Posthümanist Feminizm Bağlamında Kadın Bedeninin Yeniden İnşası: Advantageous (Phang, 2015) ve The Substance (Fargeat, 2024)

Öz

Sinemanın tarihsel süreci boyunca insanın teknolojiyle, bedenle ve kimlikle kurduğu ilişki, temsil biçimlerinin en önemli tartışma alanlarından birini oluşturmuştur. Günümüzde ise posthümanizm, bu temsilleri yeniden düşünmeye olanak tanıyarak sinemayı insan-sonrası özneliklerin, teknolojik bedenlerin ve yeni varoluş biçimlerinin sorgulandığı bir alan hâline getirmektedir. Posthümanizm, insan merkezli düşünce sistemini sorgulayan ve insan kavramını biyolojik, teknolojik ve kültürel sınırların ötesinde yeniden tanımlamaya çalışan bir düşünce akımı olarak tanımlanabilir. Posthümanizm, insanın doğadaki, teknolojideki ve diğer canlılarla olan üstün konumunu reddederek insanı daha geniş bir ekosistemin ve ağın bir parçası olarak yeniden konumlandırmaktadır. Posthümanist feminizm ise kadın bedeninin ataerkil ve biyolojik sınırlarla tanımlanmasını sorgulayarak, bedenin teknoloji ve materyaliteyle kurduğu ilişkilerden doğan yeni özneleşme biçimlerini ön plana çıkarmaktadır. Bu çalışmanın amacı, posthümanist feminizm kuramının sunduğu kavramsal araçlar aracılığıyla Advantageous (Phang, 2015) ve The Substance (Fargeat, 2024) filmlerinde kadın bedeninin nasıl temsil edildiğini, bu temsillerin teknoloji, kimlik ve toplumsal cinsiyet ekseninde ne tür dönüşümler önerdiğini ortaya koymaktır. Çalışma, Donna Haraway’in siborg kuramı, Rosi Braidotti’nin posthüman özne anlayışı ve Karen Barad’ın failci gerçekçiliği çerçevesinde iki filmin tematik çözümlemesini sunmaktadır. Bulgular, her iki filmde de kadın bedeninin biyolojik sınırların ötesinde, sistemin ve ataerkil bakışın sürekli pasif bir nesnesi olarak yeniden inşa edilen bir alanı temsil ettiğini göstermektedir. Ancak bu temsil, posthümanist feminizmin özgürleştirici potansiyelini tam anlamıyla gerçekleştirmek yerine, bedenin yeni baskı ve denetim mekanizmalarına açıldığını da ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Sinema
• posthümanizm
• feminizm
• kadın bedeni
• siborg

The Reconstruction of the Female Body in the Context of Posthumanist Feminism: Advantageous (Phang, 2015) and The Substance (Fargeat, 2024)

Öz

Throughout the history of cinema, the relationship between the human, technology, body, and identity has constituted one of the most significant fields of representational inquiry. Today, posthumanism enables a rethinking of these representations, transforming cinema into a space where posthuman subjectivities, technological bodies, and new modes of existence are questioned. Posthumanism can be defined as a philosophical movement that challenges anthropocentric thought systems and seeks to redefine the concept of the human beyond biological, technological, and cultural boundaries. It rejects the human’s superior position over nature, technology, and other living beings, repositioning humanity as part of a broader ecosystem and network. Posthumanist feminism, in turn, questions the patriarchal and biological constructions of the female body, emphasizing new forms of subjectivity emerging from the body’s interactions with technology and materiality. The aim of this study is to examine how the female body is represented in Advantageous (2015) and The Substance (2024) through the conceptual framework of posthumanist feminism, and to reveal how these representations suggest transformations in relation to technology, identity, and gender. The study conducts a thematic analysis of the two films within the frameworks of Donna Haraway’s cyborg theory, Rosi Braidotti’s notion of the posthuman subject, and Karen Barad’s agential realism. Advantageous explores the control of motherhood and the female body as a consumer object through technology, while The Substance addresses the ideals of beauty and the pressures of normative femininity. The findings indicate that in both films, the female body represents a space reconstructed beyond biological boundaries, continually positioned as a passive object under systemic and patriarchal gazes. However, this representation reveals that instead of fully realizing the liberatory potential of posthumanist feminism, the body becomes exposed to new forms of domination and control mechanisms.

