Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması

Ayşe Kaşıkırık; Işıl Gülümser

Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması

Öz

Toplumsal cinsiyet eşitsizliği küresel bir sorundur. Yüzyıllardır var olan cinsiyet eşitsizlikleri kadınları ve kız çocuklarını temel haklarından yoksun bırakmaktadır. Halbuki kadınlar ve erkekler eşit haklara sahiptir. Kimsenin geride kalmadığı, eşitlikçi ve kapsayıcı bir dünya için toplumsal cinsiyet eşitliğinin sağlanması, tüm kadınlar ve kız çocuklarının güçlendirilmesi elzemdir. Bu kapsamda, eşitliğin anayasada garanti altına alınması, uygulanması ve gelişimin izlenmesi kritik öneme sahiptir. Çünkü, anayasa bütün hukuki metinlerin üstündedir ve hiçbir kanun anayasaya aykırı olamaz. Bu çalışmada, Osmanlı döneminden başlayarak 1921-1924-1961 ve 1982 anayasaları toplumsal cinsiyet perspektifiyle analiz edilmektedir. Bir başka ifadeyle, bu çalışmada ataerkil bakış açısının anayasalara nasıl yansıyıp yansımadığı ortaya çıkarılmaktadır. Bununla birlikte, Türkiye’nin taraf olduğu uluslararası sözleşmelerden “toplumsal cinsiyet eşitliği” odağındaki sözleşmeler ele alınmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ACAR, F. (2010). Türkiye’de Kadınların İnsan Hakları: Uluslararası Standartlar, Hukuk ve Sivil Toplum. Şu kitapta: Derleyen Gökçeçiçek Ayata, Sevinç Eryılmaz Dilek ve Bertil Emrah Öder, Kadın Hakları Uluslararası Hukuk ve Uygulama. İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları, 13-22.
BERKTAY, F. (2004). Türkiye’de Kadınların İnsan Hakları: Uluslararası Standartlar, Hukuk ve Sivil Toplum, Kadınların İnsan Haklarının Gelişimi ve Türkiye. Sivil Toplum ve Demokrasi Konferans Yazıları, No:7.
Birleşmiş̧ Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye (2019). Toplumsal Cinsiyete Duyarlı İletişim Rehberi, Ankara.
CEDAW Sözleşmesi. (1979). https://www.ailevecalisma.gov.tr/media/35253/cedaw-33-sayili-genel-tavsiye-karari.pdf
Council of Europe (2004). GenderMainstreaming. Strasbourg: Council of Europe Press, https://rm.coe.int/1680596135 (Erişim Tarihi: 5.6.2021).
EROKSAL Ü. G. (2015). Türk Anayasalarında Kadın Hakları ve Uygulamalarıyla İlgili Bir Değerlendirme, Yasama Dergisi, (31), 24-45.
İstanbul Sözleşmesi. (2011). Erişim adresi:https://rm.coe.int/1680462545
SAYER, H. (2001). Toplumsal Cinsiyet Eşitliğine Erkeklerin Katılımı, Ankara: T.C. Kadının Statüsü Genel Müdürlüğü.

Sened-i İttifak. (1808). Erişim adresi: https://www.tbmm.gov.tr/kultursanat/yayinlar/yayin001/001_00_004.pdf?TSPD_101_R0=08ffcef486ab200088207a607f53b2ef54eb1865acbdf04583314296b3047815e5250e70051135a608d4723b7f1430006518b925e90078ecc1fdc3ed2c21641946f098ec0acb734b2c10f35060a5278e2fccb8b4aaf881215ef36e746ff33612
TANÖR, B. (2009). Osmanlı-Türk Anayasal Gelişmeleri, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
TBMM (2012). Toplumsal Cinsiyet Açısından Anayasa Konulu Komisyon Raporu. Kadın Erkek Fırsat Eşitliği Komisyonu Yayınları, No:9.
11 No’lu Ayrımcılık (İş ve Meslek) Sözleşmesi. (1958). Erişim adresi: https://www.ilo.org/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS_377273/lang--tr/index.htm
45 No’lu Yeraltı İşleri (Kadınlar) Sözleşmesi (1938). Erişim adresi: http://www.ilo.ch/ankara/conventions-ratified-by-turkey/WCMS_377248/lang--tr/index.htm
1876 Kânûn-ı Esâsî. Erişim adresi:https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1876-kânûn-i-esâsî/
1921 Anayasası. Erişim adresi:https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1921-anayasasi/
1924 Anayasası. Erişim adresi:https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1924-anayasasi/
1961 Anayasası. Erişim adresi: https://www.anayasa.gov.tr/tr/mevzuat/onceki-anayasalar/1961-anayasasi/
1982 Anayasası. Erişim adresi:https://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/1.5.2709.pdf

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Kadın Araştırmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Ayşe Kaşıkırık ^*
0000-0003-0624-1107
Türkiye

Işıl Gülümser Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

10 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

8 Eylül 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 1 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA83UE54PA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Kaşıkırık, A., & Gülümser, I. (2021). Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi, 1(1), 59-69. https://izlik.org/JA83UE54PA

AMA

1.Kaşıkırık A, Gülümser I. Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi. 2021;1(1):59-69. https://izlik.org/JA83UE54PA

Chicago

Kaşıkırık, Ayşe, ve Işıl Gülümser. 2021. “Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması”. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi 1 (1): 59-69. https://izlik.org/JA83UE54PA.

EndNote

Kaşıkırık A, Gülümser I (01 Aralık 2021) Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi 1 1 59–69.

IEEE

[1]A. Kaşıkırık ve I. Gülümser, “Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması”, Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi, c. 1, sy 1, ss. 59–69, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83UE54PA

ISNAD

Kaşıkırık, Ayşe - Gülümser, Işıl. “Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması”. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi 1/1 (01 Aralık 2021): 59-69. https://izlik.org/JA83UE54PA.

JAMA

1.Kaşıkırık A, Gülümser I. Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi. 2021;1:59–69.

MLA

Kaşıkırık, Ayşe, ve Işıl Gülümser. “Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması”. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi, c. 1, sy 1, Aralık 2021, ss. 59-69, https://izlik.org/JA83UE54PA.

Vancouver

1.Ayşe Kaşıkırık, Işıl Gülümser. Toplumsal Cinsiyet Eşitliğinin Anayasalara ve Uluslararası Sözleşmelere Yansıması. Türkiye Politik Çalışmalar Dergisi [Internet]. 01 Aralık 2021;1(1):59-6. Erişim adresi: https://izlik.org/JA83UE54PA