THE IDEOLOGICAL STANCE OF THE FREEDOM AND ACCORD PARTY

Öz

The Freedom and Accord Party was a party that left a significant impact on multi-party politics after the Second Constitutional Monarchy and on Ottoman political life during the War of Independence. The HIF came to the forefront, in particular, in filling the opposition vacuum left by the closure of the Ahrar Party following the March 31 Incident and in politically combating the Committee of Union and Progress. Thus, the Freedom and Accord Party succeeded in uniting under its umbrella both the conservative and liberal factions seeking a strong opposition to the Committee of Union and Progress. Therefore, after the Freedom and Accord Party attracted a wide range of opposition groups and Ottoman citizens from other ethnic backgrounds and incorporated them into its ranks, it did not, in fact, adopt an ideological line that differed significantly from that of the parties that joined it. In this sense, the Freedom and Accord Party continued the more liberal and decentralized political tradition that began with the Ahrar Party, along with the multi-party system established after the Second Constitutional Era, and was able to easily accommodate other smaller opposition parties with similar views.

Anahtar Kelimeler

• The Freedom and Accord Party
• Second Constitutional Monarchy
• Committee of Union and Progress
• March 31 Incident
• Union of Elements

HÜRRİYET VE İTİLAF FIRKASI’NIN İDEOLOJİK DURUŞU

Öz

Hürriyet ve İtilaf Fırkası, II. Meşrutiyet sonrası çok partili siyasette ve Kurtuluş Savaşı sırasında Osmanlı siyasi hayatında önemli bir etki bırakan bir partiydi. HİF, özellikle 31 Mart Vakası'nın ardından Ahrar Partisi'nin kapatılmasıyla oluşan muhalefet boşluğunu doldurmada ve İttihat ve Terakki Cemiyeti'yle siyasi mücadelede ön plana çıktı. Böylece İttihat ve Terakki Cemiyeti'ne güçlü bir muhalefet arayan muhafazakâr ve liberal kesimleri çatısı altında birleştirmeyi başardı. Dolayısıyla, Hürriyet ve İtilaf Fırkası çok çeşitli muhalif grupları ve diğer etnik kökenlerden Osmanlı vatandaşlarını cezbettikten ve bu grupları saflarına kattıktan sonra, aslında kendisine katılan partilerden önemli ölçüde farklı bir ideolojik çizgi benimsemedi. Bu bağlamda Hürriyet ve İtilaf Fırkası, Ahrar Partisi ile başlayan daha liberal ve merkeziyetçi olmayan siyasi geleneği ve İkinci Meşrutiyet'ten sonra başlayan çok partili sistemi sürdürdü ve benzer görüşlere sahip diğer küçük muhalefet partilerini kolayca bünyesine katabildi.

Anahtar Kelimeler

• Hürriyet ve İtilaf Fırkası
• II. Meşrutiyet
• İttihat ve Terakki Cemiyeti
• 31 Mart Vakası
• İttihad-ı Anasır

Kaynakça

1. Al, G. (2006). II. Meşrutiyet Dönemindeki En Büyük Muhalefet Hürriyet ve İtilâf Fırkası. (Unpublished Master’s Thesis). Osmangazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
2. Akşin, S. (1976). İstanbul Hükümetleri ve Milli Mücadele. İzmir: Cem Yayınevi.
3. Ataay, F. (2019). Türkiye Demokrasi Tarihi-1789’dan Günümüze (1st ed.). Ankara: Nika Yayınevi.
4. Aydoğan, E. & Mahmutoğlu, T. B. (2018). Osmanlı’dan Cumhuriyete Milli İradenin Oluşum Aşaması: Seçimler (1908-1923). Social Sciences Studies Journal. 4 (25), 5269-5285.
5. Birinci, A. (1998). Hürriyet ve İtilâf Fırkası. TDV İslâm Ansiklopedisi. 18, 507-511. Retrieved August 11, 2025. https://islamansiklopedisi.org.tr/hurriyet-ve-itilaf-firkasi.
6. Börklüoğlu, L. (2020). Tanzimattan Günümüze Türk Siyasal Hayatı (2nd ed.). Bursa: Dora Basım-Yayın.
7. Çavdar, T. (2019). Türkiye’nin Demokrasi Tarihi (1839-1950) (6th ed.). Ankara: İmge Kitabevi.
8. Erdem, Ş. C. (2021). Hürriyet ve İtilaf Firkası. Atatürk Ansiklopedisi. Retrieved August 12, 2025. https://ataturkansiklopedisi.gov.tr/detay/781/h%c3%bcrriyet-ve-%c4%b0tilaf-f%c4%b1rkas%c4%b1.

9. Fedayi, C. (2019). Osmanlı’dan Günümüze Türkiye’de Sağ Siyaset. Ankara: Kadim Yayınları.
10. Göl, H. (2008). Milli Mücadele Döneminde Hürriyet ve İtilâf Fırkası. (Unpublished Doctorate Dissertation). Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
11. Göl, H. (2018). Millî Mücadele Sonunda Hürriyet ve İtilaf Fırkasının Dağılması ve Liderlerinin Akıbeti. (Conference Presentation). XVIII. Türk Tarih Kongresi.
12. Güneş, İ. (1997). Türk Parlamento Tarihi: Meşrutiyete Geçiş Süreci: I. ve II. Meşrutiyet. Ankara: TBMM Vakfı Yayınları, I.
13. Kaan, O. (2008). II. Meşrutiyet Döneminde Muhalefet: Ahrar Fırkası. (Unpublished Doctorate Dissertation). İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
14. Kalaycı, H. (2011). Prens Sabahattin’in Ahrar Fırkasının Sosyolojik Analizi. Türk Yurdu Dergisi. 31 (291).
15. Nur, R. (1996). Hürriyet ve İtilâf Fırkası: Nasıl doğdu? Nasıl öldü?. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
16. Seyitdanlıoğlu, M. (1997). Osmanlı Ahrar Fırkası: Programı, İç Tüzüğü, Beyannameleri. Liberal Düşünce Dergisi. 2 (6), 101-117.
17. Tekin, Y., & Okutan, M. Ç. (2011). Türk Siyasal Hayatı. Ankara: Orion Kitabevi.
18. Tunaya, T. Z. (1988). Türkiye’de Siyasal Partiler cilt 1-İkinci Meşrutiyet Dönemi (2nd ed.). İstanbul: Hürriyet Vakfı Yayınları.