HAMİDE HATUN VAKFI’NIN SAFRANBOLU’NUN SOSYO-EKONOMİK HAYATINDAKİ ROLÜ

Öz

Vakıflar, tarih boyunca gelişim seyrine çeşitli din, kültür ve medeniyetlerin katkılar yaptığı, temelinde iyilik yapma, yardımlaşma-dayanışma gibi insanî ihtiyaç ve değerlerin yer aldığı insanlığın ortak ürünüdür. Osmanlı devletinde şehirlerin ve mahallelerin imarı ile ulaşım ve ticaretin sağlanmasında vakıfların rolü yadsınamaz. Ayrıca vakıflar, donanmaya yardım boyutuyla askerî alanda; yoksul ve kimsesiz çocukların eğitim masraflarının karşılanması, cenazelerin kaldırılması, hayvanlara gıda ve su temini gibi maksatlarla da eğitim, sağlık ve dinî açıdan toplum hayatına önemli katkılar sağlamışlardır. Safranbolu, pek çok medeniyete ev sahipliği yapmış ve tarihi, kültürel zenginliğe sahip önemli bir Osmanlı şehridir. Osmanlı Devleti döneminde kurumsallaşan vakıf müessesesi, Anadolu'nun dört bir yanında gelişmiş ve Safranbolu'da devlet adamlarının yaptırdığı vakıf eserleriyle büyüme göstermiştir. Vakıflar, iskân ve imar faaliyetlerini hızlandırmış, yapılan hayratlar şehrin ekonomik ve kültürel yapısının oluşmasında önemli rol oynamıştır. Araştırmamızda, Sultan İbrahim'in (1640-1648) hocası Cinci Hoca (Hüseyin Efendi)'nin annesi Hamide Hatun adına Safranbolu'da kurduğu vakfın, bölgenin sosyo-ekonomik gelişimine etkisini incelenecektir.

Anahtar Kelimeler

• Cinci Hoca
• Hamide Hatun
• Hayrat
• Safranbolu
• Vakıf

THE ROLE OF HAMİDE HATUN FOUNDATION IN SOCIO-ECONOMIC LIFE OF SAFRANBOLU

Öz

Foundations are a common product of humanity, to which various religions, cultures and civilizations have contributed to the course of development throughout history, and which are based on human needs and values such as doing good, cooperation and solidarity. In the Ottoman state, the role of foundations in the construction of cities and neighborhoods and the provision of transportation and trade could not be denied. In addition, foundations made important contributions to social life in the military field with their navy assistance, and in the educational, health and religious fields with purposes such as meeting the education expenses of poor and orphaned children, funeral services, and providing food and water for animals. Safranbolu is an important Ottoman city that has hosted many civilizations and has historical and cultural richness. The foundation institution, which was institutionalized during the Ottoman Empire, developed all over Anatolia and grew with the foundation works built by statesmen in Safranbolu. Foundations accelerated settlement and reconstruction activities, and the charities built played a significant role in the formation of the city's economic and cultural structure. In our research, we will examine the impact of the foundation established in Safranbolu on behalf of Hamide Hatun, the mother of Cinci Hoca (Hüseyin Efendi), the teacher of Sultan İbrahim (1640-1648), on the socio-economic development of the region.

Anahtar Kelimeler

• Charity
• Cinci Hoca
• Foundation
• Hamide Hatun
• Safranbolu.

Kaynakça

1. Akgündüz, Ahmet. “Osmanlı Hukukunda Vakıflar.” Türkler, C.10, Ankara, 2002, s.447-460. Altınay, Ahmet Refik. Tarihi Simalar Tesâvir-i Rical. Yayınlayan: Yücel Demirel, Ziver Öktem. İstanbul, 2011, s. 63. Atar, Abdülkadir. “Osmanlı Döneminde Safranbolu Para Vakıfları.” Vakıflar Dergisi, Sayı 52, 2019, s.93–122.