İKLİM MÜLTECİLERİNİN ULUSLARARASI STATÜSÜ: DEVLETİN İKLİM SORUMLULUĞU VE GÖÇ HUKUKU
Öz
İklim değişikliği, giderek artan biçimde zorunlu göç hareketlerine neden olan küresel bir tehdit haline gelmiştir. Deniz seviyesine yükselmesi, kuraklık, aşırı hava olayları gibi çevresel krizler, milyonlarca insanı yaşadıkları yerleri terk etmeye zorlamaktadır. Ancak uluslararası hukuk sistemi, bu kişileri mülteci statüsüne dahil etmemekte ve iklim kaynaklı yerinden edilmeleri hukuki koruma kapsamı dışında bırakmaktadır. Bu durum, iklim mağdurlarını görünmez kılarken, devletlerin çevresel sorumlulukları ile göç hukuku arasındaki ilişkiyi belirsizleştirmektedir. Mevcut mülteci tanımı, “zulüm temelli nedenlere” odaklandığı için iklim göçmenlerini dışlamakta; bu da ciddi bir normatif boşluk yaratmaktadır. Makale, devletlerin iklim krizine katkıları doğrultusunda hukuki yükümlülüklerinin genişletilmesi gerektiğini ve iklim nedeniyle yerinden edilen bireylerin uluslararası düzeyde tanınan bir statüye kavuşturulmasının hem etik hem de hukuki bir zorunluluk olduğunu ileri sürmektedir. Bu bağlamda, iklim mültecilerinin korunmasına yönelik yeni normatif çerçevelerin geliştirilmesi, çevresel adaletin sağlanması açısından hayati önem taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Destekleyen Kurum
Etik Beyan
Teşekkür
Kaynakça
- African Union. African Union Convention for the Protection and Assistance of Internally Displaced Persons in Africa (Kampala Convention) (2009). Erişim 7 Ekim 2025. https://au.int/sites/default/ files/treaties/36846-treaty-kampala_convention.pdf
- Amnesty International. (2025). When People Are Displaced By Climate Change, What Rights do They Have? (2025). Erişim 11 Aralık 2025. https://www.amnesty.org/en/latest/campaigns/2025/10/ when-people-are-displaced-by-climate-change-what-rights-dothey-have/#:~:text=the%20right%20to%20a%20clean,an%20adequate%20standard%20of%20living.
- Andreza Dalla Costa and Lygia Maria Copi. “Legal Protection of Climate Refugees: A Gap in International Law and the Theory of Ecological Vulnerability”. Revista De Direito E Mobilidade Humana, 7, no. 1(2023): 525–555. http://dx.doi.org/10.38116/rtm36art17
- Cartagena Declaration on Refugees. Cartagena Declaration on Refugees. (1984) Erişim 7 Ekim 2025. https://www.oas.org/dil/1984_cartagena_declaration_on_refugees.pdf
- Center for International Environmental Law (CIEL). States’ Human Rights Obligations in the Context of Climate Change: Guidance Provided by the UN Human Rights Treaty Bodies. (2023). Erişim Tarihi 11 Ekim 2025. https://www.ciel.org/wp-content/uploads/2023/04/States-Human-Rights-Obligations-in-the-Contextof-Climate-Change-2023.pdf
- Committee against Torture. General comment No. 4 (2017) on the implementation of article 3 of the Convention in the context of article 22 (CAT/C/GC/4). United Nations.(2018). Erişim 7 Ekim 2025. https://www.ohchr.org/en/documents/general-commentsand-recommendations/catcgc4-general-comment-no-4-2017-implementation
- Council of the European Union. Council Directive 2001/55/EC of 20 July 2001 on minimum standards for giving temporary protection in the event of a mass influx of displaced persons and on measures promoting a balance of efforts between Member States in receiving such persons and bearing the consequences thereof (OJ L 212, 2001: 12–23). Erişim 17 Kasım 2025. https://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ. OJ%3AL%3A2001%3A212%3A0012%3A0023%3AEN%3APDF
- Daniel Bodansky. “The Paris Climate Change Agreement: A new hope?” The American Journal of International Law, 110, no. 2(2016): 288–319. https://doi.org/10.5305/amerjintelaw.110.2.0288
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Uluslararası Göç, Uluslararası Hukuk
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
13 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
12 Şubat 2026
Kabul Tarihi
11 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 27