Karşılıklı Bağımlılık Teorisi Bağlamında Çin’in Orta Doğu Politikası

Bu makale, Çin’in Orta Doğu politikasını Karşılıklı Bağımlılık Teorisi ekseninde ele almaktadır. Çin’in bölgeyle geliştirdiği ilişkiler; enerji güvenliği, Kuşak ve Yol Girişimi ve çok taraflılık ilkesi çerçevesinde değerlendirilmekte, iş birliği ve rekabetin eşzamanlı varlığı vurgulanmaktadır. 1949’dan 2015’e kadar beş farklı tarihsel evrede şekillenen dış politika yaklaşımları incelenerek, Çin’in ideolojik temelli söylemden ekonomik ve pragmatik stratejilere geçişi analiz edilmektedir. Çin’in Orta Doğu’daki varlığı, doğrudan askeri güç kullanımı yerine ekonomik yatırımlar, kültürel diplomasi ve enerji iş birlikleri gibi yumuşak güç araçlarıyla şekillenmiştir. Bu ilişkiler, taraflar arasında asimetrik bir bağımlılık ortaya çıkarırken; aynı zamanda bölgesel istikrarı koruma hedefiyle uyumludur. ABD ve Rusya gibi küresel aktörlerle olan etkileşimler de Çin’in stratejik konumunu biçimlendiren temel dinamikler arasında yer almaktadır. Makale, bu çok yönlü ilişki ağını Karşılıklı Bağımlılık Teorisi bağlamında değerlendirerek, Çin’in Orta Doğu’daki rolünü yeni bir perspektifle ortaya koymayı amaçlamaktadır.

This article examines China’s Middle East policy within the framework of the Theory of Interdependence. The relationships China has developed with the region are assessed through the lenses of energy security, the Belt and Road Initiative, and the principle of multilateralism, with an emphasis on the simultaneous existence of cooperation and competition. By analyzing the foreign policy approaches shaped through five distinct historical phases from 1949 to 2015, the article explores China’s shift from ideologically driven discourse to economic and pragmatic strategies. China’s presence in the Middle East has been shaped by soft power tools such as economic investments, cultural diplomacy, and energy collaborations, rather than direct military intervention. These relationships have created asymmetric interdependence between the parties, while also aligning with the goal of maintaining regional stability. Interactions with global actors such as the United States and Russia are also among the key dynamics that shape China’s strategic position. The article aims to present China’s role in the Middle East from a new perspective by evaluating this multifaceted network of relationships within the context of the Theory of Interdependence.