Derleme

Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi

Cilt: 12 Sayı: 1 28 Ekim 2026
PDF İndir
EN TR

Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi

Öz

Amaç: Bu derlemenin amacı, sporcularda direnç egzersizi temelli kondisyonel aktivitelerin post-aktivasyon performans artışı (PAPE) üzerindeki akut etkilerini ve yanıtı şekillendiren yük, hacim, toparlanma, sporcu özellikleri ve fiziksel uygunluk seviyelerinin rolünü değerlendirmektir. Yöntem: Bu anlatı derlemesinde, Haziran-Ağustos 2026 tarihleri arasında PubMed, Scopus ve Web of Science veri tabanları taranmıştır. Arama terimleri Boolean operatörleri kullanılarak birleştirilmiştir. Temel arama dizisi; (“post-activation performance enhancement” OR “PAPE” OR “post-activation potentiation” OR “PAP”) AND (“resistance exercise” OR “resistance training” OR “conditioning activity”) AND (“athlete” OR “sport”) biçiminde oluşturulmuş ve veri tabanlarının arama özelliklerine göre uyarlanmıştır. 2016-2026 yılları arasında İngilizce yayımlanan ve sporcularda direnç egzersizi temelli kondisyonel aktiviteler sonrasında objektif akut performans çıktılarını raporlayan özgün araştırmalar incelenmiş ve kapsamla uyumlu 60 çalışma derlemeye dahil edilmiştir. Bulgular nicel olarak birleştirilmemiş; çalışmalar aktivite türü, yük, hacim, toparlanma, sporcu profili ve performans çıktıları açısından karşılaştırılarak eleştirel anlatı senteziyle değerlendirilmiştir. Sonuç: Serbest ağırlık, Atalet temelli (flywheel), direnç bandı ve izometrik kasılma gibi direnç temelli kondisyonel aktiviteler özellikle sıçrama ve kısa mesafe sprint çıktılarında akut yarar sağlayabilmektedir; ancak yanıt protokol ve sporcuya göre değişmektedir. Daha ağır yük veya daha yüksek hacim düzenli biçimde daha iyi sonuç üretmemektedir. Yeterli nöromüsküler uyaran oluştururken yorgunluğu sınırlayan düşük-orta hacimli düzenlemeler daha uygulanabilir görünmektedir. Olumlu yanıtlar sıklıkla aktivite sonrasındaki 3–12 dakikada bildirilse de tek bir optimal süre desteklenmemektedir. PAPE, standart bir protokol yerine, kondisyonel aktivitenin hedef göreve göre seçildiği; yük, hacim ve zamanlamanın ise sporcunun relatif kuvveti, antrenman deneyimi ve günlük yanıtına göre ayarlandığı bireyselleştirilmiş bir hazırlık stratejisi olarak ele alınmalıdır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Andrić, N., Jezdimirović-Stojanović, T., Mikić, M., Međedović, B., Jakšić, D., & Stojanović, M. D. M. (2026). Acute effects of flywheel eccentric overload on vertical jump, change of direction, and isometric mid-thigh pull performance in top-level team sports athletes. Sports, 14(1), 6. https://doi.org/10.3390/sports14010006
  2. Asencio, P., Hernández-Davó, J. L., Beato, M., & Sabido, R. (2025). PAPE effect in female footballers: analyzing the benefits of different flywheel protocols. Sports, 13(11), 370. https://doi.org/10.3390/sports13110370
  3. Aydın, S., Eken, Ö., & Aldhahi, M. I. (2026). Acute effects of squat loading intensity on performance in competitive judo athletes. Scientific Reports, 16, 39312. https://doi.org/10.1038/s41598-026-39312-x
  4. Baiget, E., Fernández-Fernández, J., Díaz, M., & Colomar, J. (2025). Effects of postactivation performance enhancement from upper-body flywheel overload on tennis-serve performance. International Journal of Sports Physiology and Performance, 20, 497–503. https://doi.org/10.1123/ijspp.2024-0458
  5. Berriel, G. P., Cardoso, A. S., Costa, R. R., Rosa, R. G., Oliveira, H. B., Kruel, L. F. M., & Peyré-Tartaruga, L. A. (2022). Effects of postactivation performance enhancement on the vertical jump in high-level volleyball athletes. Journal of Human Kinetics, 82, 145–153. https://doi.org/10.2478/hukin-2022-0041
  6. Bielitzki, R., Hamacher, D., & Zech, A. (2021). Does one heavy load back squat set lead to postactivation performance enhancement of three-point explosion and sprint in third division american football players. BMC Sports Science, Medicine and Rehabilitation, 13, 64. https://doi.org/10.1186/s13102-021-00288-y
  7. Blazevich, A. J., & Babault, N. (2019). Post-activation potentiation versus post-activation performance enhancement in humans: Historical perspective, underlying mechanisms, and current issues. Frontiers in Physiology, 10, 1359. https://doi.org/10.3389/fphys.2019.01359
  8. Boullosa, D., Beato, M., Dello Iacono, A., Cuenca-Fernández, F., Doma, K., Schumann, M., Zagatto, A. M., Loturco, I., & Behm, D. G. (2020). A new taxonomy for postactivation potentiation in sport. International Journal of Sports Physiology and Performance, 15(8), 1197–1200. https://doi.org/10.1123/IJSPP.2020-0350

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Antrenman

Bölüm

Derleme

Yayımlanma Tarihi

28 Ekim 2026

Gönderilme Tarihi

7 Eylül 2026

Kabul Tarihi

28 Ekim 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Yıldırım, F., & Eler, N. (2026). Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS, 12(1), 199-213. https://doi.org/10.18826/useeabd.2033777
AMA
1.Yıldırım F, Eler N. Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi. Uls Spor, Egz & Ant Bil Derg. 2026;12(1):199-213. doi:10.18826/useeabd.2033777
Chicago
Yıldırım, Ferdi, ve Nebahat Eler. 2026. “Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi”. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS 12 (1): 199-213. https://doi.org/10.18826/useeabd.2033777.
EndNote
Yıldırım F, Eler N (01 Ekim 2026) Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS 12 1 199–213.
IEEE
[1]F. Yıldırım ve N. Eler, “Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi”, Uls Spor, Egz & Ant Bil Derg, c. 12, sy 1, ss. 199–213, Eki. 2026, doi: 10.18826/useeabd.2033777.
ISNAD
Yıldırım, Ferdi - Eler, Nebahat. “Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi”. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS 12/1 (01 Ekim 2026): 199-213. https://doi.org/10.18826/useeabd.2033777.
JAMA
1.Yıldırım F, Eler N. Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi. Uls Spor, Egz & Ant Bil Derg. 2026;12:199–213.
MLA
Yıldırım, Ferdi, ve Nebahat Eler. “Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi”. International Journal of Sport Exercise and Training Sciences - IJSETS, c. 12, sy 1, Ekim 2026, ss. 199-13, doi:10.18826/useeabd.2033777.
Vancouver
1.Ferdi Yıldırım, Nebahat Eler. Sporcularda Direnç Egzersizi Temelli Post-Aktivasyon Performans Artışı: Protokol Değişkenleri, Performans Sonuçları ve Bireysel Yanıt Değişkenliği Üzerine Bir Anlatı Derlemesi. Uls Spor, Egz & Ant Bil Derg. 01 Ekim 2026;12(1):199-213. doi:10.18826/useeabd.2033777