Örgütsel Öğrenme ve Eleştirel Düşünmenin İç Girişimciliğe Etkisi Üzerine Bir Araştırma

Öz

İşletmelerin rekabet ortamında ayakta kalabilmeleri ve değişen çevre koşullarına uyum sağlayabilmeleri için sürekli yenilikçi ve yaratıcı fikirler üretebilmeleri için öğrenme unsuru kaçınılmazdır. Bu değişime, öğrenme ile cevap vermeye çalışılırken, çalışanların eleştirel düşünme yetenekleri ile değişimi engelleyen iş süreçleri saptanabilmektedir. Örgütsel öğrenme, çalışanların eleştirel düşünme yeteneklerini geliştirerek işletmelerin kendilerini ve çevresini anlamasına yol açarak ve aynı zamanda çalışanların iç girişimcilik yeteneklerini ortaya çıkararak rekabet ortamında başarılı olmaları sağlanabilmektedir. Bu çalışmanın amacı, örgütsel öğrenme etkinliği ve eleştirel düşünme becerilerinin, çalışanların iç girişimcilik eğilimleri üzerinde bir etkisinin olup olmadığını belirlemektir. Çalışma kapsamında Marmara Bölgesi’nde faaliyet gösteren tekstil ve otomotiv sektörlerinde görev yapan çalışanlara anket uygulanmıştır. Elde edilen veriler SPSS istatistik programı ve LISREL yapısal eşitlik programı yardımıyla analiz edilmiştir. Yapısal eşitlik modeli sonucuna göre örgütsel öğrenme ve eleştirel düşünmenin iç girişimcilik üzerinde anlamlı ve pozitif bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. Buna göre örgütsel öğrenme ve eleştirel düşünme düzeylerindeki artış, çalışanların iç girişimcilik düzeylerinde olumlu artışa yol açmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Örgütsel Öğrenme
• Eleştirel Düşünme
• İç Girişimcilik

A Research on the Effect of Organizational Learning and Critical Thinking on Intrapreneurship

Abstract

In order for businesses to survive in a competitive environment and adapt to changing environmental conditions, the learning element is inevitable in order to constantly produce innovative and creative ideas. While trying to respond to this change through learning, thanks to the critical thinking of the employees, work processes that prevent change is determined. Organizational learning leads businesses to understand themselves and their environment by improving the critical thinking abilities of the employees and ensures success in the competitive environment by revealing the intrapreneurial abilities of the employees. The aim of this study is to determine whether organizational learning activity and critical thinking skills have an impact on the intrapreneurship tendencies of employees. Within the scope of the study, a questionnaire was applied to the employees working in the textile and automotive sectors operating in the Marmara Region. The obtained data were analyzed with the help of the SPSS statistical program and the LISREL structural equation program. According to the results of the structural equation model, it has been determined that organizational learning and critical thinking have a significant and positive effect on intrapreneurship. Accordingly, the increase in organizational learning and critical thinking levels leads to a positive increase in the intrapreneurship levels of the employees.

Keywords

• Organizational Learning
• Critical Thinking
• Intrapreneurship

Kaynakça

1. Agboeze, M. U., Onu, F. M,. & Ugwoke, E. O. (2013). Enhancement of critical thinking skills of vocational and adult education students for entrepreneurship development in Nigeria. Journal of Education and Practice, 4(17), 116-123.
2. Akdemir, E., & Yavuz, Ö. (2018). Öğrencilerin eleştirel düşünme becerileri, teknolojiye yönelik eğilimleri ve bireysel girişimcilik algıları arasındaki ilişkinin incelenmesi. Turkish Studies Educational Sciences, 13(27), 73-85.
3. Akdemir, M. (2019). Coğrafya öğretmenlerinin girişimcilik özellikleri ile eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi (Doctoral dissertation, Marmara Üniversitesi).
4. Aksu, G., Eser, M. T., & Güzeller, C. O. (2017). Açımlayıcı ve doğrulayıcı faktör analizi ile yapısal eşitlik modeli uygulamaları. Ankara: Detay.
5. Alshaar, Q., Khaddam, A. A., Irtaimeh, H. J., & Alzghoul, A. (2023). High-performance work systems and intrapreneurial behavior: The mediating role of knowledge centered culture. Organizacija, 56(3), 206-220.
6. An, W., Zhao, X., Cao, Z., Zhang, J., & Liu, H. (2018). How bricolage drives corporate entrepreneurship: The roles of opportunity identification and learning orientation. Journal of Product Innovation Management, 35(1), 49-65.
7. Antoncic, B., & Hisrich, R.D. (2001). Intrapreneurship: Construct refinement and cross-cultural validation. Journal of Business Venturing, 16, 495-527.
8. Ashal, N., Masa’deh, R., & Twaissi, N. M. (2023). The impact of learning organization on intrapreneurship: The case of Jordanian pharmaceutics. Sustainability, 15, 1-20.

