REFLECTİON OF THE BALANCE OF AUTHORİTY AND FREEDOM ON THE 1982 CONSTİTUTİON

Yıl 2025, Cilt: 8 Sayı: 2, 121 - 130, 28.12.2025

Ömer Faruk Susoy , Hüseyin Çavuşoğlu

Öz

The political and social conjuncture that was going through during the preparation of the 1982
Constitution formed the basic philosophy of the constitution. The 1982 Constitution, which was
prepared bearing the traces of the September 12 military coup, created a tighter area for rights and
freedoms as a reaction to the 1961 Constitution. In the study, the position of the 1982 Constitution in
the balance of authority and freedom was questioned. In this context, it has been seen that in the
balance of authority-freedom that every constitution wants to provide, it has been seen that the stance
is in favor of the authority. The 1982 Constitution arranged the rights and freedoms on a level that
prioritized the protection of the state against the individual, public order and national security, as well
as bringing the state and executive body to the fore. The Constitution regulated rights and freedoms,
but immediately afterwards, with expressions such as “but”, “but”, it tried to prevent the use of rights
and freedoms in a way that would adversely affect public order, public interest and the state. The study also looked at the rights and freedoms of the 1982 Constitution from the perspective
of social contract theories, one of the ideas that were effective in the development of constitutionalism.
It has been seen that the 1982 Constitution is mostly in line with T. Hobbes and J. J.Rousseau among
social contract theories. The desire of the constitution to be based on the state and its security and to
protect the state against the individual showed that he was influenced by the ideas of T. Hobbes. The
fact that concepts such as public order and national security are mentioned a lot in the Constitution
reveals that the “General Will” of J. J. Rousseau, which is based on the idea of the common good that
is good for everyone, was also influenced.

Anahtar Kelimeler

Constitution , Rights and Liberty , Authority-Freedom Balance , Social Contract

OTORİTE HÜRRİYET DENGESİNİN 1982 ANAYASASINA YANSIMASI

Öz

1982 Anayasası'nın hazırlanma sürecinde içinden geçilmekte olunan siyasi toplumsal
konjonktür anayasanın temel felsefesini oluşturmuştur. 12 Eylül askeri darbesinin izlerini taşıyarak
hazırlanan 1982 Anayasası 1961 Anayasası'na tepki olarak hak ve hürriyetler konusunda daha sıkı bir
alan oluşturmuştur. Çalışmada esas olarak otorite hürriyet dengesinde 1982 Anayasası'nın konumunun
ne olduğu sorgulanmıştır. Bu kapsamda her anayasanın sağlamak istediği otorite-hürriyet dengesinde
otoriteden yana tavır alındığı görülmüştür. 1982 Anayasası hak ve hürriyetleri devleti bireye karşı
koruma, kamu düzeni, milli güvenlik gibi devleti ve yürütme organını ön plana çıkarmaya öncelik
verilen bir düzlemde düzenlemiştir. Anayasa hak ve hürriyetleri düzenlemiş fakat hemen ardından
“ama”, “ancak” gibi ifadelerle hak ve hürriyetin kamu düzenini, kamu yararını ve devleti olumsuz
yönde etkileyecek şekilde kullanılmasının engellemeye çalışmıştır.
Çalışma 1982 Anayasası'nın hak ve hürriyetler temeline anayasacılığın gelişiminde etkili olan
düşüncelerden biri olan toplumsal sözleşme teorileri gözünden bakmıştır. 1982 Anayasası toplumsal
sözleşme teorileri içinde daha çok T. Hobbes ve J.J. Rousseau’nun çizgisinde olduğu görülmüştür.
Anayasanın devleti ve onun güvenliğini esas alma, devleti bireye karşı koruma isteği T. Hobbes'un
fikirlerinden etkilenildiğini göstermiştir. Anayasa da kamu düzeni, milli güvenlik gibi kavramların
oldukça fazla zikredilmesi de J.J. Rousseau'nun temelde herkes için iyi olan ortak iyidir düşüncesine
dayanan “Genel İrade”sinden de etkilenilmiş olunduğunu ortaya koymuştur.

Anahtar Kelimeler

Anayasa , Hak ve Hürriyet , Otorite-Hürriyet Dengesi , Toplumsal Sözleşme

Etik Beyan

Makalede Etik Kurul Onayı alınmasını gerektirecek bir çalışma yapılmamıştır. Makale Etik Kurul Onay'ının alınmasını gereken alanların dışındadır.

