ATATÜRK DÖNEMİNDE BİR AVRUPA BİRLİĞİ ÖYKÜSÜ

Öz

Aristide Briand’ın 1929’da öne sürdüğü Avrupa Birliği projesinin diplomatik ve tarihsel boyutlarını Atatürk dönemi Türkiye’si bağlamında ele almaktadır. Briand’ın Locarno Antlaşması, Kellogg Paktı ve nihayetinde Avrupa Federal Birliği Memorandumu ile somutlaşan girişimleri, Avrupa’da barış ve işbirliği vizyonunun öncül örnekleri olarak değerlendirilmiştir. Çalışmada, Türkiye’nin henüz Milletler Cemiyeti’ne üye olmamasına rağmen, Avrupa kimliğinin ve entegrasyon sürecinin bir parçası olarak görülmesi vurgulanmaktadır. Tevfik Rüştü Aras’ın gözlemleri ve Atatürk’ün Balkanlar üzerinden Avrupa bütünleşmesine dair perspektifleri, Türkiye’nin uluslararası sistemdeki konumlandırmasını açıklamaktadır. Sonuç olarak, Briand’ın başarısız kalan Avrupa Birliği tasarısının, gelecekteki entegrasyonlara zemin hazırladığı ve Türkiye’nin Avrupalı kimliğinin diplomatik bir gerçeklik olarak döneme damgasını vurduğu ortaya konulmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Atatürk
• Aristide Briand
• Avrupa Birliği
• Milletler Cemiyeti
• Türk Dış Politikası

A EUROPEAN UNION STORY IN THE ATATÜRK ERA

Öz

This article examines Aristide Briand’s 1929 European Union project within the historical and diplomatic context of Atatürk’s Turkey. Briand’s initiatives, ranging from the Locarno Treaties to the Kellogg Pact and culminating in the European Federal Union Memorandum, are analyzed as early expressions of the vision of a peaceful and cooperative Europe. Despite not yet being a member of the League of Nations, Turkey was recognized as part of the European sphere, a status reinforced by contemporaneous diplomatic exchanges. The reflections of Foreign Minister Tevfik Rüştü Aras and Atatürk’s emphasis on Balkan cooperation as a precursor to European unification are presented as key elements of Turkey’s foreign policy perspective. Ultimately, although Briand’s plan did not materialize, it laid conceptual foundations for later European integration, while simultaneously affirming Turkey’s European identity within the interwar international order.

Anahtar Kelimeler

• Atatürk
• Aristide Briand
• Avrupa Birliği
• Milletler Cemiyeti
• Türk Dış Politikası