9. Avcı, U. (2005). İşletmelerde örgütsel öğrenme - örgütsel performans ilişkisi: Konaklama işletmelerinde örgütsel öğrenme - örgütsel performans ilişkisine yönelik inceleme (Doctoral dissertation, Süleyman Demirel Üniversitesi).
10. Bashir, J., & Afzal, S. (2009). Adding intrapreneurial role in HR business partner model: (An extension in the HR business partner model). Munich Personal RePEc Archive, 2-14.
11. Basım, N., Şeşen, H., & Meydan, C.H. (2009). Öğrenen örgüt algısının örgüt içi girişimciliğe etkisi: Kamuda bir araştırma. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 64(3), 27-44.
12. Bell, R., & Loon, M. (2015). The impact of critical thinking disposition on learning using business simulations. The International Journal of Management Education, 13, 362-370.
13. Calantone, R.J.S., Cavusgil, T., & Zhao, Y. (2002). Learning orientation, firm innovation capability, and firm performance. Industrial Marketing Management, 31, 515-524.
14. Çelik, H. E., & Yılmaz, V. (2016). LISREL 9.1 ile yapısal eşitlik modellemesi (Temel kavramlar - uygulamalar - programlama). 3. Baskı, Ankara: Anı.
15. Çiftçi, G. E., Hırlak, B., & Doğan, L. (2018). Algılanan örgütsel destek ve örgütsel öğrenmenin iç girişimcilik düzeyi üzerine etkisi: Kırıkkale Belediyesinde bir araştırma. İktisadi İdari ve Siyasal Araştırmalar Dergisi, 3(7), 230-244.
16. Cohen, M. S., Salas, E., & Riedel, S. L. (2002). Critical thinking: Challenges, possibilities, and purpose. Washington: Directorate for Information Operations and Reports.
17. Çokluk, Ö., Şekercioğlu, G., & Büyüköztürk, Ş. (2016). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. Dördüncü Baskı, Ankara: Pegem Akademi.
18. Colakoglu, S. N., & Sledge, S. A. (2013). The development of critical thinking skills through a service-learning oriented entrepreneurship course. Journal of Entrepreneurship Education, 16, 115- 124.
19. Darmawan, A. (2023). Intrapreneurship Behavior: The Role of Spiritual Leadership, Religiosity, and Organizational Support. Journal of Management and Entrepreneurship Research, 4(1), 43-54.
20. Ergün, B. (2019). Öğrenen organizasyonun iç girişimciliğe etkisi: Lojistik sektörü üzerine bir uygulama (Doctoral dissertation, Tarsus Üniversitesi).
21. Ergün, B., & Korkmaz, O. (2020). Öğrenen örgütlerde iç girişimcilik. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 19(3), 1166-1193.
22. Ertaş, H. (2012). Okul dışı etkinliklerle desteklenen eleştirel düşünme öğretiminin, eleştirel düşünme eğilimine ve fizik dersine yönelik tutuma etkisi (Doctoral dissertation, Hacettepe Üniversitesi).
23. Fornell, C., & Larcker, D. F. (1981). Evaluating structural equation models with unobservable variables and measurement error. Journal of Marketing Research, 18(1), 39-50.
24. Gawke, J. C., Gorgievski, M. J., & Bakker, A. B. (2018). Personal costs and benefits of employee intrapreneurship: Disentangling the employee intrapreneurship, well-being, and job performance relationship. Journal of Occupational Health Psychology, 23(4), 508-519.
25. George, J. M., & Jones, G. R. (2012). Understanding and managing organizational behavior. Sixth Edition, New Jersey: Pearson Education.
26. Gill, S. J. (2000). Organizational learning. United States of America: HRD Press.
27. Gözübüyük, D. (2019). Yaratıcı, eleştirel ve yansıtıcı düşünmenin girişimcilik becerisi üzerine etkisi (Doctoral dissertation, Bartın Üniversitesi).
28. Gürel, E. B. B. (2012). İç girişimcilik: Bir literatür taraması. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Elektronik Dergisi, 6, 56-75.
29. Halpern, D. F. (2014). Thought and knowledge - an introduction to critical thinking. Fifth Edition, United States of America: Psychology.
