Aziz George ve Ejderha Efsanesinde Sanatın Sembolik Dili: Uccello ve Rubens’in Temsilleri
Öz
Bu çalışma, Batı Hristiyan ikonografisinin en yaygın ve etkili anlatılarından biri olan Aziz George ve Ejderha efsanesini ele alarak, ejderha imgesinin tarihsel süreç içerisinde geçirdiği anlam dönüşümünü ortaya koyması bakımından önem taşımaktadır. Mevcut literatürde Aziz George anlatısına ilişkin ikonografik incelemeler bulunmakla birlikte, aynı temanın farklı dönem sanatçıları tarafından nasıl yeniden kurgulandığını karşılaştırmalı ve yöntem temelli bir yaklaşımla ele alan çalışmaların sınırlı olduğu görülmektedir. Bu bağlamda çalışmanın amacı, Paolo Uccello ve Peter Paul Rubens’in aynı başlığı taşıyan eserlerinde ejderha figürünün biçimsel, sembolik ve anlatısal düzlemlerde nasıl temsil edildiğini analiz etmek ve bu farklılıkları ait oldukları dönemlerin estetik anlayışı ile düşünsel iklimi çerçevesinde yorumlamaktır. Çalışmanın temel araştırma sorusu ise, Paolo Uccello ve Peter Paul Rubens’in aynı başlığı taşıyan tablolarında ejderha figürünün hangi biçimsel, sembolik ve anlatısal stratejilerle kurgulandığı ve bu temsil farklılıklarının ait oldukları dönemlerin estetik anlayışı ile düşünsel iklimiyle nasıl ilişkilendirilebileceğidir. Araştırma, nitel araştırma yöntemine dayalı bir sanat tarihi incelemesi olarak kurgulanmış; veri toplama sürecinde seçili sanat eserleri temel inceleme nesnesi olarak belirlenmiştir. Analiz sürecinde ise ikonografik çözümleme ve karşılaştırmalı yöntem birlikte kullanılmış, özellikle Feldman’ın sanat eleştirisi modeli yorumlama aşaması ağırlıklı olacak şekilde uygulanmıştır. Kuramsal çerçeve, kutsal–profan ayrımı, monomit yaklaşımı ve ikonoloji yöntemi doğrultusunda yapılandırılmıştır. Elde edilen bulgular, ejderha figürünün Rönesans döneminde akılcı, düzenli ve kontrol edilebilir bir karşıt güç olarak temsil edildiğini; buna karşılık Barok dönemde duygusal yoğunluğun ve ideolojik vurgunun artmasıyla birlikte daha dramatik, tehditkâr ve dinamik bir figüre dönüştüğünü göstermektedir. Bu durum, ikonografik sürekliliğe rağmen anlam düzeyinde belirgin bir dönüşüm yaşandığını ortaya koymaktadır. Sonuç olarak çalışma, ejderha imgesinin sabit bir ikonografik unsurdan ziyade tarihsel ve kültürel bağlama bağlı olarak yeniden üretilen dinamik bir sembolik anlatı aracı olduğunu ileri sürmektedir. Bu yönüyle araştırma, sanat tarihi literatürüne karşılaştırmalı ve yöntem odaklı bir katkı sunmakta; aynı zamanda ikonografik çözümlemelerde dönemsel bağlamın dikkate alınmasının gerekliliğine işaret ederek uygulamaya dönük bir perspektif geliştirmektedir.
Anahtar Kelimeler
- Aziz George ve Ejderha
- Ejderha Sembolizmi
- Hristiyan İkonografisi
- Feldman Modeli
- Karşılaştırmalı Sanat Analizi
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- Albayrak, A. (2017). Mitolojinin dini hayattaki yeri ve önemi. Journal of International Social Research, 10(54), 952-958. https://doi.org/10.17719/jisr.20175434664
- Alexander, J. J. (1993). Iconography and ideology: Uncovering social meanings in Western medieval Christian art. Studies in Iconography, 15, 1–44.
- Baker, S. (2001). The postmodern animal. University of Chicago Press.
- Barker, A. C. (2025). The dissemination of Saint George in early modern art. Routledge.
- Bayat, F. (2007). Türk mitolojik sistemi I: Ontolojik ve epistemolojik bağlamda Türk mitolojisi. Ötüken Neşriyat.
- Berger, J. (1980). Why look at animals? Pantheon Books.
- Borges, P. M. (2022). A Iconografia como metodologia de análise e leitura de obras. Motricidades: Revista da Sociedade de Pesquisa Qualitativa em Motricidade Humana, 6(3), 197-212. https://doi.org/10.29181/2594-6463-2022-v6-n3-p197-212
- Bühren, R. van, & Jasiński, M. J. (2024). The invisible divine in the history of art. Is Erwin Panofsky (1892–1968) still relevant for decoding Christian iconography? Church, Communication and Culture, 9(1), 1–36. https://doi.org/10.1080/23753234.2024.2322546
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Güzel Sanatlar
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
20 Kasım 2026
Gönderilme Tarihi
30 Mart 2026
Kabul Tarihi
10 Temmuz 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 7 Sayı: 2