HORASAN’IN COĞRAFİ SINIRLARINI BELİRLEME VE HARİTALANDIRMA: ORTAÇAĞ’DA BİR BÖLGENİN SINIRLARINI ÇİZEBİLMENİN İMKANLARI VE SINIRLILIKLARI

Öz

Coğrafya gerek fiziki yapısı ve gerekse iklim koşulları dolayısıyla üzerinde barındırdığı insanı ve dolayısıyla toplumu biçimlendiren en önemli unsurların başında gelmektedir. İbn Haldun’un coğrafyanın tarih üzerinde etkisine dair teorisi aşikardır. Modern tarihçilerden Frye, klan, aşiret, kabile askeri ve diğer toplumsal örgütlemelerin coğrafyaya göre şekillendiğini ifade etmektedir. Tarih bir mekan üzerinde seyrettiğinden dolayı tarihsel coğrafya çalışmaları da bu minvalde önem kazanmaktadır. Horasan bölgesinin Ortaçağ’daki coğrafi sınırlarını belirlemek ve münasebette bulunduğu komşu bölgelerini tespit etmek, önemini anlamayı kolaylaştırmaktadır. Horasan’ın sınırları etrafında yer alan bölgeler baz alınarak kabaca belirlenebilir. Nitekim şimdiye kadar yapılan sınır tasnifleri de buna binaen oluşturulmuştur. Ancak bu tasniflerde sınırların net olarak nerede başlayıp nerede bittiği de belli değildir. Bu ihtiyaca cevaben yapılan bu çalışmada, Horasan’ın sınırları hem daha net hâle gelecek hem de bu minvalde bölgenin bir haritası hazırlanacaktır. Horasan’ın sınırları ve yerleşim birimlerinin yanı sıra çevresinde yer alan bölgelerin de haritaları yapılarak bölgenin konumu daha iyi şekilde ortaya çıkarılacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Ortaçağ
• Tarihsel Coğrafya
• Horasan
• Sınırlar
• Bölge
• Harita

DETERMINING AND MAPPING THE GEOGRAPHICAL BOUNDARIES OF KHORASAN: THE POSSIBILITIES AND LIMITATIONS OF DRAWING THE BORDERS OF A REGION IN THE MEDIEVAL

Öz

Geography is one of the most important factors that shape the human and therefore the society it hosts, due to its physical structure and climatic conditions. Ibn Khaldun's theory of the influence of geography on history is obvious. Frye, states that clan, tribe, tribal military and other social organizations are shaped according to geography. Historical geography studies have gained importance in this respect, since history moves on a space. Determining the geographical boundaries of the Khorasan region in the Medieval and identifying the neighboring regions with which it is in contact makes easier to understand its importance. Borders of Khorasan can be roughly determined thanks to surrounding regions. The border classifications made so far have been created in this context. However, it is not clear where the boundaries begin and end in these classifications. In this study, which was carried out in response to this need, the borders of Khorasan clarified, and a map of the region prepared in this way. Additionally, the borders and settlements of Khorasan, maps of the surrounding regions revealed the location of the region better.

Anahtar Kelimeler

• Medieval
• Historical Geography
• Khorasan
• Borders
• Region
• Map

Kaynakça

1. İbn Hurdâzbih , Ebu Kasım b. Abdullah, el-Mesalik ve’l-Memalîk, ed. M. J. de Goeje, Brill Press, Leiden 1967. Hallaçoğlu, Yusuf, “Fersah”, DİA, TDV Yayınları, İstanbul 1995. Kudame B. Cafer, Ebu’l-Ferec el-Bağdadî, Kitabu’l-Haraç ve Sinaatu’l-Kitâbe, thk. Fuat Sezgin, Arabisch-Islamischen Wissenschaften, Frankfurt 1986. Lombart, Maurice, İslam’ın Altın Çağı, çev. Nezih Uzel, Pınar Yayınları, İstanbul 2002.