II. DÜNYA SAVAŞI SÜRECİNDE TÜRK BASINI VE EKONOMİSİNİN KARİKATÜRLERE YANSIMALARI

Öz

II. Dünya Savaşı, küresel ölçekte baskı ortamının artmasına yol açmış ve sansürün en yoğun şekilde uygulandığı dönemlerden biri olarak öne çıkmıştır. Bu süreç Türkiye’yi de etkilemiş; Türk basın organları, sosyal ve siyasi konulara ilişkin bilgi aktarımında bulunabilmek için öncelikle devletin belirlediği kurallara riayet etmek zorunda kalmıştır. Savaşın zorlu koşulları altında, gazetelerde dış politika, ekonomi, toplumsal dönüşümler ve Türk hükümetinin yeni politik girişimleri, karikatürler aracılığıyla kamuoyuna aktarılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• II. Dünya Savaşı
• Karikatür
• İsmet İnönü
• Milli Korunma Kanunu.

REFLECTİONS OF THE TURKİSH PRESS AND ECONOMY İN CARTOONS DURİNG WORLD WAR II

Öz

World War II led to an increase in oppressive conditions on a global scale and emerged as one of the periods in which censorship was most intensively applied. This process also affected Turkey, as Turkish press organizations were required to comply with state regulations in order to convey information on social and political issues. Under the challenging conditions of the war, foreign policy, economy, social transformations, and new political initiatives of the Turkish government were presented to the public through cartoons in newspapers.

Anahtar Kelimeler

• II. World War II
• Caricature
• İsmet İnönü
• National Protection Law.

Kaynakça

1. Akşam 17 Mart 1942.
2. Akşam, 15 Ocak 1942.
3. Akşam, 17 Kasım 1940.
4. Akşam, 17 Ocak 1940.
5. Akşam, 17 Ocak 1941.
6. Akşam, 18 Kasım 1942.
7. Akşam, 20 Temmuz 1942
8. Akşam, 25 Eylül 1943.

9. Akşam, 28 Mayıs 1941.
10. Akşam, 29 Temmuz 1940.
11. Resmi Gazete, 26 Ocak 1940.
12. Resmi Gazete, 26 Ocak 1940.
13. Son Posta, 15 Haziran 1944.
14. Son Posta, 20 Mayıs 1943.
15. Son Posta, 27 Nisan 1943.
16. Son Posta, 9 Nisan 1940
17. Dokuyan, S. (2013). 1945-1950 yılları arasında Türkiye. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayınları.
18. Müller, J.-W. (2021). Popülizm nedir? (O. Yıldız, Çev.). Ankara: İletişim Yayınları.
19. Topuz, H. (2006). Türk basın tarihi. İstanbul: Remzi Kitabevi.
20. Bakar, B. (2016). İstanbul’da ekmek karnesi uygulaması, karne ve ekmek suiistimalleri (1942-1946). Yakın Dönem Türkiye Araştırmaları Dergisi, 12(24), 1-26.
21. Bülbül, İ. (2002). İkinci Dünya Savaşının Türkiye'de sosyal hayata olumsuz yansımaları. T.C. İstanbul Üniversitesi Atatürk İlkeleri ve İnkılap Tarihi Enstitüsü Dergisi, 1(2), 45-60.
22. Dokuyan, S. (2013). İkinci Dünya Savaşı sırasında yaşanan gıda sıkıntısı ve ekmek karnesi uygulaması. Turkish Studies, 8(5), 125-140.
23. Dokuyan, S. (2022). Savaş ekonomisi ve varlık vergisi üzerine bir değerlendirme. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 132(260), 78-92.
24. Korkud Aydın, M. (2019). Millî Korunma Kanununun hayata geçirilişi (1940) ve tek parti dönemi uygulamaları. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 15-30.
25. Özer, S. (2013). Cumhuriyet’in ilk yıllarında bekârlık vergisine ilişkin tartışmalar. Akademik Bakış Dergisi, 6(12), 85-100. Utkugün, C., & Ortak, Ş. (2018). 1939-1945 yılları arasında halkın sosyo-ekonomik düzeyini iyileştirmeye yönelik bir çözüm: Köylü tipi ve halk tipi elbise uygulamaları. Uluslararası Sosyal ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 5(9), 55-70.
26. Yaşar, R. (2022). Afrodit davası: İkinci Dünya Savaşı yıllarında Türk basınında sansür uygulamasına bir örnek. Akademik Tarih ve Araştırmalar Dergisi, 6, 102-118.
27. Karikatürcüler Derneği. (2025, Şubat 28). Karikatürcüler Derneği resmi web sitesi. https://www.karikaturculerdernegi.com/
28. Leventerturk1961. (2025, Şubat 28). Levent Erturk'in kişisel blogu. https://leventerturk1961.wordpress.com