Anahtar Kelimeler

• Cinema
• posthumanism
• feminism
• female body
• cyborg

Kaynakça

1. Alay, M. (2022). Feminizmden posthümanizme bedenin sürüklenişi [Yüksek lisans tezi / Batman Üniversitesi]. https://earsiv.batman.edu.tr/items/8c373f69-dc92-45ca-b1c0-ab5e5a3ec70f
2. Barad, K. (2007). Meeting the universe halfway: Quantum physics and the entanglement of matter and meaning. Duke University Press.
3. Bartky, S. L. (1988). Foucault, femininity, and the modernization of patriarchal power. In I. Diamond & L. Quinby (Eds.), Feminism and Foucault: Reflections on resistance (pp. 61–86). Northeastern University Press.
4. Bordo, S. (1993). Unbearable weight: Feminism, western culture, and the body. University of California Press.
5. Boztepemutlu, P. (2017). Post-hümanist ve feminist perspektiften bedenin sanatsal dönüşümü. Kültür ve İletişim, 20(1), 39–59.
6. Braidotti, R. (2014). İnsan sonrası (Ö. Karakaş, Çev.). Kolektif Kitap.
7. Braidotti, R. (2020). Posthuman feminism and gender methodology. In G. Griffin (Ed.), Why gender? (pp. 97–116). Cambridge University Press.
8. Butler, J. (1990). Gender trouble: Feminism and the subversion of identity. Routledge.

9. Doğan, H. (2024). İnsan olmanın anlamı ve anlamsızlığı: Posthümanist sanatın romantik estetiği. Art Vision, 30(53), 187–196.
10. Fargeat, C. (Director). (2024). The substance [Film]. MUBI.
11. Firestone, S. (1993). Cinselliğin diyalektiği (Y. Salman, Çev.). Payel Yayınevi. (Orijinal çalışma 1970 yılında yayımlanmıştır)
12. Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. Pantheon Books.
13. Freud, S. (2000). Three essays on the theory of sexuality (J. Strachey, Ed. & Trans.). Basic Books. (Original work published 1905)
14. Guest, G., MacQueen, K. M., & Namey, E. E. (2012). Applied thematic analysis. Sage Publications.
15. Haraway, D. J. (1985). A manifesto for cyborgs: Science, technology, and socialist feminism in the 1980s. Socialist Review, 15(2), 65–108.
16. Haraway, D. J. (1991). Simians, cyborgs, and women: The reinvention of nature. Routledge.
17. Haraway, D. J. (1991). A cyborg manifesto: Science, technology, and socialist feminism in the late twentieth century. In Simians, cyborgs, and women: The reinvention of nature (pp. 149–181). Routledge.
18. Haraway, D. J. (2020). Siborg manifestosu (A. Dayı, Çev.). Otonom Yayıncılık. (Orijinal çalışma 1985 yılında yayımlanmıştır)
19. Harris, D. (2021). Karen Barad’s feminist materialism: Intra-action and diffraction. Cambridge Scholars Publishing.
20. Jelača, D. (2018). Alien feminisms and cinema’s posthuman women. Signs, 43(2), 379–400. https://doi.org/10.1086/693765
21. Mulvey, L. (1975). Visual pleasure and narrative cinema. Screen, 16(3), 6–18. https://doi.org/10.1093/screen/16.3.6
22. Murris, K., & Bozalek, V. (2022). Intra-action. In K. Murris (Ed.), A glossary for doing postqualitative, new materialist and critical posthumanist research across disciplines (pp. 70–72). Routledge.
23. Phang, J. (Director). (2015). Advantageous [Film].
24. Reeh-Peters, C. (2024). The non-anthropocentric other in film: Towards a spectral ethics of film. Philosophies, 9(5), 147. https://doi.org/10.3390/philosophies9050147
25. Schmeink, L. (2016). Dystopia, science fiction, posthumanism, and liquid modernity. In Biopunk dystopias: Genetic engineering, society and science fiction (pp. 18–70). Liverpool University Press.
26. Smelik, A. (2008). Feminist sinema ve film teorisi – ve ayna çatladı (D. Koç, Çev.). Agora Kitaplığı.
27. Tan, H., & Armutlu, İ. İ. (2024). Transhümanizm olgularının medyaya yansımalarını göstergibilimsel olarak çözümlemek: Kabuktaki hayalet örneği. Yeni Yüzyıl’da İletişim Çalışmaları Dergisi, 2(10), 69–88.
28. Wolf, N. (1991). The beauty myth: How images of beauty are used against women. William Morrow and Company.