Kaynakça

• Arslan, Zühtü, Anayasa Hukuku, Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, Erzurum 2018.
• Arslan, Zühtü, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası T.C. Anayasa Mahkemesi (Gerekçeli), Anayasa Mahkemesi Yayınları, 2. Baskı, Ankara 2019.
• Atar, Yavuz, Türk Anayasa Hukuku, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 2018.
• Bal, Hüseyin, “Siyaset Teorisinde “Otorite” Kavramı”, Turkish Studies, c. 3 / sy. 2, (2014), ss. 247-255. http://dx.org/10.7827/TurkishStudies.6552
• Baygül, Sefa, “Rousseau’da Modern Devlet Kuramının Kökenine, Doğa Durumu, Toplum Sözleşmesi ve Genel İrade Bağlamında Kısa Bir Bakış”, USBAD Uluslararası Sosyal Bilimler Akademi Dergisi, c. 3 / sy. 5, (2021), ss. 336-353.
• Bayram, Serkan, Türkiye’de Dernek Kurma Özgürlüğü, Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), İstanbul 2000.
• Demirel, Ahmet., & Sözen, Süleyman, Türk Siyasal Hayatı, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 2019.
• Doğan, Naci, “Anayasa Değişikliklerinin Hak ve Özgürlüklere Yansımaları”, Mevzuat Dergisi, sy. 81, (2004), ss. 1-22.
• Efe, Haydar., Kemahlı, Funda., & Kotan, Muhammet Lütfi, “Türkiye’nin Parlamenter Sistem Deneyiminin Önemi”, Kafkas Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, c. 6 / sy. (2015), ss. 149-176.
• Emini, M. Emin, “Hak kavramı”, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, sy. 12, (2004), ss. 203-216..
• Erdoğan, Mustafa, Anayasal Demokrasi, Siyasal Kitapevi, Ankara 2010.
• Ergül, Ergin, “Klasik Toplumsal Sözleşme Teorilerinin Yönetim Biçimlerine Etkisi”, Türkiye Adalet Akademisi Dergisi, sy. 24, (2016), ss. 401-431.
• Gözler, Kemal, Türk Anayasa Hukuku, Ekin Yayınevi, Bursa 2000.
• Hekimoğlu, Mehmet. Merdan, “1982 Anayasasına Göre İnsan Hakları Kavramı”, Balıkesir Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 5 / sy. 7, (2002), ss. 53-70.
• Kaboğlu, İbrahim, Türkiye’nin Anayasa Gündemi, (der. İbrahim Kaboğlu), İletişim Yayınları, İstanbul 2016.
• Kalabalık, Halil, İnsan Hakları ve Kamu Özgürlükleri, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 2018.
• Kaypak, Şafak., & Kahraman, Mehmet, “Türkiye’de Kadının İnsan Hakları ve Anayasal Yansıması”, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 13 / sy. 33, (2016), ss. 298-315.
• Kuyaksil, Ali, “Türk Anayasalarında Kadın Hakları ve Gelişimi”, Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, c. 6 / sy. 11, (2009), ss. 328-352.
• Nohutçu, Ahmet, Anayasa Hukuku, Savaş Yayınevi, Ankara 2018.
• Nohutçu, Ahmet., & Kaya, Ahmet Gazi, İnsan Hakları ve Demokratikleşme Kuram ve Pozitif Hukukumuz, Savaş Yayınevi, 3. Baskı, Ankara 2016.
• Okutan, Mustafa Çağatay, 1980-2000 Arasında Türkiye’de Siyasal Hayat, (Edt. Şükrü Nişancı) Türk Siyasi Hayatı içinde (ss.142-159), Atatürk Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi Yayınları, Erzurum 2020.
• Ölmeztoprak, İnanç Kara, Türk Anayasalarında İnsan Hakları, İnönü Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış. Yüksek Lisans Tezi), Malatya 2011.
• Özbudun, Ergun, Anayasa Hukuku, Anadolu Üniversitesi Yayınları, Eskişehir 2018.
• Özçelik, Pınar Kaya, “12 Eylül’ü Anlamak”, Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, c. 66 / sy. 1, (2011), ss. 73-93.
• Şahin, Adil, Türkiye’de İnsan Hakları, Beta Basım Yayım Dağıtım, 1.Baskı, İstanbul 2005.
• Topuzkanamış, Şafak. Evran, “1982 Anayasasında Temel Hak ve Özgürlükler”, Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, c. 21 / sy. 2, (2019), ss. 1767-1793.
• Varol, Esra, Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesine Göre Konut Dokunulmazlığı
• Hakkı, Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi), Konya 2008.
• Zabcı, Filiz. “Thomas Hobbes: Devlet Ya Da Ölümlü Tanrıya Övgü”, (ed. Mehmet Ali Ağaoğuları), Sokrates’ten
• Jakobenlere Batı’da Siyasal Düşünceler içinde (ss. 427-453), İletişim Yayınları, İstanbul 2015.
• Yokuş, Sevtap, “Özgürlükler Bağlamında 1982 Anayasası’nın Evrimi”, Anayasa Yargısı, c. 37 / sy. 2, (2020), ss. 1–30.