30. Honig, B. (2001). Learning strategies and resources for entrepreneurs and intrapreneurs. Entrepreneurship Theory and Practice, 21-35.
31. Hooper, D., Coughlan, J., & Mullen, M. R. (2008). Structural equation modelling: Guidelines for determining model fit. The Electronic Journal of Business Research Methods, 6(1), 53-60.
32. İlhan, M., & Çetin, B. (2014). LISREL ve AMOS programları kullanılarak gerçekleştirilen yapısal eşitlik modeli (YEM) analizlerine ilişkin sonuçların karşılaştırılması. Eğitimde ve Psikolojide Ölçme ve Değerlendirme Dergisi, 5(2), 26-42.
33. Jong, J., & Wennekers, S. (2008). Intrapreneurship - conceptualizing entrepreneurial employee behaviour. Netherlands: SCALES-initiative.
34. Kahkha, A. O., Kahrazeh, A., & Armesh, H. (2014). Corporate entrepreneurship and firm performance important role of small and medium enterprise. International Journal of Academic Research in Business and Social Sciences, 4(6), 8-25.
35. Kanai, K. (1992). Corporate entrepreneurship and organizational learning. Journal of Hokkaido University, 21, 123-137.
36. Kansikas, J., & Murphy, L. (2010). Students’ perceptions on intrapreneurship education - prerequisites for learning organisations. International Journal of Learning and Change, 4(1), 49-63.
37. Khine, M. S. (2013). Application of structural equation modeling in educational research and practice. Netherlands: Sense.
38. Kikas, M. (2022). Managerial perspectives on fostering intrapreneurship in organisations through education and training (Doctoral dissertation, Estonian Business School).
39. Kılıçkaya, G. (2016). Yoğun rekabet ortamlarında öğrenme yeteneği, girişimcilik yönelimi ve yenilik performansı ilişkisi (Doctoral dissertation, Yıldız Teknik Üniversitesi).
40. Kırbaşlar, M., & Özsoy-Güneş, Z. (2015). The effect of critical thinking disposition on entrepreneurship levels: A study on future teachers. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 174, 199-207.
41. Kirby, G. R., Goodpaster, J. R., & Levine, M. (1999). Critical thinking. Second Edition, United States of America: Pearson Custom.
42. Kozlowski, S. W. J., & Salas, E. (2010). Learning, training, and development in organizations. United States of America: Routledge.
43. Kuabara, P. S. S., & Takahashi, A.R.W. (2017). Organizational learning, practices of diversity, and ceremonialism: A study proposal in the multinationals context. Revista de Administraçao Mackenzie, 18(5), 169-201.
44. Kuratko, D. F. (2007). Corporate entrepreneurship. Foundations and Trends in Entrepreneurship, 3(2), 151-203.
45. Liu, S. S., Luo, X., & Shi, Y. Z. (2002). Integrating customer orientation, corporate entrepreneurship, and learning orientation in organizations-in-transition: An empirical study. International Journal of Research in Marketing, 19, 367-382.
46. Malik, A., Ali, B., Saif, O. B., & Rehman, W. (2021). The duo-alliance of learning organizational culture and intrapreneurship in Pakistani health care sector. Journal of ISOSS, 7(3), 227-234.
47. Martin-Rojas, R., Garcia-Morales, V. J., & Bolivar-Ramos, M. T. (2013). Influence of technological support, skills and competencies, and learning on corporate entrepreneurship in European technology firms. Technovation, 33, 417-430.
48. Moon, J. (2008). Critical thinking - an exploration of theory and practice. First Edition, United States of America: Routledge.
49. Moore, D. T. (2007). Critical thinking and intelligence analysis. Second Edition, Washington: National Defense Intelligence College.
50. Nielsen, J. E. (2015). Corporate entrepreneurship, organizational learning and knowledge implementation. Economic Horizons, 17(3), 199-214.
