Neoklasik Realizmin Çin Dış Politikasına Uygulanabilirliği: Kazakistan Örneği

One of the most important political events of the 20th century that transformed the international system was the dissolution of the Soviet Union. It has been seen that neorealism, the influential foreign policy theory of the period, could not provide adequate explanations for the dissolution of the Union. With the understanding that a new perspective was needed to analyze and interpret the foreign policies of states, neoclassical realism was developed as a theory of foreign policy analysis. Neoclassical realism claims that a state’s foreign policy is formed under the influence of intermediate variables and independent variables and should be evaluated as a dependent variable. The study tests whether neoclassical realism, a theory of foreign policy analysis, is a valid theory in examining Chinese foreign policy. In addition, it claims that the determining factors in China’s Kazakhstan policy are local factors related to China. China’s foreign policy in Kazakhstan has been examined as an example around the local factors that neoclassical realism attaches importance to. As a result of theoretical analysis, it is determined that Chinese foreign policy is formed not only as a result of influences from the global system, but also within local factors. In addition, it has been determined that local factors are effective in China’s Kazakhstan policy. Infact, the analysis of neoclassical realism the oryproved useful in explaining Kazakhstan’s place in China’s overall foreign policy.

Uluslararası sistemde dönüşüm yaratan 20. Yüzyılın en önemli siyasî olaylarından biri Sovyetler Birliği’nin dağılmasıdır. Dönemin etkili dış politika teorisi olan neorealizmin Birliğin dağılması karşısında yeterli açıklamalar getiremediği görülmüştür. Devletlerin dış politikasının analiz edilmesi ve yorumlanması için yeni bir bakış açısına ihtiyaç duyulduğunun anlaşılması ile neoklasik realizm, bir dış politika analizi teorisi olarak geliştirilmiştir. Neoklasik realizm, bir devletin dış politikasının, ara değişkenlerin etkisi ve bağımsız değişkenlerin dâhilinde oluştuğunu değerlendirmektedir. Bu nedenle bağımlı değişken olarak ifade edilmesi gerektiğini iddia etmektedir. Çalışma, bir dış politika analizi kuramı olan neoklasik realizmin Çin dış politikasının incelenmesinde geçerli bir teori olup olmadığını sınamaktadır. Bunun yanı sıra Çin’in Kazakistan siyasetinde de belirleyici unsurların Çin’e dair yerel faktörler olduğunu iddia etmektedir. Çin’in Kazakistan dış politikası neoklasik realizmin önem verdiği yerel faktörler etrafında örnek olarak incelenmiştir. Kuramsal incelemeler sonucunda Çin dış politikasının sadece küresel sistemden gelen etkiler sonucu değil, yerel faktörlerin dâhilinde oluştuğu tespit edilmektedir. Çin’in Kazakistan siyasetinde de yerel faktörlerin etkili olduğu belirlenmiştir. Nitekim Çin’in genel dış politikasında Kazakistan’ın yerini açıklarken neoklasik realizm teorisinin getirdiği analizlerin kullanılabilirliği görülmüştür.