Küresel Teknoloji Liderliği Rekabetinde Yarı İletkenler: ABD ve Çin'in Güvenlikleştirme Stratejileri
Öz
ABD ile Çin arasındaki küresel güç mücadelesindeki en yoğun rekabetin yaşandığı alan teknolojidir. Teknoloji rekabeti çok sayıda alt konu başlığını içermekle birlikte bu başlıklar içerisinde yer alan yarı iletkenler, hem en ileri teknolojiyi temsil etmesi hem de diğer teknolojilerdeki kritik bileşen olması sebebiyle, rekabette kritik odak noktası haline gelmiştir. Yarı iletkenler, son derece karmaşık üretim aşamalarını içeren ve nihai ürün haline gelene kadar kıtalararası üretim süreçlerini kapsayan bir tedarik zincirine sahiptir. ABD ve Çin yarı iletken tedarik zincirinin tüm süreçlerini ulusal güvenlik konusu haline getirerek bu süreçlerde tam kontrolü elde etmeye yönelik politikalar geliştirmektedir. Bu politikaların etkileri ikili ilişiklerin ötesine geçerek küresel ittifakları ve sektörün küresel tedarik zincirini doğrudan etkilemektedir. Bu makale iki devletin yarı iletken sektörü üzerindeki rekabetini Güvenlikleştirme teorisi üzerinden ele alarak küresel etkilerine yönelik bir analiz sunmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Allison, G., Klyman, K., Barbesino, B. ve Yen, H. (2021). “The Great Tech Rivalry: China vs the U.S.”, Belfer Center for Science and International Affairs, https://www.belfercenter.org/sites/default/files/pantheon_files/GreatTechRivalry_ChinavsUS_211207.pdf, (Erişim Tarihi: 02.04.2025).
- Balzacq, T. (2005). “The Three Faces of Securitization: Political Agency, Audience and Context”, European Journal of International Relations, 11(2), 171-201. https://doi.org/10.1177/1354066105052960
- Bateman, J. (2022). “U.S.-China Technological ‘Decoupling’: A Strategy and Policy Framework”, Carnegie Endowment for International Peace, https://carnegie-production-assets.s3.amazonaws.com/static/files/Bateman_US-China_Decoupling_final.pdf, (Erişim Tarihi: 21.03.2025).
- Bloomberght (2024). “Çin, ABD’ye Germanyum ve Galyum İhracatını Yasakladı”, Bloomberght, https://www.bloomberght.com/cin-abd-ye-germanyum-ve-galyum-ihracatini-yasakladi-3736098, (Erişim Tarihi: 28 Mart 2025).
- Bureau of Industry and Security(BIS) (2023). “Implementation of Additional Export Controls: Certain Advanced Computing Items; Supercomputer and Semiconductor End Use; Updates and Corrections”, https://www.federalregister.gov/documents/2023/10/25/2023-23055/implementation-of-additional-export-controls-certain-advanced-computing-items-supercomputer-and, (Erişim Tarihi: 20.03.2025).
- Buzan, B., Wæver, O. ve Wilde, J. de. (1998). “Security: A New Framework for Analysis”, Lynne Rienner Publishers, https://www.academia.edu/39047709/Buzan_Waever_and_De_Wilde_1998_Security_A_New_Framework_For_Analysis, (Erişim Tarihi: 24.03.2025).
- Capri, A. (2020). Semiconductors at the Heart of the US-China Tech War”, Hinrich Foundation, https://www.hinrichfoundation.com/research/wp/tech/semiconductors-at-the-heart-of-the-us-china-tech-war/, (Erişim Tarihi: 23.03.2025).
- CHIPS Act of 2022. (2022). “CHIPS Act of 2022 Section-by-Section Summary”, U.S. Senate Committee on Commerce, Science, and Transportation, https://www.commerce.senate.gov/services/files/592E23A5-B56F-48AE-B4C1-493822686BCB, (Erişim Tarihi: 07.04.2025).
- Diamond, S. E., Guerrero F. M. S., Varma S. D. ve Mandelbaum A. C. (2025). “BIS Adds Over 80 Companies to Entity List, with Heavy Focus on China”, SmarTrade, https://www.thompsonhinesmartrade.com/2025/03/bis-adds-over-80-companies-to-entity-list-with-heavy-focus-on-china/, (Erişim Tarihi: 05.04.2025).
- Fuller, D. (2021). “China’s Counter-Strategy to American Export Controls in Integrated Circuits”, China Leadership Monitor, https://www.prcleader.org/post/china-s-counter-strategy-to-american-export-controls-in-integrated-circuits, (Erişim Tarihi: 26.03.2025).