51. Oyarce, C. E. M. (2009). Environmental hostility, individual learning, and intrapreneurship as predictors of organizational learning: A study applied to two selected mining companies in Chile a dissertation (Doctoral dissertation, Texas A&M University).
52. Parker, S. C. (2009). Intrapreneurship or entrepreneurship?. Germany: IZA.
53. Rahman, H., Hasibuan, A. F., Syah, D. H., Sagala, G. H,. & Prayogo, R. R. (2022). Intrapreneurship: As the outcome of entrepreneurship education among business students. Cogent Education, 9, 1-20.
54. Ramachandran, K., Devarajan, T. P., & Ray, S. (2006). Corporate entrepreneurship: How?. Vikalpa, 31(1), 85-97.
55. Retna, K. S. (2007). The learning organisation: A school’s journey towards critical and creative thinking. The Asia Pacific-Education Researcher, 16(2), 127-142.
56. Rupcic, N. (2020). Context related learning opportunities for individual and organizational improvement in learning organizations. The Learning Organization, 27(2), 173-180.
57. Safari, S., Azizi, S. M., & Ziapour, A. (2016). Investigation of relationship between learning university dimensions and intrapreneurship. Mediterranean Journal of Social Sciences, 7(3), 27-31.
58. Sağlam, M. (2020). Öğrenen örgüt anlayışının ve entelektüel sermayenin, örgütsel ustalık ve örgütlerin girişimcilik yönelimi üzerindeki etkisi: Hizmet ve üretim sektörü yönetici algılarının karşılaştırmalı analizi (Doctoral dissertation, İstanbul Ticaret Üniversitesi).
59. Sandberg, B. (2021). Art thinking: Turning an ill-defined phantom into a paradigm for intrapreneurship. The ISPIM Innovation Conference - Innovating Our Common Future, 20-23 June, Germany.
60. Sarder, R. (2016). Building an innovative learning organization: A framework to build a smarter workforce, adapt to change, and drive growth. United States of America: John Wiley & Sons.
61. Sarıkaya, M., Kök, S. B., & Babacan, S. (2016). Öğrenen örgütün iç girişimcilik davranışına etkisi üzerine bir araştırma. International Conference On Eurasian Economies, 181-189.
62. Schermelleh-Engel, K., Moosbrugger, H., & Müller, H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research, 8(2), 23-74.
63. Schraiber, F. C., Melo, F. P., & Franzoni, A. M. B. (2023). The contribution of knowledge management to intra entrepreneurship in pandemic times. Revista Uniaraguaia, 18(2), 53-69.
64. Schreiber, J. B., Stage, F. K., King, J., Nora, A., & Barlow, E. A. (2006). Reporting structural equation modeling and confirmatory factor analysis results: A review. The Journal of Educational Research, 99(6), 323-337.
65. Şeşen, H. (2010). Öncülleri ve sonuçları ile örgüt içi girişimcilik: Türk savunma sanayinde bir araştırma (Doctoral dissertation, Kara Harp Okulu).
66. Seymen, S. (2017). Öğrenen organizasyon algısı ve iç girişimcilik ilişkisi: Bankacılık sektöründe bir araştırma (Doctoral dissertation, Kafkas Üniversitesi).
67. Şimşek, Ö. F. (2007). Yapısal eşitlik modellemesine giriş (Temel ilkeler ve LISREL uygulamaları). Ankara: Ekinoks.
68. Solmaz, H. (2016). Örgüt ikliminin girişimcilik yönelimi üzerine etkisi ve öğrenme yöneliminin rolü: Savunma sanayinde bir araştırma (Doctoral dissertation, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi).
69. Toksöz, S. (2015). Çalışanların öğrenen örgüt algılarının iş tatmini, örgütsel bağlılık ve örgüt içi girişimcilikleri üzerindeki etkisi: Bilişim sektörü üzerine bir çalışma (Doctoral dissertation, Okan Üniversitesi).
70. Wolcott, R. C., & Lippitz, M. J. (2010). Grow from within: Mastering corporate entrepreneurship and innovation. United States of America: McGraw-Hill.
71. Yılmaz, H., & Görmüş, A. Ş. (2012). Stratejik girişimciliğin, algılanan örgütsel destek ve örgütsel öğrenme üzerine etkilerinin araştırılması: Tekstil sektöründe ampirik bir çalışma. Yaşar Üniversitesi Dergisi, 26(7), 4483-4504.