Evrensel Tasarım Bakış Açısıyla Acil Durum Barınaklarında İç Mekân Ergonomisi
Abstract
Acil durum barınakları küresel iklim krizinin yaygınlaştığı Dünya’da giderek daha fazla ihtiyaç duyulan yaşama alanları olarak karşımıza çıkmaktadır. Yaşama alanlarının kapsayıcı ve erişilebilir olması ise uzun zamandır mekânsal tasarım kriterleri içerisinde sayılmakta ve çeşitli sözleşme ile yasalarca yaptırım uygulanmaktadır. Sağladığı alan ve kurulum özellikleri bakımından acil durum barınakları için erişilebilirlik çalışmaları henüz yaygınlaştırılmamıştır. Literatürdeki bu açığı kapatmak için bu çalışmada Türkiye’den ve Dünya’dan derlenen çeşitli acil durum barınaklarının iç mekanları evrensel tasarım ve ergonomi kriterlerine göre incelenmiştir. Buradaki asıl amaç; acil durum barınaklarının iç mekanlarında dikkat edilmesi gereken erişilebilirlik kriterlerini tanımlamak ve evrensel tasarım kriterleri ile acil durum barınaklarının tasarlanmasındaki yol haritasını çıkarmaktır. Literatür ve internet arama motoru taramalarından elde edilen 60 farklı acil durum barınağı incelenmiş, plan şeması ve ölçülerine ulaşılan 45 barınaktan ıslak hacim barındıran 13 barınak örneği analiz edilmiştir. Evrensel tasarım kriterleri göz önünde bulundurularak acil durum barınaklarının mekânsal erişilebilirlikleri değerlendirilmiştir. Yapılan analiz sonucu acil durum barınaklarında evrensel tasarım kriterlerinin kısmi olarak sağlandığı ve erişilebilirlik açısında pek çok eksiğin olduğu saptanmış; konuyla ilgili yorumlar tartışmalar kısmında sunulmuştur.
Keywords
References
- Çağlayan Gümüş, D. (2020). Erişilebilirlik Kılavuzu. Aile, Çalışma ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı Engelli ve Yaşlı Hizmetleri Genel Müdürlüğü
- Evans, K. (2020). Tackling Homelessness with Tiny Houses: An Inventory of Tiny House Villages in the United States. The Professional Geographer, 72(3), 360-370. Doi:10.1080/00330124.2020.1744170
- Goldsmith, S. (1997), Designing for the Disabled: The New Paradigm, New York: Routledge Architectural Press
- Karlen, M., Fleming, R. (2016). Space Planning Basics (4th Ed.). New Jersey, John Wiley & Sons, Inc.
- Kaya, Ö., Özok, A. F. (2017). Ergonomi ve Tasarım İlişkisi, II. Uluslararası Akdeniz’de Güzel Sanatlar Sempozyumu ve Kültür Sanat Çalıştayı
- Kernon, K. E., Harmon, S. K. (2022). The Codes Guidebook for Interiors (8th ed.). New Jersey, John Wiley & Sons, Inc.
- Kurban, H, Kaygın, B, Tankut, A,N,. (2016) Mobilya Tasarımında Antropometrik Ölçü ve Ergonomik Analizlerin Kullanımı, İnönü Üniversitesi Sanat ve Tasarım Dergisi, İnönü University Journal of Art and Design, 1-101.
- Mace, R., Hardie, G. J., Place, J. P. (1996). Accessible Environments: Towards Universal Design, Center for Accessible Housing, North Carolina State University, Raleigh, USA.
- Mace, R. L. (1998). Presentation at Designing for the 21st Century: An International Conference on Universal Design (editted by J. Reagan), Hofstra University, New York, USA. Retrieved from https://projects.ncsu.edu/ncsu/design/cud/about_us/usronmacespeech.htm Mitton, M., Nystuen, C. (2022). Residential Interior Design: A Guide to Planning Spaces (4th ed.). New Jersey, John Wiley & Sons, Inc.
- Olguntürk, N. (2007). Evrensel Tasarım: Tüm Yaşlar, Farklı Yetenekler ve Çeşitli İnsanlık Durumları İçin Tasarım, Dosya 04: Tasarım ve Özgürlük: Engelli İnsanlar ve Herkes İçin Tasarım, TMMOB Mimarlar Odası Ankara Şubesi, Bülten 46: 10-17.