusive, transparent,
and ethically grounded AI governance capable of balancing
innovation, accountability, and human security.
Anahtar Kelimeler
Yapay Zekânın Jeopolitiği: Güç, Regülasyon ve Küresel Yönetişim
Öz
Yapay zekâ (YZ), 21. yüzyılın uluslararası düzenini şekill
endiren en dönüştürücü güçlerden biri hâline gelmiştir.
Teknolojik ve ekonomik etkilerinin ötesinde, YZ; devletlerin
otoritelerini nasıl yansıttıkları, yeniliği nasıl düzenledikleri ve
küresel normları nasıl müzakere ettikleri üzerinde belirleyici
olan yeni bir jeopolitik güç boyutunu temsil etmektedir. Bu
çalışma, YZ’nin geleneksel güç yapılarının dönüşümünü,
düzenleyici çerçeveler üzerindeki etkilerini ve küresel yöneti
şim mekanizmalarını nasıl yeniden tanımladığını incele
mektedir. Uluslararası ilişkiler teorilerinden -özellikle realizm,
liberal kurumsalcılık ve inşacılık yaklaşımlarından - hareketle,
çalışma ABD, Çin ve Avrupa Birliği gibi başlıca aktörler
arasındaki stratejik rekabeti analiz etmektedir. Bu bağlamda,
her birinin farklı YZ geliştirme ve düzenleme modelleri izlediği
gösterilmektedir. Karşılaştırmalı politika analizi ve nitel dokü
man incelemesine dayanan araştırma, üç temel yönetişim
paradigmasının ortaya çıktığını öne sürmektedir: Yenilik odaklı
liberal model, etik temelli düzenleyici model ve devlet
kontrolüne dayalı otoriter model. Ayrıca, Birleşmiş Milletler,
OECD, UNESCO ve G7 öncülüğünde yürütülen çok taraflı
girişimler aracılığıyla ortak normların oluşturulmasına yönelik
küresel çabalar değerlendirilmektedir. Bulgular, YZ’nin güç
asimetrilerini derinleştirdiğini ve özellikle Küresel Güney’de
“algoritmik hiyerarşiler” yoluyla dijital bağımlılığı pekiştirdiğini
göstermektedir. Sonuç olarak, YZ’nin jeopolitiği yalnızca
teknolojik üstünlük mücadelesi değil, aynı zamanda küresel
yönetişimin ahlaki ve kurumsal temelleri üzerine bir rekabet
alanıdır. Çalışma, yenilik, hesap verebilirlik ve insan güvenliği
arasında denge kurabilen kapsayıcı, şeffaf ve etik temelli bir
YZ yönetişimine duyulan gerekliliği vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik beyan raporu gerekmemektedir. Dergi ve Dergipark'ın etik ve yapay zekâ ilke ve kurallarına, uyum taahhüt edilmiştir.
