Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839)

Yıl 2020, Cilt: 4 Sayı: 2, 105 - 122, 31.12.2020
https://doi.org/10.47088/utad.782636

Öz

Osmanlı Devleti’nin ilk dönemlerinden itibaren tekkeler ibadetlerin yanında hastane, eğitim, barınma, misafirhane veya spor faaliyetleri gibi birçok alanda hizmet vermiş ve nüfuzları giderek artmıştır. Tekkelere gelen misafirlerin çokluğu, şeyhler arasındaki maddi anlaşmazlıklar ve gereksiz harcamalardan kaynaklı zaman zaman tekkeler gelir ve giderler noktasında sıkıntılar yaşamıştır. Sıkıntıların baş göstermesiyle beraber araya gerek devlet gerek vakıflar girerek tekke ve zaviyelerin taamiye, tayinat, fodla, tamir ve onarımları gibi çeşitli ihtiyaçları giderilmiştir. Nitekim bu yardımlar II. Mahmud döneminde de devam etmiş ve tekkeler desteklenmiştir. Yardımlar bazen hazine gelirlerinden bazen gümrük gelirlerinden veya Sultan tarafından vakıfları tek bir yerde toplamak amacıyla 1826 yılında kurulan Evkaf-ı Hümayun Nezareti gelirleriyle de karşılanmıştır. Buradan yola çıkılarak tarihsel bir metodoloji ile Nakşibendi tarikatına devletin yapmış olduğu yardımlar bağlamında araştırmaya karar verilmiştir. Araştırmanın amacı; 1808 ve 1839 yılları arasında Nakşibendi tekke ve zaviyelerine yapılan yardımların neler olduğu, kimler veya hangi kurumlar tarafınca yardımların yapıldığı, yardımların miktarları ve hangi tekkelere verilecekleri gibi konulara arşiv belgeleri, kaynak ve inceleme eserleri ışığında değinerek tasnif etmeye çalışmaktır. Ayrıca tekke ve zaviyelerin, dini ritüellerin yanında topluma ve devlete yönelik sosyal ve kültürel alanlardaki çeşitli hizmet faaliyetleri de çalışmada ele alınmıştır.

Kaynakça

  • BOA, C.DH.., 70/3496, H. 24.07.1224 (M. 4 Eylül 1809).
  • BOA, C.ML.., 77/3502, H. 11.10.1226 (M. 29 Ekim 1811).
  • BOA, İE.HAT, 6/573, H. 29.03.1237 (M. 24 Aralık 1821).
  • BOA, C.EV.., 127/630, H. 22.12.1237 (M. 9 Eylül 1822).
  • BOA, HAT, 553/27362, H. 07.04.1251 (M. 2 Ağustos 1835).
  • Câbî, Ömer Efendi; Câbî Tarihi, haz. Mehmet Ali Beyhan, TTK, Ankara, 2003.
  • Gündüz, İrfan; Osmanlılarda Devlet/Tekke Münasebetleri, Seha Neşriyat, İstanbul, 1989.
  • Küçük, Hasan; Osmanlı Devleti’ni Tarih Sahnesine Çıkaran Kuvvetlerden Biri; Tarikatlar ve Türkler Üzerindeki Müsbet Tesirleri, TÜRDAV Yayınları, İstanbul, 1976.
  • Özsaray, Mustafa; Arşiv Belgeleri Işığında Osmanlı’da Devlet-Tekke İlişkileri (XIX. Yüzyıl), Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, İstanbul, 2018.
Toplam 9 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Bölüm Araştırma Makaleleri
Yazarlar

Kübra Karagöz

Yayımlanma Tarihi 31 Aralık 2020
Yayımlandığı Sayı Yıl 2020 Cilt: 4 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA Karagöz, K. (2020). II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839). Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, 4(2), 105-122. https://doi.org/10.47088/utad.782636
AMA Karagöz K. II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839). Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. Aralık 2020;4(2):105-122. doi:10.47088/utad.782636
Chicago Karagöz, Kübra. “II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839)”. Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 4, sy. 2 (Aralık 2020): 105-22. https://doi.org/10.47088/utad.782636.
EndNote Karagöz K (01 Aralık 2020) II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839). Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 4 2 105–122.
IEEE K. Karagöz, “II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839)”, Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy. 2, ss. 105–122, 2020, doi: 10.47088/utad.782636.
ISNAD Karagöz, Kübra. “II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839)”. Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi 4/2 (Aralık 2020), 105-122. https://doi.org/10.47088/utad.782636.
JAMA Karagöz K. II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839). Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. 2020;4:105–122.
MLA Karagöz, Kübra. “II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839)”. Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 4, sy. 2, 2020, ss. 105-22, doi:10.47088/utad.782636.
Vancouver Karagöz K. II. MAHMUD DÖNEMİ NAKŞİBENDİ TEKKE VE ZAVİYELERİNE YAPILAN YARDIMLAR (1808-1839). Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. 2020;4(2):105-22.