Halima Xudoyberdiyeva’nın Şiirinde Tarihsellik ve Millî Ruhun Sanatsal İfadesi
Öz
Bu makalede, modern edebiyat biliminin önemli meselelerinden biri olan bireyin sanatsal konsepsiyası problemi, Rus ve Özbek edebiyat kuramı bağlamında kapsamlı bir şekilde ele alınmaktadır. Çalışmada özellikle çağdaş Özbek şiirinin önde gelen temsilcilerin den Halima Xudoyberdiyeva’nın eserleri merkezinde tarihsellik, millî kimlik ve kadınlık imgesinin poetik yorumu derinlemesine incelenmiştir. Araştırmada şaire nin Tomiris, Nodira, Mohlaroyim ve Najmiddin Kubro gibi tarihî şahsiyetleri yalnızca tarihsel figürler olarak değil, aynı zamanda millî bilinç, vatanseverlik ve manevî dirilişin sembolleri olarak yeniden kurguladığı ortaya konulmaktadır. Bu bağlamda, tarihî hafıza ile bireysel ruhiyat arasındaki etkileşim, şairenin poetik düşüncesin de temel bir estetik kategori olarak değerlendirilmiştir. Makale, tarihî gerçekliğin doğrudan betimlenmesinden ziyade, sembolik ve imgesel dil aracılığıyla yeniden inşa edilmesi sürecini analiz ederek, Xudoyberdiyeva’nın şiirinde tarihselliğin estetik ve felsefî boyutlarını açığa çıkarmaktadır. Ayrıca, kadın imgesinin tarihî kahramanlık düzeyine yükseltilmesi yoluyla millî kimliğin sanatsal idraki süreci de özel olarak vurgulanmaktadır. Çalışmanın teorik önemi, birey–tarih–toplum ilişkisini disiplinlerarası bir perspektifte ele alması ve insan konsepsiyasını yalnızca edebî bir kategori olarak değil, aynı zamanda derin bir felsefî-estetik olgu olarak yorumlamasından kaynaklanmaktadır. Sonuç olarak makale, Halima Xudoyberdiyeva’nın şiirinin, tarihsellik ile modern poetik düşüncenin sentezi temelinde şekillenen özgün bir edebî model sunduğunu ve bu modelin Özbek edebiyatında millî kimlik ile sanatsal ifade arasındaki ilişkiyi yeniden tanımladığını ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler
Historical Contextand the Artistic Expression of the National Spirit in Halima Xudoyberdiyeva’s Poetry
Öz
This article examines the problem of the artistic concept of personality, one of the central issues in modern literary studies, within the framework of Russian and Uzbek literary theory. The study focuses on the poetry of Halima Khudoyberdiyeva, a prominent representative of contemporary Uzbek literature, analyzing the poetic interpretation of historicism, national identity, and the image of femininity. The research demonstrates that the poet reconstructs historical figures such as Tomyris, Nodira, Mohlaroyim, and Najmiddin Kubro not merely as historical personalities, but as symbolic embodiments of national consciousness, patriotism, and spiritual revival. In this context, the interaction between historical memory and individual spirituality is interpreted as a key aesthetic category within the poet’s creative worldview. The article further explores how historical reality is not directly depicted but rather artistically reinterpreted through a system of symbolic and metaphorical language. This approach reveals the philosophical and aesthetic dimensions of historicism in Khudoyberdiye va’s poetry. Special attention is also given to the elevation of female images to the level of historical heroism, which contributes to the artistic construction of national identity. From a theoretical perspective, the study is significant in that it analyzes the dialectical unity of the individual, history, and society through an interdisciplinary lens, treating the concept of personality not only as a literary phenomenon but also as a profound philosophical-aesthetic category. In conclusion, the article argues that Khudoyberdiyeva’s poetry represents an original artistic model formed through the synthesis of historicism and modern poetic thinking, offering a new interpretation of the relationship between national identity and artistic expression in Uzbek literature.
Anahtar Kelimeler
