Orta Anadolu-Orta Karadeniz Petrokimya Kümelenmesinin Önemi
Abstract
Kimya endüstrisi ürünleri, diğer endüstri sektörleri üretimlerine önemli ölçüde katkıda bulunmakta ve kimya kümelenmesi ancak liman bazlı petrol rafinerisiyle tamamlanmaktadır. Planlanan mavi akım ham petrol boru hattının Samsun limanına ulaşmasıyla Samsun’da petrol rafinerisinin kurulması ve bölgenin sanayi ve mineral varlığıyla koordinasyonu Türkiye'nin gittikçe artan petrokimyasal ürün taleplerini ve ithalatını önemli ölçüde karşılayacaktır. Ankara Beypazarı’nda daha önce bulunan trona yatağına ek olarak, Kazan’da trona, Polatlı’da tenardit-globerit, Kırıkkale, Çankırı, Çorum’da kaya tuzu gibi son birkaç yılda bulunan büyük kimyasal tuz rezervleri, Orta Anadolu tuz yatakları rezervlerini ve çeşitliliğini iki kat artırmış ve naftadan sonra petrokimya endüstrisinin ikinci önemli hammaddesi sağlanmıştır. Türkiye’nin petrokimyasal dış ticaretinde asıl önemli kaybı, kimyasal tuz yataklarından üretilen birincil ve ikincil kimyasal maddelerin büyük oranda ithalatıdır. Kalın yeraltı kaya tuzu yataklarında doğal gaz depolamak için çözelti madenciliği ile açılacak kavernalardan çıkan tuzlu sular, bölgenin ihtiyacı olan kloralkali tesislerine, Kırıkkale ve önerilen Samsun petrol rafinerilerine sifon yapılarak nakliyat masrafı olmadan boru hatlarıyla ulaştırılabilir ve fazlası Samsun’da denize salınıp çevre kirliliği de önlenmiş olur. Coğrafi konum açısından birbiriyle iç içe olan Orta Anadolu ve Orta Karadeniz Bölgesinde petrokimya kümelenmesine katkıda bulunacak Kırıkkale petrol rafinerisi, savunma sanayi, demir çelik ve kok kömürü tesisleri, Samsun sülfürik asit ve yapay gübre fabrikası, petrol-gaz boru hatları, doğal mineral kaynakları, liman, demir ve kara yolu ulaşımı gibi alt yapıların varlığını görmek mümkündür.
Keywords
Petrokimya endüstrisi, Kırıkkale petrol rafinerisi, Kloralkali tesisi, Kimyasal tuz yatakları, Demirçelik-Kömür tesisleri
Supporting Institution
GASTERM MADENCİLİK A.Ş. ,KİAŞ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ, MTA GENEL MÜDÜRLÜĞÜ
Project Number
CPG-11912, EFG-1496
Thanks
Teşekkür
MTA Genel Müdürlüğü yaptığı karotlu sondajlarda son 6 yılda Ankara Polatlı KD’da ve Çayırhan civarında zengin tenardit (Na2SO4) tuzu rezervleri ve 1983 yılında Ankara Beypazarı yakın KD’da zengin trona (Na2CO3) tuzu rezervleri bulmuştur. Ayrıca Çankırı ve Çorum’da son 9 yılda çok kalın kaya tuzu yatakları rezervleri saptamıştır. Bu kimyasal tuzlar, Petrokimya Endüstrisinde naftadan sonra en çok kullanılan hammaddelerdir. MTA Genel Müdürlüğünün bu başarılarından ve ülkemiz petrokimya endüstrisine yararlı olan bu hammadde keşiflerinden dolayı teşekkürü görev sayarım.
