İSRAİL’İN AZERBAYCAN’I DESTEKLEME NEDENLERİNİN STRATEJİK ANALİZİ

Abstract Israel and Azerbaijan are two countries that are not connected to each other by land borders. Today, these two countries cooperate in many areas. The support of Jews living in Azerbaijan and immigrating to Israel also played an important and active role in the development of relations. It is not only economic and military reasons that bring these two different countries closer, but also undoubtedly mutual strategic interests. Many of us have seen the flags of Turkey, Azerbaijan and Israel flying side by side on the streets of Azerbaijan after the Nagorno-Karabakh War that took place in 2020 and lasted forty-four days. We were surprised to witness that Israel supported Azerbaijan instead of Armenia during this war. Therefore, the geography we live in is too complex to be understood with plain readings. It contains relationships that are too complex to be explained with plain interpretation and analysis. Starting from this point, the aim of this study is to investigate the strategic dimension of the relations between Israel and Azerbaijan and to seek answers to the question of what are the reasons behind the friendly relations and their support for each other. While Israel supports Azerbaijan, it also surrounds Iran; It was also concluded that he was looking for a region to establish strategic proximity in case of a possible intervention against Iran. Considering the fact that another dimension of this relationship is arms trade, it has been observed that Azerbaijan and Israel continue their strategic cooperation, even though Armenia and Iran are disturbed. Energy imports and military technology supply have made the two countries more dependent on each other. In essence, for Israel, Azerbaijan appears to be a friendly country and an ally in the Middle East; Azerbaijan also helps Israel strengthen its relations with other strategically important countries in the region and provides the basis for Israel to expand its alliances and increase its influence in the region. During the development of these relations between Israel and Azerbaijan, Azerbaijani Jews are effective in establishing the strong bond between the parties.

Özet Birbirlerine kara sınırıyla bağlı olmayan iki ülke İsrail ve Azerbaycan. Bugün bu iki ülke pek çok alanda işbirliğine gitmektedir. Azerbaycan da yaşayan ve İsrail'e göç etmiş olan Yahudilerin desteği de ilişkilerin gelişiminde önemli ve aktif bir rol oynamıştır. Bu iki farklı ülkeyi yakınlaştıran sadece ekonomik ve askeri sebepler olmadığı gibi, kuşkusuz karşılıklı stratejik çıkarlarda bulunmaktadır. Pek çoğumuz 2020 yılında yaşanan ve kırk dört gün süren Dağlık Karabağ Savaşı'ndan sonra Azerbaycan sokaklarında Türkiye, Azerbaycan ve İsrail bayraklarının yan yana dalgalandığını görmüştük. Bu savaş süresince İsrail'in Ermenistan yerine Azerbaycan'ı desteklediğine de şahit olmuş, şaşırmıştık. Dolayısıyla içinde yaşadığımız bu coğrafya düz okumalarla anlaşılamayacak kadar karmaşık. Düz yorum ve analizlerle anlatılamayacak kadar da kompleks ilişkiler içermektedir. Bu noktadan hareketle, bu çalışmanın amacı da İsrail ve Azerbaycan ilişkilerinin stratejik boyutunun araştırıldığı, ilişkilerin dostane yürümesinin ve birbirlerini desteklemelerinin arkasında hangi nedenlerin var olduğu sorusuna cevap aramak olmuştur. İsrail’in Azerbaycan’ı desteklerken İran’ı da kuşattığı; ayrıca İran’a olası bir müdahalede stratejik yakınlık kuracağı bir bölge aradığı sonucuna ulaşılmıştır. Bu ilişkinin diğer bir boyutunun da silah ticareti olduğu gerçeğinden hareketle her ne kadar Ermenistan ve İran rahatsız olsa da Azerbaycan ve İsrail’in stratejik işbirliğine devam ettiği görülmüştür. Enerji ithalatı ve askeri teknoloji tedariği ise iki ülkeyi birbirlerine daha bağımlı kılmıştır. Özde İsrail için Azerbaycan, Orta Doğu'da dostane bir ülke ve bir müttefik gibi görünürken; Azerbaycan, İsrail'in bölgedeki stratejik önemde olan diğer ülkelerle ilişkilerini güçlendirmesine de yardımcı olmakta, İsrail'in bölgedeki ittifaklarını genişletmesi ve etkisini artırmasına da zemin sağlamaktadır. İsrail ve Azerbaycan arasındaki bu ilişkilerin gelişim sürecinde Azerbaycan Yahudileri ise taraflar arasındaki güçlü bağın kurulmasında etkili olmaktadır.