Araştırma Makalesi

Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme

Cilt: 8 Sayı: 1 10 Haziran 2025
PDF İndir
EN TR

Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme

Öz

Dijital çağın hızla gelişen teknolojileri, müzelerin işlevlerini, izleyiciyle kurduğu iletişimi ve içerik üretim biçimlerini dönüştürmektedir. Bu dönüşümde ön plana çıkan yapay zekâ, yalnızca teknik bir araç değil; aynı zamanda stratejik karar alma, içerik kişiselleştirme ve kültürel değerleri yorumlama süreçlerinde aktif rol oynayan bir teknolojidir. Bu derleme çalışmasında, uluslararası müzelerde yapay zekâ uygulamalarının koleksiyon yönetimi ve ziyaretçi deneyimi alanlarına sunduğu katkılar incelenmiştir. Avrupa Komisyonu’nun kültürel ve yaratıcı sektörler için sunduğu yapay zekâ sınıflandırması çerçevesinde yapılandırılan çalışma; bilgisayarlı görü, doğal dil işleme, makine öğrenimi ve robotik teknolojilerin müzecilikteki işlevlerini örnek uygulamalar üzerinden betimlemektedir. Harvard Sanat Müzeleri, Londra Doğa Tarihi Müzesi, Victoria and Albert Müzesi, Salvador Dalí Müzesi, Centre Pompidou ve Smithsonian Enstitüsü gibi önde gelen kurumlardan alınan örnekler, yapay zekâ teknolojilerinin dijitalleştirme, envanter yönetimi, ziyaretçiyle etkileşim kurma ve deneyimi kişiselleştirme gibi alanlardaki pratik yararlarını ortaya koymaktadır. Çalışma, bu uygulamaların etik, teknik ve kurumsal sınırlarını da göz önünde bulundurarak değerlendirmektedir. Türkiye özelinde yerli örneklerin eksikliği dikkat çekmekte; bu derleme, mevcut uluslararası pratikleri görünür kılarak yerel çalışmalar için karşılaştırmalı bir zemin sunmayı hedeflemektedir. Yapay zekâ destekli müzeciliğin, geleceğin dijital, kapsayıcı ve etkileşimli müze modelinin temel bileşenlerinden biri haline geldiği görülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Caramiaux, B. (2024). AI with museums and cultural heritage. S. Thiel ve J. C. Bernhardt (Ed.), AI in museums: Reflections, perspectives and applications içinde (ss. 117-130). Bielefeld: Transcript Publishing.
  2. Ceccarelli, S., Cesta, A., Cortellessa, G., De Benedictis, R., Fracasso, F., Leopardi, L. ... vd. (2024). Evaluating visitors’ experience in museum: Comparing artificial intelligence and multi-partitioned analysis. Digital applications in archaeology and cultural heritage, 33, e00340. https://doi.org/10.1016/j.daach.2024.e00340.
  3. Chowdhary, G. (2003). Natural language processing. Annual review of information science and technology, 37, 51-89.
  4. Çelik, E. (2017). Toplum-anlam ilişkisi açısından anlamın sosyalliği. AİBÜ sosyal bilimler enstitüsü dergisi, 17(1), 191-215.
  5. Dutia, K. ve Stack, J. (2021). Heritage connector: A machine learning framework for building linked open data from museum collections. Applied AI Letters, 2(2), 1-14.
  6. Erbay, F. (2024). Digital museums shaped by digital technologies. Uluslararası bilim teknoloji ve sanat kongresi / International science technology and art congress (ISTAC 2024), 25-27 Ekim 2024, 26-49.
  7. Erbay, M. (2022). Müzelerde sergileme ve sunum tekniklerinin planlanması, 2.baskı. İstanbul: Beta Basım Yayım Dağıtım.
  8. Erbay, M., & Kaçakgil Öksüzoğlu, N. I., (2023). Reconsidering the relationship between science and museums: An examination of the Salvador Dali and René Magritte museums through the lens of Elon Musk’s surrealist influence on technology. 3. International Mediterranean Congress (pp.787-797). Mersin, Türkiye.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Yapay Zeka (Diğer), Dijital Miras

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

12 Haziran 2025

Yayımlanma Tarihi

10 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

25 Nisan 2025

Kabul Tarihi

1 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 8 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Erkut, B. (2025). Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme. UNIMUSEUM, 8(1), 18-37. https://izlik.org/JA44BB93YK
AMA
1.Erkut B. Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme. UNIMUSEUM. 2025;8(1):18-37. https://izlik.org/JA44BB93YK
Chicago
Erkut, Burak. 2025. “Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme”. UNIMUSEUM 8 (1): 18-37. https://izlik.org/JA44BB93YK.
EndNote
Erkut B (01 Haziran 2025) Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme. UNIMUSEUM 8 1 18–37.
IEEE
[1]B. Erkut, “Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme”, UNIMUSEUM, c. 8, sy 1, ss. 18–37, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44BB93YK
ISNAD
Erkut, Burak. “Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme”. UNIMUSEUM 8/1 (01 Haziran 2025): 18-37. https://izlik.org/JA44BB93YK.
JAMA
1.Erkut B. Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme. UNIMUSEUM. 2025;8:18–37.
MLA
Erkut, Burak. “Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme”. UNIMUSEUM, c. 8, sy 1, Haziran 2025, ss. 18-37, https://izlik.org/JA44BB93YK.
Vancouver
1.Burak Erkut. Uluslararası Müzelerde Yapay Zekâ Uygulamaları: Ziyaretçi Deneyimi ve Koleksiyon Yönetimi Üzerine Bir Derleme. UNIMUSEUM [Internet]. 01 Haziran 2025;8(1):18-37. Erişim adresi: https://izlik.org/JA44BB93YK