Emperyalist Politikaların Küresel Göç Üzerindeki Etkileri

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 79 - 92, 28.12.2025

İlker Berber

Öz

Dünya tarihini de bir bakıma şekillendiren küresel göç, tarihin her döneminde önemli bir toplumsal olgu olarak karşımıza çıkmıştır. Küresel göçün pek çok sebebi olmakla birlikte, emperyalist politikalar ve bu politikaların sonuçları da küresel göçü yoğun bir şekilde etkilemiştir. Emperyalizmin küresel göç ile olan bu ilişkisini daha iyi anlamak için teorik ve tarihsel bir analiz yapmak gerekmektedir. Bu çalışma da emperyalizm ve küresel göç arasındaki karmaşık ilişkiyi derin bir tarihsel ve teorik çerçevede ele alarak analiz etmeye çalışmaktadır. Bu bağlamda, Klasik Emperyalizm iş gücünün ve doğal kaynakların askeri müdahaleler, sömürgeleştirme ve toprak işgalleri yoluyla sömürülmesi anlamına gelmektedir. Yeni emperyalizm ise, ekonomik, siyasi ve kültürel hegemonya kurma yoluyla, daha karmaşık, geniş kapsamlı ve örtülü bir sömürü biçimi olarak ortaya çıkmıştır. Bu kavramlar, küresel göçün sadece bireysel tercihlerle değil, aynı zamanda emperyalist politikaların yarattığı yapısal ve sistemsel eşitsizlikler ile de şekillendiğini ortaya koymaktadır. Sonuç olarak, küresel göç ve emperyalizm, karşılıklı olarak birbirini besleyen bir kısır döngü yaratmıştır. Bu döngüyü kırabilmek için ise emperyalist politikaların eleştirel bir bakış açısı ile yeniden değerlendirilmesi ve uluslararası ilişkilerin daha adil ve eşitlikçi bir temelde sürdürülmesi gerekmektedir.

Anahtar Kelimeler

emperyalizm , küresel göç , eşitsiz gelişme , emperyalizm teorileri , göç teorileri

The Impact of Imperialist Policies on Global Migration

Öz

Global migration has emerged as a significant social phenomenon in every era of history and shaped the world through history. While there are numerous reasons for global migration, imperialist policies and their consequences have profoundly influenced migration patterns. A theoretical and historical analysis is essential to better understand the relationship between imperialism and global migration. Thus, this study aims to analyze the complex relationship between imperialism and global migration within a deep historical and theoretical framework. In this context, Classical Imperialism refers to the exploitation of labor and natural resources through military interventions, colonization, and territorial occupations. On the other hand, New Imperialism has emerged as a more complex, extensive, and covert form of exploitation that established through economic, political, and cultural hegemony. These two concepts revealed that global migration is shaped not only by the individual choices but also by the structural and systemic inequalities created with imperialist policies. In conclusion, global migration and imperialism have created a mutually reinforcing cycle. And, breaking this cycle requires critically reconsidering the imperialist policies and implementation of international relations on a more just and equitable foundations.

Anahtar Kelimeler

imperialism , global migration , unequal development , theories of imperialism , theories of migration