2012-2015 yılları arası danışman olarak çalıştığım KİAŞ Genel Müdürlüğü, Kırıkkale Eskikışla Köyü civarında gerçekleştirdiği jeofizik SİSMİK ve DES ölçümleriyle ve yaptığı karotlu sondajlarla çok kalın kaya tuzu yatağı kesmiştir. Ayrıca kaya tuzundan kloralkali tesisi kurmak için ETİ MADEN Şirketiyle antlaşmalar yapmıştır. Bu yararlı çalışmalarından ötürü KİAŞ Genel Müdürlüğüne şükranlarımı sunarım.
Ankara Polatlı Yeniköseler köyü civarında GASTERM Madencilik Şirketi, 2019-2020 yılında karotlu sondajlarla zengin tenardit (Na2SO4) tuzu yatağı rezervi bulmuştur. Bu başarısından dolayı projesinde çalıştığım GASTERM A.Ş. Madencilik Şirketi teknik müdürü sayın Dr. Abdurrahman Murat beye ve araştırmanın finansmanını sağlayan GASTERM Madencilik Şirketinin sahibi sayın İsmet Kılıç beye şükranlarımı sunarım.
References
- Referans1 Erceber, H. (2020). “Türk Kimya Sanayi ve Geleceği”. Pagev Plastik Dergisi, Sayı, 147. (www.turkchem.net ve www.kmo.org.tr ve rch.proquest.com.libraryproxy.griffith.edu.au).
- Referans2 Ertek, E. (2014). “Türkiye’de kimya sektörü. Ekonomik Araştırmalar”. Türkiye Sanayi Kalkınma Bankası. (www.tskb.com.tr) Türkiye (Ulusal) Kimya Sektörü Strateji Belgesi ve Eylem Planı (2012), T.C. Bilim Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Sanayi Genel Müdürlüğü.
- Referans3 Zukunft, W. (2020). Raw Material Base of the Chemical Industry. Verband Der Chemischen Industrie (VCI) e.V. Vinyl Chloride Monomer (VCM) Chemical Economics Handbook, May 2019.
- Referans4 İKMİB sonuç raporu (2013). Temel Kimyasallar Sektörü Gelecek Araştırması Çalıştayı 2015-2023 Hedefler-Stratejiler, T.C. Ekonomi Bakanlığı, İstanbul Kimyevi Maddeler ve Mamulleri İhracatçılar Birliği (İKMİB).
- Referans5 Kimya Sanayi 11. Kalkınma Planı (2018). Kimya Sanayi Çalışma Gurubu “On birinci Kalkınma Planı (2019-2023)”. T.C. Kalkınma Bakanlığı. (es.scribd.com).
- Referans6 Öğütçü, M. (2002). “FDI and Regional Development: Sharing Experiences from Brazil, China, Russia and Turkey”, paper presented at the OECD International Conference on Regional Development ve FDI, Fortaleza, Brazil.
- Referans7 “Kırıkkale İli Karma Endüstri Bölgesi Fizibilite Raporu” (2018). Kırıkkale Valiliği Bilim, Sanayi ve Teknoloji İl Müdürlüğü, Ahiler Kalkınma Ajansı. (www.tupras.com.tr ve www.ahika.gov.tr).
- Referans8 Sönmez, İ., Erdoğan, & Kırbaş, (2011). “Çorum Bayat, yukarı Emirhalil AR: 200805561 no.lu ruhsat sahasının buluculuğa esas maden jeolojisi raporu”. MTA Derleme Rapor no.11977.
- Referans9 Sönmez, İ. & Aydındağ, A. K. (2017). “Çankırı Çorum Havzasında Halit (NaCI), Globerit (Na2Ca(SO4)2) ve Blodit (Na2Mg(SO4)2.4H2O) Oluşumları”. MTA Doğal Kaynaklar ve Ekonomi Bülteni, vol. 23, 13-26.
- Referans10 Özgüner, A. M. & Kızıldağ, İ. (2014). “Kırıkkale-Sekili Evaporit Havzasındaki Kayatuzu Yatağının Jelolojik Etüdü ve Doğalgaz Depolama İmkanlarının Araştırılması” Kömür İşletmeleri Anonim Şirketi (KİAŞ), (yayınlanmamış).