YUGOSLAVYA’NIN DAĞILMASI BAĞLAMINDA JOSIP BROZ TİTO VE SLOBODAN MİLOSEVİÇ’İN SÖYLEM VE POLİTİKALARININ İNCELENMESİ

Yıl 2016, Sayı: 17, 101 - 128, 06.02.2026

İbrahim Fevzi Güven

Öz

I. Dünya Savaşı sonrasında Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı adıyla kurulan ve 1929’da Kral I. Aleksandr’ın parlamentoyu dağıtıp anayasayı askıya almasıyla Yugoslavya Krallığı adını alan Birinci Yugoslavya, I. Aleksandr’ın merkeziyetçi bir yönetim sistemi ile Krallığın içerisindeki diğer uluslara tahakküm kurma çabalarına sahne oldu. Buna karşılık özellikle Hırvatların federatif bir yapıdan yana olması Krallık içerisinde gerginlik ve çatışmaları beraberinde getirdi. Birinci Yugoslavya, II. Dünya Savaşı döneminde Almanlar, İtalyanlar ve Hırvatlardan oluşan faşist bloğun ülkeyi işgal çabalarına karşı verilen mücadele sonucu faşist işgalden kurtuldu ve savaş sonunda Tito önderliğinde Yugoslavya Sosyalist Federal Cumhuriyeti kuruldu. Her iki deneyim de, Yugoslavya içerisindeki farklı uluslardan ve dinlerden oluşan karmaşık yapının, ülkenin etnik ya da dini temelli ayrışma/bölünme potansiyelini gözler önüne serdi. Bununla birlikte, Tito’nun Yugoslav vatandaşlığı temelinde birleştirici söylemleri ve ülke içerisinde herhangi bir ulusun diğerlerine karşı tahakküm kurmasının önüne geçen politikaları ve tutumları ile Yugoslavya, farklı dinleri ve ulusları içerisinde barındıran bir federasyon olarak birliğini koruyabildi. 1980’lerin sonunda Miloseviç döneminde ise, Miloseviç’in yükselen milliyetçiliği körükleyen ve Sırp milliyetçiliğini kışkırtıp ön plana çıkartan politika ve söylemleri nedeniyle Yugoslavya içerisinde var olan etnik gerilimler hızla gün yüzüne çıktı ve bu durum Yugoslavya’nın parçalanmasına neden olan faktörlerden biri oldu. Bu Çalışmada Yugoslavya’nın iki lideri Tito ve Miloseviç’in söz konusu bölgeye ilişkin tutum ve politikaları incelenerek Yugoslavya’nın dağılma süreci ele alınmıştır. İki liderin Yugoslavya’ya ilişkin farklı politika ve ideolojilerinin Yugoslavya’nın kaderine etki ettiği görülmüştür; Tito söylem ve politikalarıyla Yugoslavya’nın bir arada durmasına, Miloseviç ise söylem, tutum ve politikaları Yugoslavya’nın parçalanmasına etki etmiştir.

Anahtar Kelimeler

I. Dünya Savaşı , II. Dünya Savaşı , Milliyetçilik , Slobodan Miloseviç , Josip Broz Tito , Yugoslavya

EXAMINATION OF THE DISCOURSES AND THE POLITICS OF JOSIP BROZ TITO AND SLOBODAN MILOSEVIC IN THE CONTEXT OF THE DISSOLUTION OF YUGOSLAVIA

Öz

In The First Yugoslavia period, founded in the name of the Serbian-Croatian-Slovenian Kingdom after the World War I and received the name of the Kingdom of Yugoslavia when King Alexander I disbanded the parliament and suspended the constitution, King Alexander I’s efforts about centralization the structure of the Kingdom and establish the Serb domination over other nations in the Kingdom was took place. In turn, it brought tensions and conflicts to the Kingdom while especially the Croats in favor of a federative structure. In the World War II period, First Yugoslavia liberated from the Fascist invasion consisting of Germany, İtaly and Crotia and Socialist Yugoslavia (Second Yugoslavia) was established under the leadership of Tito. The experience of First and Second Yugoslavia showed that the multi-ethnic, multi-cultural and multi-religious structure of Yugoslavia threaten the unity of this land. However, Tito managed to protect the unity of Yugoslavia through His policy and discourse which prevent domination of any nation of the Federation and His connective emphasis on the “Yugoslav Citizenship”. At the end of the 1980s, during Milosevic period, He provoked Serbian nationalism through His policy and discourse and this situation escalated ethnic tensions in Yugoslavia. In this study, dissolution process of the Yugoslavia was described historically with analysing policy, attitude and discourse of Tito and Milosevic about Yugoslavia.

Anahtar Kelimeler

Nationalism , Slobodan Milosevic , Josip Broz Tito , The World War I , The World War II , Yugoslavia

Kaynakça

• Akşin, Sina. Kısa 20.Yüzyıl Tarihi. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2015.
• Aleskerov, Alesker. Eski Sosyalist Ülkelerde Siyasi Rejim Değişmeleri. Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Yayınlanmamış Doktora Tezi, 2007.
• Alkan, Necmettin. Bosna: Dağılan Yugoslavya Mozaiğinde. İstanbul: Beyan Yayınları, 1995.
• Anderson, Benedict. Imagined Communities. New York: Verso, 1991.
• Arap, Erdal ve Selcen Bayün. “Josip Broz Tito.” Hukuk Gündemi, Sayı. 2 (2014): ss. 80-88.
• Armaoğlu, Fahir. 20.Yüzyıl Siyasi Tarihi. Ankara: İş Bankası Kültür Yayınları, 1983.
• Banac, Ivo. “The Fearful Asymmetry of War: The Causes and Consequences of Yugoslavia’s Demise.” Daedalus Cilt (121/2) (1992): ss.141-174.
• Bertsch Gary K.. “Ethnicity and Politics in Socialist Yugoslavia.” The Annals of the American Academy of Political and Social Science Cilt. 433 (1977), ss.88–99.
• Biondich Mark. “Religion and Nation in Wartime Crotia: Reflections on the Ustasa Policy of Forced Religious Conversations, 1941-1942”, Slavonic & East European Review Cilt. 83(1) (2005): ss.71-116.
• Bora, Tanıl. Bosna-Hersek: Yeni Dünya Düzeninin Av Sahası. İstanbul: Birikim Yayınları, 1994.