Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti'nde Yargı Etiği

Öz

Bu çalışma, Türkiye ve Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti yargı sistemlerinde yargı etiğinin gelişimini, mevcut yasal düzenlemeleri ve uygulama alanlarını karşılaştırmalı bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Adaletin tecelli sinde hukuki bilginin yanı sıra etik değerlerin korunması, yargıya olan güvenin inşası için temel bir zorunluluktur. Türkiye’de yargı etiği, özellikle Bangalor Yargı Etiği İlkeleri temelinde şekillenmiş; Yargıtay Yargı Etiği İlkeleri ve Hâkimler ve Savcılar Kurulu tarafından yayınlanan Türk Yargı Etiği Bildirgesi ile kurumsallaşmıştır. Bu düzenlemeler bağımsızlık, tarafsızlık, dürüstlük ve mesleğe yaraşırlık gibi evrensel değerleri somutlaştırmaktadır. KKTC yargı sisteminde ise, İngiliz hukuk geleneğinin etkisi ve nısfet ilkeleri, etik standartların belirlenmesinde özgün bir yapı oluşturmaktadır. KKTC Anayasası ve 9/76 Sayılı Mahkemeler Yasası uyarınca yargıçların bağımsızlığı ve tarafsızlığı anayasal güvence altındadır. Çalışmamızda, her iki ülkedeki etik kuralların benzerlikleri ve farklılıkları analiz edilerek; yargı bağımsızlığının korunması, adil yargılanma hakkının güçlendirilmesi ve etik ihlallere karşı denetim mekanizmalarının etkinliği tartışılmaktadır. Her iki hukuk düzeninde de yargı etiğinin sadece mesleki bir kural bütünü değil, yargı görevinin onuruna yaraşır bir yaşam biçimi olduğu vurgulanmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• yargı etiği
• bağımsızlık
• tarafsızlık
• bangalor ilkeleri
• Türk yargı etiği bildirgesi

Judicial Ethics in Türkiye and the Turkısh Republic of Northern Cyprus

Öz

This study aims to examine the development of judicial ethics, current legal regulations, and application areas within the judicial systems of Türkiye and the Turkish Republic of Northern Cyprus from a comparative perspective. Beyond legal knowledge, the preservation of ethical values in the administration of justice is a fundamental necessity for building public trust in the judiciary. In Türkiye, judicial ethics have been shaped primarily based on the Bangalore Principles of Judicial Conduct and institutionalized through the Judicial Ethics Principles of the Court of Cassation and the Declaration of Ethics of the Turkish Judiciary published by the Council of Judges and Surveyors. These regulations embody universal values such as independence, impartiality, integrity, and propriety.In the TRNC judicial system, the influence of the English legal tradition and the principles of equity form a unique structure in determining ethical standards. Under the TRNC Constitution and the Courts Law, the independence and impartiality of judges are under constitutional guarantee. This study analyzes the similarities and differences in ethical codes in both countries, discussing the protection of judicial independence, the strengthening of the right to a fair trial, and the effectiveness of oversight mechanisms against ethical violations. It emphasizes that in both legal systems, judicial ethics is not merely a set of professional rules, but a way of life befitting the honor of the judicial profession

Anahtar Kelimeler

• Judicial ethics
• independence
• impartiality
• bangalore principles
• declaration of ethics of the Turkish judiciary

Kaynakça

1. Akarsu, B.: Ahlak Öğretileri, İstanbul, Remzi Kitabevi, 1998.
2. Akın, Talat: Karşılaştırmalı Yargı Sistemleri: Türkiye ve KKTC Örneği”, Akademik Bakış Dergisi, 2022, s. 201.
3. Akıntürk, Turgut: Hukuka Giriş, Savaş Yayınevi, 2021.
4. Aydın, İ. P.: Etik ve Ahlak: Kavramsal Bir Analiz, Ankara, Bilge Yayınları, 2021.
5. Bircan, H. H.: “Fârâbî'nin Ahlâk Felsefesinde Değerlerin Kaynağı Sorunu”, Değerler Eğitimi Dergisi, 2015, s. 395.
6. Cevizci, A.: Etik: Ahlak Felsefesi, İstanbul, Say Yayınları, 2014.