Araştırma Makalesi

MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ

Cilt: 10 Sayı: 1 30 Haziran 2026
PDF İndir
TR EN

MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ

Öz

Dayanma yapılarında deprem etkisi altında meydana gelen toprak basınçlarının doğru belirlenebilmesi, geoteknik tasarım güvenliği açısından kritik öneme sahiptir. Bu çerçevede Mononobe–Okabe yöntemi, sismik aktif ve pasif toprak basıncı katsayılarının belirlenmesinde sık olarak başvurulan yaklaşımlardan biridir. Bu çalışmada, Mononobe–Okabe yöntemi dahilinde sismik toprak basıncı katsayılarını etkileyen temel parametrelerin duyarlılığı araştırılmıştır. Analizlerde zemin içsel sürtünme açısı (φ′d), duvar arka yüz açısı (ψ), dolgu yüzeyi eğimi (β), duvar-zemin sürtünme açısı (δd), kısa periyot tasarım spektral ivme katsayısı (SDS) ve dayanma yapısı azaltma katsayısı (r) dikkate alınmıştır. Hazırlanan 2160 farklı senaryo için toplam aktif katsayı (Kat), toplam pasif katsayı (Kpt), dinamik aktif artış katsayısı (Kad) ve pasif dirençteki dinamik azalma katsayısı (Kpd) hesaplanmış; parametrelerin katsayılar üzerindeki etkileri kıyaslanarak değerlendirilmiştir. Bulgular, aktif basınç katsayıları üzerinde özellikle β ve SDS parametrelerinin; pasif basınç katsayıları üzerindeyse φ′d ve β parametrelerinin daha belirgin etkiye sahip olduğunu göstermiştir. Sonuçlar, Mononobe–Okabe katsayılarının sadece deprem parametrelerine değil, aynı zamanda zemin ve geometriye ilişkin girdilere de yüksek duyarlılık gösterdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışmanın özgün olduğunu, çalışma sürecinin tüm aşamalarında bilimsel etik ilke ve kurallarına uyulduğunu, kullanılan tüm kaynaklara metin içinde ve kaynakçada yer verildiğini beyan ederim.

Kaynakça

  1. J.D. Bray, Retaining structures, in: W.F. Chen, J.Y.R. Liew (Eds.), The Civil Engineering Handbook, 2nd ed., CRC Press, Boca Raton, FL, 2003.
  2. W.J.M. Rankine, On the stability of loose earth, Philosophical Transactions of the Royal Society of London 147 (1857) 9–27.
  3. S. Okabe, General theory on earth pressure and seismic stability of retaining wall, Journal of the Japan Society of Civil Engineers 10 (6) (1924) 1277–1323.
  4. N. Mononobe, H. Matsuo, On determination of earth pressure during earthquake, in: Proceedings of the World Engineering Congress, Vol. 9, Tokyo, Japan, 1929, pp. 177–185.
  5. H.B. Seed, R.V. Whitman, Design of earth retaining structures for dynamic loads, in: Proceedings of the ASCE Specialty Conference on Lateral Stresses in the Ground and Design of Earth Retaining Structures, Cornell University, Ithaca, NY, 1970, pp. 103–147.
  6. S.L. Kramer, J.P. Stewart, Geotechnical Earthquake Engineering, 2nd ed., CRC Press, Boca Raton, FL, 2024.
  7. J.H. Wood, Earthquake-Induced Soil Pressures on Structures, Ph.D. Dissertation, California Institute of Technology, Pasadena, CA, 1973.
  8. R.S. Steedman, X. Zeng, The influence of phase on the calculation of pseudo-static earth pressure on a retaining wall, Géotechnique 40 (1) (1990) 103–112. doi:10.1680/geot.1990.40.1.103.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Deprem Mühendisliği, İnşaat Geoteknik Mühendisliği, İnşaat Mühendisliğinde Zemin Mekaniği

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2026

Gönderilme Tarihi

19 Mayıs 2026

Kabul Tarihi

22 Haziran 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Sürücü, B. (2026). MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, 10(1), 119-132. https://doi.org/10.62301/usmtd.1954801
AMA
1.Sürücü B. MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi. 2026;10(1):119-132. doi:10.62301/usmtd.1954801
Chicago
Sürücü, Burak. 2026. “MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ”. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi 10 (1): 119-32. https://doi.org/10.62301/usmtd.1954801.
EndNote
Sürücü B (01 Haziran 2026) MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi 10 1 119–132.
IEEE
[1]B. Sürücü, “MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ”, Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, c. 10, sy 1, ss. 119–132, Haz. 2026, doi: 10.62301/usmtd.1954801.
ISNAD
Sürücü, Burak. “MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ”. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi 10/1 (01 Haziran 2026): 119-132. https://doi.org/10.62301/usmtd.1954801.
JAMA
1.Sürücü B. MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi. 2026;10:119–132.
MLA
Sürücü, Burak. “MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ”. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi, c. 10, sy 1, Haziran 2026, ss. 119-32, doi:10.62301/usmtd.1954801.
Vancouver
1.Burak Sürücü. MONONOBE–OKABE YÖNTEMİNDE SİSMİK TOPRAK BASINCI KATSAYILARINI ETKİLEYEN PARAMETRELERİN DUYARLILIK ANALİZİ. Uluslararası Sürdürülebilir Mühendislik ve Teknoloji Dergisi. 01 Haziran 2026;10(1):119-32. doi:10.62301/usmtd.1954801