Araştırma Makalesi

Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme

Cilt: 7 Sayı: 2 20 Kasım 2026
PDF İndir
TR EN

Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme

Öz

Eğitim, bireylerin kendilerini geliştirdikleri ve toplumun parçası olma rollerini üstlendikleri bir sistemdir. Değişen toplumsal yapıyla birlikte bireysel davranışlarda meydana gelen farklılaşmalar hem eğitim sistemini hem de eğitimin gerçekleştiği fiziksel mekânları önemli ölçüde etkilemektedir. Eğitim yapıları da değişimin göründüğü toplumun en temel kamusal mekanlarındandır. Toplumsal yaşantıdaki değişimlere bağlı olarak ortaya çıkan alternatif eğitim yaklaşımları ile eğitim yapılarının mekânsal oluşumları da değişime uğramıştır. Değişikliklerden biri açık hava sınıf kurgularıdır. 20. yy. başlarında açık hava sınıfları eğitimde yenilik hareketi oluşturmak ve sağlıklı bir eğitim mekânı yaratmak için tasarlanmıştır. İlk örneklerinden bu yana birçok mekânsal uygulama ile şekillenen açık hava sınıfları günümüzde birden fazla ülkede önemli bir çevreden öğrenme ortamı yaratmaktadır. Akademik çalışmaların birçoğunda bu mekanların belirli coğrafyalarda yer alan tekil örnekler ve pedagojideki yeri üzerine odaklanıldığı; farklı coğrafyalarda yer alan bu mekanların tasarım, kültürel bağlamlarda nasıl şekillendiğini ortaya koyan bütüncül ve karşılaştırmalı analizlerin yer almadığı görülmektedir. Çalışmanın amacı bu bağlamda önemli bir öğrenme çevresi yaratan açık hava sınıf mekanını seçilen şehirlerde yer alan örnekler üzerinden kentlerin uyguladıkları tasarım parametrelerini ve eğitim programlarını karşılaştırmalı bir biçimde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Çalışma materyali tüm kıtalardan ‘açık hava sınıf mekânı’ nın önemli olduğu şehirler olarak seçilmiştir. Buna bağlı olarak örneklem kümesi; Avrupa’da Kopenhag, Asya’da Tokyo, Kuzey Amerika’da Portland, Güney Amerika’da Şili, Afrika’da Cape Town, Avusturalya’da Melbourne ve Antartika’da McMurdo istasyonu olmak üzere toplam yedi şehirdeki örnek yapılardan ve eğitim programlarından oluşturmaktadır. Çalışma nitel bir araştırma olarak kurgulanmıştır. Çalışma yönteminde literatür araştırması, ardından tarama tekniği ile seçilen örnek şehirler üzerinden veri toplama işlemi gerçekleştirilmiştir. Toplanan veriler, içerik veri analizi yöntemiyle konum/ bağlam, doğa ile ilişki, kullanılan donatı elemanları, mekansal kurgu, işlev ve malzeme/ sürdürülebilirlik parametreleri dikkate alınarak genel olarak değerlendirilmiştir. Sonuç kısmında, açık hava sınıflarının dünyanın farklı coğrafyalarında benzer mekânsal kurgular ve eğitim programlarıyla ele alındığı; bu yapıların öğrencilerin bilişsel ve fiziksel gelişimlerine çeşitli katkılar sağladığı ortaya konmuştur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abdel, H. (2025). Tsukuigaoka Kindergarden / NAF Architect & Design. ArchDaily. E.T.: 24 Mart 2026, https://www.archdaily.com/1006630/tsukuigaoka-kindergarten-naf-architect-and-design
  2. Akgül Gök, Z. (2012). İlköğretim okul bahçelerinin öğrencilerin tercihleri ve doğa bilinci gelişimini destekleyici yaklaşımlar doğrultusunda tasarımı: Isparta kenti örneği [Yüksek lisans tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi]. YÖK Tez Merkezi.
  3. Akyol Kuyumcuoğlu, D., Çiğdem, A. ve Duzenli, T. (2017). Toplumsal değişim sürecinde “kamusal mekân” ın dönüşümü. ASOS Journal, (5), 545-554.
  4. Arslan, H. D. (2010). İlköğretim sınıf tasarımında algıya bağlı parametrelerin değerlendirilmesi ve tasarıma yönelik öneriler. [Yayımlanmış doktora tezi, Selçuk Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
  5. Aşkar, N. (2021). Açık Havada Eğitim: Okul Öncesi Eğitim Programı Materyalleri Bağlamında Bir Değerlendirme. Yaşadıkça Eğitim, 35(1), 132-153.
  6. Bentsen, P., Søndergaard Jensen, F., Mygind, E. ve Barfoed Randrup, T. (2010). The extent and dissemination of udeskole in Danish schools. Urban Forestry & Urban Greening, 9(3), 235-243. https://doi.org/10.1016/j.ufug.2010.02.001
  7. Bestic, J. (2025). Youth Environmental Stewardship (YES) Programme | Children in the Wilderness. Children in the Wilderness. E.T.: 24 Mart 2026, https://www.childreninthewilderness.com/our-programmes/youth-environmental-stewardship-yes-programme/
  8. Block, I. (2017). Tokyo kindergarten by Tezuka Architects lets children run free on the roof. Dezeen. E.T.: 24 Mart 2026, https://www.dezeen.com/2017/10/02/fuji-kindergarten-tokyo-tezuka-architects-oval-roof-deck-playground/

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Tasarım (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Kasım 2026

Gönderilme Tarihi

10 Aralık 2025

Kabul Tarihi

15 Mayıs 2026

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Öztürk, A., & İhtiyar, D. (2026). Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi, 7(2), 120-150. https://izlik.org/JA26EK72HR
AMA
1.Öztürk A, İhtiyar D. Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme. USTAD. 2026;7(2):120-150. https://izlik.org/JA26EK72HR
Chicago
Öztürk, Aslıhan, ve Doğa İhtiyar. 2026. “Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme”. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi 7 (2): 120-50. https://izlik.org/JA26EK72HR.
EndNote
Öztürk A, İhtiyar D (20 Kasım 2026) Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi 7 2 120–150.
IEEE
[1]A. Öztürk ve D. İhtiyar, “Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme”, USTAD, c. 7, sy 2, ss. 120–150, Kas. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26EK72HR
ISNAD
Öztürk, Aslıhan - İhtiyar, Doğa. “Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme”. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi 7/2 (20 Kasım 2026): 120-150. https://izlik.org/JA26EK72HR.
JAMA
1.Öztürk A, İhtiyar D. Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme. USTAD. 2026;7:120–150.
MLA
Öztürk, Aslıhan, ve Doğa İhtiyar. “Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme”. Uluslararası Sanat Tasarım ve Eğitim Dergisi, c. 7, sy 2, Kasım 2026, ss. 120-5, https://izlik.org/JA26EK72HR.
Vancouver
1.Aslıhan Öztürk, Doğa İhtiyar. Açık Hava Sınıf Tasarımları: Küresel Ölçekte Bir İnceleme. USTAD [Internet]. 20 Kasım 2026;7(2):120-5. Erişim adresi: https://izlik.org/JA26EK72HR

                                                                                                                                            .    uu_logo.png       4_teknikbilimler.jpg  

 Uluslararası Sanat ve Tasarım Dergisi USTAD Creative Commons Atıf 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır. © USTAD 2020 / ustad@uludag.edu.tr / eISSN: 2979-9775