Kaynakça

• Aksoy, Metin ve Kurnaz, İbrahim, “Paradigmalar Arası Tartışma”, Uluslararası İlişkilerin Tarihi ve Teorik Tartışmalar, der. Metin Aksoy, Orient Yayınları, Ankara 2023. ss. 135-158.
• Amin, Samir, “Contemporary Imperialism”, çev. Serap Güneş, Yayın tarihi 26 Mart 2017. Erişim 10 Kasım 2024. https://www.karasaban.net/cagdas-emperyalizm-samir-amin/.
• Bimay, Muzaffer, “Küresel Göç Krizleri ve Uluslararası Göçlerin Geleceğine İlişkin Bir Değerlendirme”, Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 12/ sy. 2 (2022), ss. 87-106.
• Bueno, Xiana ve Prieto-Rosas, Victoria, “Migration Theories”, D. Gu ve M.E Dupre (Der.), Encyclopedia of Gerontology and Population Aging, 2019, ss. 1-9.
• Castles, Stephen, De Haas, Hein ve Miller, Mark J. (Eds.), The Age of Migration: International Population Movements in the Modern World, RED GLOBE PRESS, London 2020.
• Çalış, Şaban Halis, “Göç ve Sınır: Hicretin Ontolojisine Giriş”, Ertan Özensel et all. (Ed.) Ortadoğuda Göç Hareketleri ve Değişen Dinamikler, Aybil Yayınları, Konya 2018, ss. 291-303.
• Çalış, Şaban Halis., Küresel İlişkilere Giriş Ders Notları, Konya: 2024.
• Çalış, Şaban Halis., Küresel İlişkiler Teorileri Ders Notları, Konya: 2024.
• Delgado Wise, Raúl, “The Migration and Labor Question Today: Imperialism, Unequal Development, and Forced Migration”, Monthly Review, c. 64/ sy. 9 (Şubat 2013), ss. 25-40.
• Dural, A. Baran, “Antonio Gramsci ve Hegemonya”, Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, c. 11/ sy. 39 (2012), ss. 309-321.
• Engerman, Stanley ve Sokoloff, Kenneth, “Colonialism, Inequality, and Long-Run Paths of Development”, National Bureau of Economic Research, Ocak 2005. https://www.nber.org/system/files/working_papers/w11057/w11057.pdf.
• Galtung, Johan, “A Structural Theory of Imperialism”, The African Review: A Journal of African Politics, Development and International Affairs, c. 1/ sy. 4 (Nisan 1972), ss. 93–138.
• Hacısalihoğlu, Yaşar, “Emperyalizm”, Tübitak Sosyal Bilimler Ansiklopedisi, 2022. https://ansiklopedi.tubitak.gov.tr/ansiklopedi/emperyalizm (10.11.2024).
• Harvey, David, Yeni Emperyalizm, çev. A. Nüvit Bingöl, Sel Yayıncılık, İstanbul 2016.
• Kitapçı, İsmail, “Günümüzün Önemli Küresel Sorunları Üzerine Bir Değerlendirme”, Pesa Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, c. 3/ sy. 4 (Aralık 2017), ss. 241-258.
• Lee, Everett S., “A Theory of Migration”, Demography, c. 3/ sy. 1 (1966), ss. 47-57. Lenin, Vladimir İlyiç, Emperyalizm: Kapitalizmin En Yüksek Aşaması, çev. Cemal Süreya, Sol Yayınları, İstanbul 2009.
• McAuliffe, Marie ve Oucho, Linda Adhiambo (eds.), World Migration Report 2024, International Organization for Migration (IOM), Geneva 2024. https://digitallibrary.in.one.un.org/TempPdfFiles/28519_1.pdf (14.12.2024).
• Sarıöz Gökten, Yeliz, “Marksist Emperyalizm Teorileri Üzerine Bir Değerlendirme”, Fiscaoeconomica, c. 2/ sy. 1 (2018), ss. 1-19.
• Savran, Sungur, Kod Adı Küreselleşme: 21. Yüzyılda Emperyalizm, Yordam Kitap, İstanbul 2008.
• Sert, Deniz, “Küresel Hareketlilik ve Göç”, E. Balta (Ed.), Küresel Siyasete Giriş Uluslararası İlişkilerde Kavramlar, Teoriler, Süreçler, İletişim, İstanbul 2014, ss. 571-592.
• Şirin Öner, N. Aslı, “Göç Çalışmalarında Temel Kavramlar”, S. Gülfer Ihlamur Öner ve N. Aslı Şirin Öner (Ed.), Küreselleşme Çağında Göç: Kavramlar, Tartışmalar, İletişim, İstanbul 2016, ss. 13-27.
• Uluslararası Göç Örgütü, Uluslararası Göç Hukuku: Göç Terimleri Sözlüğü, Der. ve çev. Bülent Çiçekli, Uluslararası Göç Örgütü Yayını, Cenevre 2009.